Her yasal olan etik her etik olan yasal değildir

00:0010/05/2009, Pazar
G: 3/09/2019, Salı
Nazif Gürdoğan

İster ekonomik, ister siyasal, ister kültürel olsun, hayatın her alanının, bir üretim, bir tüketim boyutu vardır. Üretimsiz tüketim, tüketimsiz üretim olmaz. Üretmeden tüketilmez, tüketmeden üretilmez. Her üretim kendi tüketimini, her tüketim kendi üretimini oluşturur. Hayatın yaşanır kılınması, insanın üretimi ile tüketimi arasındaki uyum ve düzenin sağlanmasına bağlıdır.Dünyanın her ülkesinde, tükettiklerinden daha fazlasını üretenler toplumlarını zenginleştirirken, ürettiklerinden daha çoğunu

İster ekonomik, ister siyasal, ister kültürel olsun, hayatın her alanının, bir üretim, bir tüketim boyutu vardır. Üretimsiz tüketim, tüketimsiz üretim olmaz. Üretmeden tüketilmez, tüketmeden üretilmez. Her üretim kendi tüketimini, her tüketim kendi üretimini oluşturur. Hayatın yaşanır kılınması, insanın üretimi ile tüketimi arasındaki uyum ve düzenin sağlanmasına bağlıdır.

Dünyanın her ülkesinde, tükettiklerinden daha fazlasını üretenler toplumlarını zenginleştirirken, ürettiklerinden daha çoğunu tüketenler yoksullaştırırlar. Bu yüzden, bütün bilimlerin amacı, insanların üretim ve tüketimleri arasındaki uyumsuzluğu gidererek, eldeki kaynakları en verimli bir biçim değerlendirmektir. Ancak kaynakların değerlendirilmesinde, yasal ve etik olan, birbirine karıştırılmamalıdır.

Bütün ülkelerin birbirinin kapı komşusu olduğu, uzak ve yakın kavramlarının anlamlarını yitirdiği bir dünyada, yasal olanla etik olan birbirine karışmıştır. Üretim ve tüketim çalışmalarının tasarlanması, gerçekleştirilmesi ve yönetilmesinde, yasal ilkeler kadar etik ilkeler de gözetilmelidir. Çünkü üretim ve tüketim sözkonusu olduğunda, her yasal olan etik, etikçe desteklenen her şey yasal değildir.

Günah şehirlerinin başkenti Las Vegas''ta bütün şans oyunları yasaldır. Kıbrıs''ta Girne başta olmak üzere, bütün dünya şehirleri küçük bir Las Vegas olmaya özenmektedir. Ancak pek çok ülkede yasal olan şans oyunları, hiç bir ülkede etik açıdan iyi karşılanmaz. Dünyanın her yerinde yasalar üretim ve tüketimi iyi, etik ilkeler iyi üretimi, iyi tüketim yapmak için vardır.

Her gün tüketimi biraz daha artırmayı, üretimi artırmanın vazgeçilmez şartı olarak gören Amerikalılar, Las Vegas''ı dünyanın kumar merkezi yapan yasal düzenlemeyi 1931 yılında yapmışlar. Dünyanın pek çok kentinde olduğu gibi, Las Vegas''ta “etik” ya da “etik dışı” değil, “yasal” ya da “yasa dışı” geçerlidir. Parası olanlar, yasa boşluğunda kalan, akıl almaz çılgınlıkları yapabilirler, kimse onlara engel olamaz.

Dünyanın her yerinde, yasaların düzenlemekte yetersiz kaldıkları boşluklar etik ilkelerle doldurulurlar. İnsanlığın tarihi boyunca, etik ilkeler, yasal ilkelerin üzerinde, onların deneticileri ve yönlendiricileri olmuşlardır. Etik ilkelerin her zaman yasaları aşan bir gücü ve etkisi olmuştur.

Yasal ilkeler her zaman sorgulanırlar, etik ilkeler hiç bir zaman sorgulanmazlar. Yasal ilkelere başkaldırılır, etik ilkelere başkaldırılmaz. Etik ilkeleri çiğneyenlerin cezasını devletten önce millet verir.

Yasal ilkeler devletlerin, etik ilkeler milletlerin sesleridir. Yasaları devletler, etik ilkeleri milletler korurlar.

Yasalar görünen, etik ilkeler görünmeyen dünyadan seslenirler.

Yasalar değişir, etik ilkeler değişmez.

Etiksizlik ilkesizliktir.