2013 yılında 951 milyar dolarlık ekonomik büyüklükle gelişmiş ülke kategorisine dâhil olmaya hazırlanan Türkiye, ardı ardına gelen FETÖ kumpasları yüzünden hedefine ulaşamadı. 15 Temmuz’un doğrudan ve dolaylı etkileri yüzünden 1 trilyon dolar barajı 10 yıl sonra, 2023 yılında aşıldı.
Temel hedefi Türkiye’nin büyümesini ve müreffeh bir ülke olmasını engellemek olan 15 Temmuz darbe girişiminin üzerinden 9 yıl geçti. Hain kalkışmanın ekonomiye etkisi konusunda bugüne kadar çok değişik rakamlar telaffuz edilse de bu konuda net bir analize rastlamak pek mümkün değil. Ancak kimsenin itiraz etmeyeceği bir gerçek var ki; o da iç karışıklık yaşayan her ülkenin hem enerji hem zaman kaybı yaşadığıdır. 60 yılı aşkın sürede Türkiye’de yapılan bütün askeri müdahalelerin ortak özelliği, zamanımızı ve enerjimizi çalıp büyüme potansiyelimizi törpülemeleri oldu.
BORÇ YÜKÜMÜZ ARTTI
Yapma imkânımız olduğu halde darbelerin kargaşa ortamından dolayı yapamadığımız işlerde rakiplerimizden geri kaldık. Potansiyelimizi kullanamadığımız için dezavantajlı konuma düştük. Ertelenmek zorunda kalınan yatırımlar oldu. Yurt dışından Türkiye’ye gelme ihtimali olan doğrudan yatırımları başka ülkelere kaptırdık. Üretimimiz aksayınca, daha fazla ithalat yapmak zorunda kaldık. İhtiyaç duyduğumuz paranın önemli bir kısmını borçlanmak zorunda kaldık. Türkiye’deki yatırım ortamına ilişkin yürütülen karalama kampanyalarının etkisiyle oluşan enflasyonist ortamda 86 milyon insanımızın refahından çalındı.
Göstere göstere kur saldırısı
Son 10 yılda Türkiye’nin maruz kaldığı saldırılar, en çok ekonomiyi etkiledi. Günlük yaşamımızı pek sarsmasa da geriye dönüp baktığımızda; terör ve iç karışıklıkların bizi yıllarca geriye götürdüğünü görüyoruz. Gezi olayları, 17-25 Aralık kumpası, 15 Temmuz hain darbe girişimi ve 2018’de ABD’nin göstere göstere yaptığı kur saldırısı gibi gizli ve açık her türlü engelle karşılaştı Türkiye. Bu olaylar zinciri olmasaydı, bugün 1 trilyon dolarlık ekonomi olmayı değil; 1,5 trilyon dolarlık ekonomi olmayı konuşuyor olurduk. Bizi sarsan ancak yıkamayan bu olumsuzlukların neticesinde her birimiz ya fakirleştik ya da daha müreffeh bir yaşama erişimimiz gecikti.
Kişi başı gelirde 13 bin doları aştık
Ekonomik büyümesi geciken Türkiye’de yaşanan refah kaybı, milli gelirden kişi başına düşen payda da net olarak görülüyor. 2010 yılında ilk kez 10 bin dolar sınırını aşan Türkiye, 2013 yılında bu rakamı 12 bin 480 dolara çıkardı. Türkiye’nin ekonomik büyüklüğü, sonraki yıllarda yurt içinde karşı karşıya kaldığı iç karışıklıklar ve darbe girişiminin etkisiyle geriledi. GSYH küçülünce, kişi başına düşen rakam da geriledi. 2020 yılında 8 bin 599 dolara kadar düşen rakam, 2022 yılında yeniden 10 bin dolar sınırını aştı. 2023’te 13 bin 100 dolara ulaşılırken geçen yılda 15 bin dolar barajı aşıldı.
