Çiçeği burnunda Dışişleri Bakanı Hakan Fidan son günlerde mekik diplomasisi yürütüyor. MİT Başkanı iken görevi gereği oldukça ketum olan Fidan, Dışişleri Bakanlığı’nın ilk aylarında da çok fazla açıklama yapmamaya özen gösteriyor. Ağustos ayı içerisinde Büyükelçiler Konferansı’ndaki konuşmalarıyla dikkatleri çekerken, ardından Irak’ta Bağdat’a ve Erbil’de Kürt Bölgesel Yönetimi’ne bir ziyarette bulundu. Daha sonra belki de makam koltuğuna oturamadan Karadeniz’in istikrarı için mekik diplomasisini Kiev ve Moskova ziyaretleri ile başlattı.
SAVAŞTAN YORULAN TARAFLAR
25 Ağustos’ta Ukrayna’yı ziyaret eden Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın bu ziyareti sırasında gündemdeki konulardan ilki Tahıl Koridoru Anlaşması’nın canlandırılması olsa da bunun ötesinde çok daha derin konulara da odaklanmış olması muhtemeldir. Konular arasında kalıcı ateşkes ve barışa uzanan yolun olması da olasıdır. Savaşın uzaması savaşan taraflar kadar diğer ülkelerin sıkıntılarının artmasına da sebep oluyor. Ukrayna’ya silah desteği veren Batılı ülkelerin savaşın başlangıcındaki milyar dolarlar seviyesindeki silah yardımları giderek azaldı ve milyon dolarlar seviyesine düştü. Bazıları ise yardım yapamaz hale geldiler.
Bu “savaş yorgunluğu”, Ukrayna’ya en önemli desteği veren ABD tarafında da görülmeye başlandı. ABD’nin dış istihbarat birimi CIA tarafından basına sızdırılan bilgilere göre, bir süredir karşı saldırılara geçen Ukrayna kuvvetlerinden fazlaca beklentide bulunulmaması, savaşın çözümünün diplomatik girişimlerle olacağı öngörülmekteydi. İngiliz istihbarat servisleri de farklı düşünmemektedirler. Bir taraftan CIA Direktörü Burns, Rusya ve Çin’deki mevkidaşları ile olası barış konusunda arayış içerisinde iken, diğer taraftan Ukrayna’nın mühimmat ve insan gücünün de giderek kan kaybettiği bilgileri paylaşılmaya başlandı.
Şayet Batılı ülkeler Ukrayna’nın ihtiyacı olan silah ve mühimmatı yeteri kadar gönderemezse, 2024 yılında Ukrayna’nın savaşı sürdürebilmesinin mümkün olamayacağı rahatlıkla yazılıp konuşulmaya başlandı. Aslında durum Rusya açısından da çok farklı değil. Rusya’nın da cephede kullanacağı mühimmat miktarında ve asker bulmada sıkıntıları var. Üstelik Moskova’ya kadar sokulan Ukrayna İHA’larına karşı hala bir önlem alınamamaktadır. Hal böyle olmasına rağmen iki taraf da ödün vermeye hazır olmadıklarından kalıcı ateşkes için biraz daha zamana ihtiyaç var gibi.
ZİYARETLERİN BARIŞA KATKISI OLUR MU?
Fidan’ın Kiev ziyareti, barış umutlarının toz bulutları arasında kaybolmaya başladığı bir dönemde gerçekleşti. Kiev’in tek taraflı olarak Tahıl Koridoru anlaşmasını uzatma kudreti de yok. Ancak kalıcı ateşkes konusunda neler düşünüldüğü ilk ağızlardan öğrenilmiş oldu.
Fidan’ın bir diğer ziyareti de Ağustos sonunda Moskova’ya idi. Tahıl Koridoru bilmecesi ortada iken, son aylarda Wagner ve Prigojin krizlerine ilaveten Moskova’ya kadar sokulan Ukrayna İHA/SİHA’larıyla bunalan Rusya’nın ne diyeceği de önemliydi. Her iki ziyaret sonucunda tarafların giderek savaş yorgunu olup olmadıkları da eski bir istihbaratçının gözleminden kaçmayacaktır kuşkusuz.
Bakan Fidan’ın her iki başkente ziyaretinin görünen yüzünde Tahıl Koridoru varsa da, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın sıkça tekrarladığı “Savaşın kazananı, adil bir barışın kaybedeni olmaz!” ifadesini tekrarladığını da biliyoruz. Yani ana gerekçe aslında kalıcı barışa giden yolu açmak. Bilindiği üzere bu ay içerisinde BM Genel Kurulu var. Cumhurbaşkanı Erdoğan, diplomasisini “Karadeniz’e barış nasıl getirilir?” sorusu üzerine inşa edecektir. Bir diğer konu da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Erdoğan zirvesinde neler konuşulacağıdır.
Sonuç itibarıyla Rusya-Ukrayna savaşında tarafların takati iyice çökerken, güçlü ve güvenilir bir el ya da ellerin tarafları barış masasına davetine ihtiyaç var. Aslında Çin ve ABD yan yana gelebilse bu gerçekleşebilirdi ama gelmiyorlar. Geriye, 2024’te ABD’de yapılacak başkanlık seçimleri sonucu kalıyor. Bu seçimlerle ilgili propagandasında savaşı sonlandırma sözü veren bir adayın kazanması halinde savaş daha kolay sona erebilir am ona da daha en az 18 ay var…
