15 Temmuz ya başarılı olsa idi?

15 Temmuz darbe girişiminin dini, politik, sosyolojik ve ekonomik yansımalarına ilişkin bütünlüklü analizler yapıldı. Meselenin muhtelif yönlerine dair ortaya koyulan değerlendirmeler, darbe girişiminin nedenleri ve sonuçlarına dair farklı tartışma kulvarları da açtı. 15 Temmuz’un bugüne kadarki darbelerden farkı üzerine yapılan analizlerde, onun neden ve hangi sebeplerle diğer darbelerden ayrıldığı üzerine de yorumlar yapıldı. Hiç kuşkusuz bu değerlendirmeler kendi içerisinde meseleyi anlamlandırmaya çalıştığı için değerli. Fakat 15 Temmuz’u kanaatimce en iyi anlamlandırabilecek şey onun gerçekleştirilme ihtimali ve sonrasına ilişkin olabilecekler üzerine bir çerçeve çizmek. Yani 15 Temmuz eğer akamete uğratılmasa ne olurdu? Nasıl bir Türkiye tablosu gündeme gelirdi?

Hiç kuşkusuz bu sorunun cevabı, 15 Temmuz’un “neden” olduğu ile doğrudan ilgilidir. Hatırlayacak olursak 15 Temmuz’dan birkaç ay önce, Micheal Rubin, American Enterprise Institute’de bir yazı kaleme almış ve Türkiye’de darbe olabileceği ve askerin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı devirebileceğini söylemişti. Bir beklentiyi kaleme alan Rubin, aslında sadece kendisi ile sınırlı bir düşünceyi değil ABD’de ve Batı’nın muhtelif yerlerinde yerleşik bir Türkiye karşıtlığını temsil ediyordu. Rubin’de kristalize hale gelen ve açık bir biçimde görülen bu beklenti, Türkiye’nin iç politikadaki eğilimlerini sorunsallaştırdığı gibi özellikle dış politikadaki adımlarını itibarsızlaştırmaya çalışıyor ve bu durumun bir şekilde sona erdirilmesi gerektiğini düşünüyordu.

Rubin ve onun gibi düşünenler, özellikle Türk dış politikası ve Suriye bağlamına yönelik oldukça eleştirel bir tutum içerisindeydiler. Tehdit ve eleştirilere rağmen Türkiye’nin Suriye’deki talepleri ve ısrarı üzerinden oluşan kriz, Türkiye-ABD ilişkilerinin seyrine de etki etmiş ve Birleşik Devletler ile Türkiye arasındaki ilişki FETÖ lobisi ve etki ajanları üzerinden farklılaşmıştı. Türkiye’nin terörle mücadelesine destek vermediği gibi terör örgütüne destek olan ülke ve aktörlerin Türkiye’nin stratejik önceliklerini paranteze almak için geliştirdikleri yöntemler, darbe öncesinde sahneye koyulmuş ve Türkiye, uluslararası sistemden izole edilmeye çalışılmıştır. Türkiye’nin stratejik otonomisini sekteye uğratmak amacıyla tertiplenen bu darbe girişimi, eğer başarılı olsa idi Türkiye’nin dışarıdaki öncelikleri ve pozisyonuna dair de epeyce bir değişim öngörülüyordu.

GİZLİ EVRAK!

İç ve dış gelişmelerin nasıl cereyan edeceğine dair en somut gösterge darbe girişiminde yer alan bazı üst düzey askerlerin elindeki dokümanlar. Gizli damgalı kişiye mahsus belgeler, darbe sonrası nasıl bir yol haritası izleneceği hususunda epey ayrıntı içeriyor. Darbeciler istedikleri senaryo gerçekleştiğinde, ilk etapta Türkiye’de iç politikayı dizayn edecek ve parti elitlerini istedikleri şekilde yönlendireceklerdi. Siyasetin ardından toplum mühendisliğine tevessül eden darbeciler, Alevi ve Kürtler üzerinden yeni fay hatlarını harekete geçirecek ve kaotik bir ortamı tesis edebilmek için bazı grupları silahlandıracaklardı. Toplum mühendisliğinin Doğu ve Güneydoğu’daki ayağında ise hendek terörünün bir benzeri tekrarlanacak, öz yönetimler marifetiyle bölgede özerklik tesis edilecek ve sonrasında bölge Suriye ile entegre edilecekti. Sınır hatlarında bırakılacak boşlukları YPG-PYD unsurları dolduracak ve Türkiye müdahaleye açık hale getirilecekti. İstanbul’u üs olarak seçen darbecilerin Okmeydanı, Mustafa Kemal ve Beyoğlu gibi stratejik yerleri kaos üretme alanları olarak tanzim etmeleri de toplumsal karışıklık çıkartma noktasında oldukça önemli detaylar.

Tüm bu kaotik ortamı dünya kamuoyuna aktarabilmek ve bütün dikkatleri Türkiye’ye çekebilmek için başta Batı basını olmak üzere dünya basınından gazeteciler Türkiye’deki kriz bölgelerine getirilecek ve Türkiye’ye müdahale koşulları konusunda kamuoyu oluşturulacaktı. Ele geçirilen dokümanlarda, atanacak sıkıyönetim komutanlıklarının görev ve işlevi bu pencereden bakıldığında çok daha net anlaşılmaktadır. Toplumsal gerginliği artıracak suni çatışma ortamı ve akabinde uluslararası gündemi tayin edebilecek kritik müdahaleler yoluyla Türkiye’yi küresel bir müdahaleye açık hale getirmek, darbecilerin asıl hedefiydi. Bu açıdan 15 Temmuz sadece klasik bir darbe girişimi değil bilakis koşulları ve aşamaları önceden planlanan bir işgal girişimi olarak değerlendirilmelidir. 15 Temmuz günü darbe sürecini darbeciler lehine yönetebilmek adına Stratfor başta olmak üzere birçok gazeteci ve eski politikacının Türkiye’deki darbe girişimini hem sosyal hem de konvansiyonel medyada desteklemeleri tesadüf değildi.