Yüzde on dokuz (%19)!

Geçtiğimiz perşembe günü Merkez Bankası Para Politikası Kurulu (PPK), faiz oranlarına ilişkin kararını ilan etti. Karara göre; politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı %17’den %19’a yükseltildi. Ben her ne kadar katılmasam da genel beklenti Kurul’un politika faizini 100 baz puan artırarak %18 seviyesine yükselteceği yönündeydi. Ancak Kurul en ortodoks ekonomistleri bile şaşkına uğratacak şekilde 200 baz puanlık bir artış yaptı.

Bu sorunun cevabını almak için Para Politikası Kurulu metnine bakalım. Kurul’a göre; iktisadi faaliyet güçlü bir seyir izliyor, kredi büyümesinde yükseliş trendi var ve salgına bağlı kısıtlamalar kalkınca iktisadi faaliyet daha da artacak. Uzun uzun yazmaya gerek yok ama iktisadi faaliyetin ne kadar güçlü olduğu ortada ve ortalama kredi maliyetiyle bakınca krediler küçülüyor. Zira kredilerin kendi faizi kadar büyümemesi kredilerin küçüldüğü anlamına geliyor. Öte yandan kısıtlamaların önemli bir kısmı zaten kalkmıştı. Çok ikna edici bir metin değil. Keşke sadece “kur’u baskılamaya çalışıyoruz” deselerdi. En azından daha inandırıcı olurdu.

Aşağıdaki grafikte 2003-2020 dönemi için Tüketici Fiyatları Endeksi’nin (TÜFE) ortalaması, 2020’nin tamamı ve 2021’in ilk 2 ayının TÜFE aylık yüzde değişimini görüyorsunuz. Buna göre Nisan ayından itibaren TÜFE’nin 18 yıllık seyrine bakıldığında zaten bir düşüş bekliyoruz.

https://image.piri.net/resim/imagecrop/2021/03/20/03/33/resized_554d6-c1d808f9leventyilmazgrafik11.jpg

Hatırlayacağınız üzere bir süreden bu yana gıda fiyatlarındaki artışı ve bu durumun enflasyona etkisini konuşuyoruz. Aşağıdaki grafikte 2003-2020 dönemi için gıda enflasyonunun seyrini görüyoruz. 2020 Mart’ında pandeminin ilk şokunu ve geçen yılın kuraklık etkisini bir kenara bırakırsak gıdada dezenflasyonun başlayacağı bir döneme giriyoruz.

https://image.piri.net/resim/imagecrop/2021/03/20/03/34/resized_bb3c0-fd043f7dleventyilmazgrafik22.jpg

Yukarıdaki verilere ve diğer gelişmelere baktığımızda yıl sonu enflasyon beklentisinin %11,54 ve 12 ay sonrası enflasyon beklentisinin %10,47 olduğu bir ortamda Merkez Bankası’nın %19 politika faizinin mantıklı bir izahı olduğunu düşünmek oldukça zorlaşıyor. Öyle ki daha önce ortak bir metinle Merkez Bankası’nın fiyat istikrarını sağlaması için her türlü politikasına destek vermeye hazır olduğunu ilan eden iş dünyasının çatı örgütlerinden MÜSİAD ve TESK başkanları da yüksek faiz konusunda üyelerinden gelen baskılara dayanamayarak PPK toplantısı öncesi daha fazla faiz artırılmaması için açıklama bile yaptılar. Bu durum bile bu kadar yüksek faiz politikasının artık sürdürülemez olduğunun önemli bir göstergesidir.