İmzanıza sahip çıkın

Farklı coğrafyalardaki ülkelerinde günün beş vakti yüzünü döndüğü Kâbe'ye el sürüp, kutsal toprakları adımlamanın heyecanını yaşayan 3 milyon Müslüman, dün hacı oldu. İslam dininin farzlarından birini yerine getirmek üzere dünyanın dört bir yanından yola çıkarak mübarek beldelerin yolunu tutan Müslümanlar, hac ibadetini yerine getirirken insana dair hiçbir farklılığa aldırmadan hep birlikte el açıp dua etti, aynı yolları adımladı, aynı mekânlarda secdeye vardı, aynı coşkuyla gözyaşı döktü. Fakat kutsal topraklarda farklı ırklardan, kültürlerden hacıların sağladığı bu birliktelik, Kurban Bayramı'nın başlangıç tarihi açısından İslam dünyasına yansımadı. Müslümanlar, ardarda 3 farklı günde bayramı karşıladı ve kurban ibadetini yerine getirdi.

Hicri takvimde ayların başlangıcının ay hareketlerine göre hesaplanması üzerinde İslam ülkelerinin ihtilaflı tutumu nedeniyle kurban Bayramı'na dair aynı ibadetler farklı günlerde yerine getirildi. Türkiye'nin yanı sıra nüfusunun büyük çoğunluğu Müslüman olan Makedonya ve Arnavutluk Kurban Bayramı'na geçtiğimiz perşembe günü girdi. Suudi Arabistan, Mısır, Filistin gibi birçok İslam ülkesinde bayram heyecanı dün başladı. Bugüne kadar Türkiye'yi takip eden Bosna Hersek de Suudi Arabistan'a göre hareket etti. Pakistan, Hindistan ve Bangladeş ise bayrama bugün girdi.

İslam dünyasında coğrafi konumlara göre ay takviminin kullanımında yaşanan ihtilafların son bulması için 34 yıl önce İstanbul'da önemli bir adım atılmıştı. Afganistan, Bangladeş, Endonezya ve Suudi Arabistan'ın da aralarında bulunduğu 19 ülke temsilcilerinin katılımıyla 'hilalin ilk kez görülmesi' anlamına gelen Rüyet-i Hilal başlıklı bir toplantı düzenlendi. Farklı ülkelerde farklı zamanlarda görülen hilal için sabit bir zaman dilimi belirleyerek Müslümanların ortak hareket edebilmesini sağlama amacıyla düzenlenen 27-30 Kasım 1978 tarihli bu toplantıda 'Hilalin bir İslam ülkesinde gözükmesini mi beklemek gerekir; yoksa yeni ayın başlangıcını saptamak için dünyanın herhangi bir yerinde hilalin gözükmesi yeterli midir' sorusuna cevap arandı.

3 günlük yoğun görüşme ve tartışmaların ardından 'Dünyanın herhangi bir yerinde hilalin ilk kez gözükmesi hicri ayın başlangıcı için yeterlidir' prensibi üzerinde ittifak sağlandı. Türkiye, Diyanet İşleri Başkanlığı nezdinde bu ittifaka sadık kaldı. Fakat Suudi Arabistan, İslam dünyasındaki bu ihtilafı bitirecek ittifaka rağmen Ramazan ayı ve bayramı da dahil olmak üzere Kurban Bayramı'nın tarihleri konusunda farklı gün saptamaya devam etti. Kendi içinde savaş, açlık, yoksulluk gibi büyük sorunları barındıran İslam dünyasının hicri takvim üzerinden de ayrı düşmesinin son örneği ise Kurban Bayramı oldu.

Kutsal topraklarda yaklaşık 3 milyon Müslüman hac farizalarını yerine getirerek hacı oldu. Arafat ve Müzdelife'deki vakfe dualarının ardından Mina'daki Cemerat alanında şeytan taşlayan milyonlarca Müslüman Kabe'yi tavaf ederek hac farizalarını yerine getirdi. Daha sonra Kâbe'de kılınan bayram namazında bir araya gelen hacılar kurban kestirip, tıraş olduktan sonra ihramdan çıktı. Bayram namazı sonrası Kâbe'de birbirlerine sarılarak bayramlaşan hacılar sevinç gözyaşları döktü. Türk hacıların büyük bölümü kurbanlarını İslam Kalkınma Bankası aracılığıyla kestirdi.

Kâbe'yi dolduran hacılar bayram namazının ardından Cuma namazını beklemeye başladı. Milyonlarca hacı Cuma namazını Kâbe'de kıldı. Büyük bir coşkuyla Kâbe'ye akın eden milyonlarca Müslüman Mescid-i Haram'a giden tüm yol güzergahlarında trafiğin kilitlenmesine neden oldu. Mescid-i Haram bölgesinde yer bulamayan binlerce kişi yollarda ve Kâbe'nin çevresindeki tünellerde saf tutarak Cuma namazını kıldı. Namaz sonrası farklı ırk, dil ve ten rengindeki milyonlarca Müslüman birbirlerine sarılarak bayramlarını kutladı. Türk hacılar da konakladıkları otellerde toplu halde bayramlaşarak kutsal topraklardaki bayram sevincini zirveye taşıdı.

Bulgaristan ve Yunanistan gibi Balkan ülkelerinde yaşayan soydaşlarımızın yanısıra yurtdışında yaşayan gurbetçi vatandaşlarımız da Kurban sevincini Türkiye ile ortak anlarda yaşadı. Fakat bu birliktelik de bazı ülkelerde bozuldu. Almanya'da yaşayan gurbetçilerimiz arasında cemaatlere göre farklılıklar yaşandı. Bazı cemaatler Türkiye'ye uyarken, bazıları da Suudi Arabistan'ın kararıyla bayrama girdi. Türkiye'de kurban kesimi konusunda kararsız kalanlar da oldu. Bazı vatandaşlar, 'Eğer bayramın 1. günü perşembeyse kurbanı 2. gün kessem de sorun olmaz; eğer değilse kurban ibadetini tehlikeye atmamış olurum' mantığıyla hareket ederek kurbanlarını dün kesmeyi tercih etti.

FiLiSTiN: Kurban Bayramı'na Türkiye'den bir gün sonra giren Filistinli Müslümanlar Harem-i Şerif'i doldurdu. Çocuklar ise cami önünde bayram coşkusunu balon uçurarak kutladı.

RUSYA: Moskova'da bayram namazı yoğun yağmur altında kılındı. Cami ve mescitlerde yer bulamayan Müslümanlar caddelerde ve tren rayları üzerinde namaza durdu.

NiJERYA: Nijerya ve Somali'de bayram namazı askeri kontrolün ardından kılındı. Müslümanlar namaz öncesi tek tek arandı.

PAKİSTAN: Bayram namazı sırasında patlayan bombayla sarsılan Pakistan'da akan kanın durması için dualar edildi.