Ne şehirler sevdim

Attila İlhan "Ne kadınlar sevdim/zaten yoktular" der bir şiirinde belki de tarife sığdıramadığı güzellikteki kadınlar için... Tarife sığmaz çünkü ancak bir rüyaya ait yahut muhayyel bir dünyadan çıkıp gelmiş gibidir o kadınlar...

Yüzü Mezopotamya'nın verimli topraklarına dönük, 'şimdilik' bilinen tarihi milattan önce 7. yüzyıla hatta kimi bölgelerde daha da eskiye dayanan ve o zamandan bu yana asırları dimdik ayakta karşılayan Doğu'nun şehirlerini gördükten sonra küçük bir kelime değişikliğiyle "Ne şehirler gördüm/zaten yoktular" demek çok da yanlış sayılmaz.

Daracık sokakları, zamanın hükmünü kaybettiği, tarihi adımlıyormuş hissi veren çarşıları, duvarlarına; nakış nakış işlenmiş taşlarına dokunduğunuzda içinizi garip bir ürpertinin sardığı medreseleri, camileri, hanlarıyla büyülü bir rüya âleminin içine çekiyor kendine tâbi olmak isteyenleri eski Mardin, eski Midyat, eski Urfa... 'Eski' diye anılmaları yıprandıklarından, yıllandıklarından, eskidiklerinden değil, şehrin öbür ucuna dikilen ruhsuz, renksiz, tek tip beton bloklarla 'yeni'leşen yerleşim alanları yüzünden...

Muhtemelen bölgeyi yeterince tanımadan, Ankara'da masa başında yapılan birtakım kalkınma projeleri ve kentleşmeyle birlikte gitgide değişen, Halfeti gibi 50 yıllık bir baraj uğruna sulara gömülen yahut kimliğine dair ipuçları adına 'medeniyet' denen sanal bir gelişmeye feda edilen Doğu'nun mahzun şehirleri herşeye rağmen 'eski'si gibi yaşamak konusunda kararlı. Mardin'in daracık sokakları hâlâ yaşam dolu... Eski bir saray olan yapı postane olarak hayatiyetini sürdürüyor, kilise olarak inananlara kapılarını açan bir başka bina da bugün personel ödeneği olmadığı için açılamayan Mardin Müzesi'ne ev sahipliği yapıyor.

Türkiye coğrafyasının güneydoğusunda olmaklığıyla bir dönem düşük yoğunluklu çatışmaların acısını fazlasıyla yaşayan, en azından o dönemin faturasını teröre hiç bulaşmasa da 'terör bölgesi' diye anılarak ödemek zorunda bırakılan Batman, Mardin ve Midyat zannedildiğinin aksine Doğu'nun dingin, huzurlu ikliminin soluklanabileceği, yüreklerle birlikte bütün kapıların da insanlığa açıldığı şehirler...

Süryani, Hıristiyan, Kürt, Arap kökenli ve Türkler'in asırlarca birarada yaşadığı, kiliselerle camilerin yanyana inşa edildiği, inançların sorgusuz, sualsiz yaşandığı bölge, Süryaniler'in iki önemli manastırına ev sahipliği yapıyor. Midyat'ta şehrin dışındaki Mor Gabriel Manastırı bir dini merkezden çok müze havasına bürünmüş. Rehber dışında manastır sakinlerinden rahibelerle görüşebilmek ikna gücünüze bağlı. Mardin'deki Deyrüzzaferan Manastırı'nda ise hareketlilik dikkat çekici. Uzun yıllar dünya Süryanileri'nin dini merkezi olan Deyrüzzaferan'a yurtiçi ve yurtdışından çok sayıda ziyaretçi akın ediyor. Artuklular'dan kalma cami ve medreselerin yoğunlukta olduğu Mardin'deki sosyal yapılarda görenleri hayran bırakan gözalıcı taş işlemeciliğine sıradan evlerde de rastlamak mümkün. Kapı tokmaklarının güzelliği, evlerin girişine yapılan çiçeklerle bezeli Kâbe resimleri de cabası... Özellikle Mardin'in köklü ailelerinin evlerindeki süslemeler bu şehirde sanatın ve estetiğin ulaştığı zirvenin en güzel ispatı...