İttifak kâğıt üzerinde kalmayacak!

Dün İstanbul’da önemli bir toplantı düzenlendi. Mekke İttifakı olarak kodlanan Türkiye, Pakistan, S. Arabistan birlikteliğinin ilk kurumsal toplantısı, Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi adı altında; üç ülke Dışişleri, Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanları’nın katılımıyla yapıldı. Önemlidir. Şüphesiz, bölgesel ve küresel aktörlerin dikkati, bölgenin bu güçlü üç aktörünün toplantısına çevrilmiştir.

Toplantıda nelerin konuşulduğuna ilişkin; İsrail’in saldırgan politikaları, İran ve bölgesel uzantılarının faaliyetleri ile Gazze başlıklarının ve Afrika boynuzundaki gelişmelerin ele alındığı şeklinde genel bir değerlendirme yapılabilir. İttifak’ın en önemli sac ayaklarından biri ortak savunma kapasitesinin geliştirilmesidir. Bu kapsamda savunma sanayiinde iş birliği konusunun da ele alındığı tahmin edilebilir.

TOPLANTI İSTANBUL’DA, SEKRETERYA PAKİSTAN’DA

Ancak spesifik olarak şu çerçeveyi çizmek gerekiyor. Bir. Mekke İttifakı anlaşması “çerçeve” anlaşmadır. Bunun somut adımlarla altının doldurulması gerekiyor. İşte komite bunun için toplandı. İki. Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi, Mekke İttifakı’nın karar organı. İttifak üyeleri kararları yılda iki kez yapılacak bu toplantılarda alacak. Alınan kararları İttifak Genel Sekreteri hayata geçirecek. Üç. İttifak sekreteryasının S. Arabistan’da kurulacağını daha önce yazmıştık. İttifak genel sekreterliğini ise üç yıllığına Pakistan üstlendi. İlk toplantı da -dün- İstanbul’da yapıldı (Muhtemelen üç yıl sonra genel sekreterlik Türkiye’ye geçer.) Dört. En az içeride konuşulanlar kadar önemli olan; İsrail’in Batı Şeria ve Suriye’ye saldırılarla el yükselttiği, Hürmüz’de belirsizliğin hakim olduğu, Babülmendeb-Kızıldeniz hattında tansiyonun yükseldiği bu aşamada; bu güçlü fotoğrafın verilmiş olmasıdır. Üç ülkenin bakanlar ve genelkurmay başkanları düzeyinde aynı odada buluşmasının vereceği mesaj önemlidir. Mekke İttifakı işlemeye başlamıştır. Kağıt üzerinde kalmayacaktır. Bunun sonuçlarını orta vadede daha net göreceğiz.

TALEP E3’TEN GELMİŞ

Bu konuyla irtibatlı, üzerinde pek durulmayan ama önemli bir haberi dikkatinize sunayım. Açıklama Almanya’dan geldi. Buna göre, İstanbul’daki İttifak toplantısından bir gün önce, Almanya, Fransa ve İngiltere Dışişleri Bakanları (Bu üçlüye E3 deniyor) Mekke İttifakı ve Mısır dışişleri bakanlarıyla (Buna da Bölgesel Dörtlü/R4 deniyor) İstanbul’da bir araya gelecekti (E3 mekanizması da Avrupa güvenliğinin çelik çekirdeği olarak kodlanabilir.) Sızan bilgilere göre konu Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler olacaktı. Ancak toplantı “program çakışması” nedeniyle ertelendi. İki “çekirdek buluşmasının” önümüzdeki günlerde yeniden gündeme gelebileceği söyleniyor. Toplantının tek gündeminin de Hürmüz olmadığı belirtiliyor. Önemi şudur: Duyduğuma göre buluşma talebi E3’ten geldi. Bu gelişme, Batılı muhataplar gözünde Mekke İttifakı’nın bölge sorunlarının çözümünde yeni bir adres olarak öne çıktığını gösteriyor.

O GEMİYİ KAÇIRMA TALİMATINI KİM VERDİ?

Mekke İttifakı’nın ilk somut operasyonel faaliyetinin Sudan’da gerçekleştiğini düşünüyorum. Türkiye’nin “Somali modelini” aktarmaya hazırlandığı (Detaylar için bknz. Afrika’da Türk askeri modeli yayılacak, 26 Mayıs) Sudan’da, BAE destekli paramiliter güçlerin (Hızlı Destek Kuvvetleri-HDK) alanı daralıyor. Sudan ordusu Türk SİHA’larını kullanarak sahada kontrol alanını genişletirken, HDK’ya mensup üst düzey isimlerin taraf değiştirdiğini görmeye başladık.

Benzer bir ivmelenme Somali’de de var. Türk Silahlı Kuvvetleri hava unsurlarıyla Somali’nin terörle mücadelesine bizzat destek oluyor. Ülkede istikrar güçleniyor. Terör saldırıları son yirmi yılın en düşük seviyesine indi. Geçtiğimiz günlerde Somali ordusu Eş Şebab’ın istihbarat şefini öldürerek büyük bir moral üstünlük yakaladı. Bu gelişmelerden kim rahatsız olur? Elbette, Somali’yi bölmek isteyen İsrail ve Puntland’ı kontrol eden BAE.

DENİZDEN, HAVADAN TAM TECRİT

Hafta sonu Somali Savunma Bakanlığı açıkladı: 17 Ağustos’ta Somali’ye bağlı Puntland bölgesinde kaçırılan MV Lutuf gemisi Türk Silahlı Kuvvetleri ve Somali ordusunun ortak operasyonuyla kurtarıldı. Gemi Kamerun bandralıydı. Bu nedenle bu geminin kaçırılması basit bir korsanlık faaliyeti olarak kabul edilebilirdi (Nitekim Nisan’dan bu yana o bölgede biri İran’a, bir diğeri ABD’li bir enerji devine ait beş gemi kaçırılmış.) Ancak geminin kaçırıldığı Puntland bölgesini, bu bölgedeki BAE etkisini, Suriye’den Sudan’a bölgesel konjonktürde yaşanan gelişmeleri bir arada değerlendirirsek “o iş öyle olmayabilir” diyebiliriz. Sanki bu iş “mesaj” kokuyor.

Nitekim, korsanlara müdahale eden Türk Silahlı Kuvvetleri’nin sert ve ödünsüz tutumu, Ankara’nın mesajı aldığını ve karşı mesaj gönderdiğini gösteriyor. Orada neler olmuş? Korsanlar gemiyi kaçırınca gemi Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından denizden ve havadan tecrit edilmiş. Fidye talepleri reddedilmiş. Gemiye kimsenin yaklaşmaması ve onay verilmeden ayrılmaması konusunda net mesaj gönderilmiş. Korsanlara lojistik destek sağlamaya gelen bir tekne vurularak batırılmış. Korsanlar, kaçırdıkları başka bir tekne ile gemiye yanaşmaya çalışınca engellenmiş. Lojistik hattı kırılan korsanlar, ihtiyaçlarını karaya çıkarak sağlamaya çalışınca bu korsanlar da vurulmuş (Toplamda 13 korsan etkisiz hale getirildi.) Gemide kalan 3 korsan pabucun pahalı olduğunu görünce “aman dilemiş.” Gemi serbest bırakılmış. Umarım TSK’nın verdiği mesajı üzerine alması gereken tüm aktörler doğru okur.