Sağlık durumu çalışmasına engel olan sigortalı kişiler emeklilik şartlarını yerine getirmesiyle birlikte malulen emeklilik hakkına sahip olmakta. Çalışanın, sağlık kurulu tarafından en az %60 ve üstü güç kaybına uğradığı resmi raporlarla tespit edilmesi gerekiyor. Peki, malulen emekli olabilmek için aranan şartlar nelerdir? Hangi hastalığı olanlar malulen emekli olur? İşte malulen emeklilik için son detaylar...
Malulen emeklilik aylığı, sigortalının çalışmaya devam edebilmesi halinde, iş göremezlik ödeneği ile birlikte ödenir. Ancak, sigortalı çalışmaya devam edemezse, iş göremezlik ödeneği kesilir ve sadece malulen emeklilik aylığı ödenir. Malulen emeklilik, sigortalı olarak çalışan kişilerin çalışma gücünü veya meslekte kazanma gücünü kaybetmesi durumunda, ekonomik güvencelerini sağlayan bir sosyal güvenlik hakkıdır. Malulen emeklilik aylığı, sigortalının vefat etmesi halinde, dul ve yetimlerine bağlanır. Malulen emekli olma şartları neler?
MALULEN EMEKLİLİK NEDİR?
Meslekte çalışma ve kazanma gücünün tamamını ya da bir kısmını kaybetme durumunda, sürekli bir gelir kaybına neden olan fizyolojik bir risk olarak tanımlanan malullük için oluşturulmuş olan sigorta bu durumdaki vatandaşların mağdur olmalarını engellemek amacındadır.
Malulen emekli olan vatandaşların, kaybettikleri işlerinden dolayı kazanamadıkları geliri telefi etmek için oluşturulan malulen emeklilik için gerekli şartları karşılamaları gerekmektedir. İşte bu haktan faydalanabilmek için uygun görülen şartlar.
MALULEN EMEKLİLİK ŞARTLARI NELERDİR?
– Malulen emekliye ayrılacak olan kişinin ister 4A (SSK) ister 4B (Bağ-Kur) ister de 4C (Emekli Sandığı) kapsamında olduğu fark etmeksizin sigortalı çalışmaya başlamasının ardından 10 yıl geçmesi gerekmektedir.
– 10 yıllık bu çalışma süresi boyunca çalışanın en az 1800 günlük bir prim ödemesi ve hizmet süresi olmalıdır.
– Çalışanın, sağlık kurulu tarafından en az %60 ve üstü güç kaybına uğradığı resmi raporlarla tespit edilmelidir ve bu durumun işe başladığı tarihten sonra gerçekleşmiş olması gerekmektedir.
– 4A (SSK) kapsamında çalışan kişinin işten ayrılması gerekir.
– 4B (Bağ-Kur) kapsamında çalışan kişinin ticari faaliyetleri son vermiş olması gerekir. Aynı zamanda bu vatandaşların prim borçlarının da bulunmaması gerekir.
– 4C (Emekli Sandığı) kapsamında çalışan kişilerin de görevinden ayrılması gerekmektedir.
İşte bu şartları sağlayan bireyler malulen emeklilik şartlarını yerine getirmiş olup emeklilik hakkından yararlanabilir.
MALULEN EMEKLİLİK ŞARTLARI HANGİ HASTALIKLARI KAPSIYOR?
– Kanser (Baş ve boyunun yumuşak dokusu, cilt, lenfoma, lösemi, multipl myelom, tükrük bezleri, tiroid bezi, meme, sinir sistemi, akciğer, mide, ince ve kalın barsak, karaciğer, safra kesesi, safra yolları, pankreas, böbrek, mesane, genital yollar, prostat, testis, penis kanserleri)
– Epilepsi
– Demans
– Beyin tümörleri
– Parkinson sendromu
– Serebral palsi
– Multiple Skleroz (MS)
– Zeka gerilikleri (IQ 50 ve altı)
– Şizofreni
– Bipolar bozukluk
– Görme azlığı
– Retina kanamaları
– Yardımsız ayakta durmayı engelleyen denge bozuklukları ile birlikte işitme kaybı
– Anemi
– Kol, bacak gibi organ kaybı
– Behçet hastalığı
– Gastrointestinal kanamalar
– Karaciğer sirozu
– Karaciğer nakli
– Kalp yetmezliği
– Kalp kapak hastalıkları
– Endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları
– Solunum sistemi hastalıkları
– Kalp nakli
– Böbrek nakli
– Akciğer nakli
– Tüberküloz
– AIDS
Yeni yasaya göre malulen emeklilik şartları
5754 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişiklik yapılmadan önce, başka birinin sürekli bakımına muhtaç olanlar bakımından, 5 yıldan beri sigortalı olmak ve 900 gün prim ödenmiş olması malûlen emeklilik için yeterliyken getirilen düzenleme ile 1800 prim günü ödenmiş olması şartı aranmaktadır.
Yüzde 40 özürlü raporu ile nasıl emekli olurum?
Bu bağlamda prim gün sayıları ve prim yüzdeleri için de engellileri kapsayan tablolara dikkat etmek gerekir. Yüzde 40 engelli emeklilik şartları aşağıdaki gibidir: %40 engelliler 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün prim şartıyla emekliye ayrılabilir.
Malulen Emeklilik Başvurusu İçin Gereken Belgeler
Malulen emeklilik başvurusu için gereken belgeler sigortalının durumuna göre değişir. Bu belgeler ana hatlarıyla şunlardır:
SSK.lılar (4/A) ve Bağ-Kur’lular (4/B) için gereken belgeler şunlardır:
Sigortalı işten ayrılma bildirgesi (işi bıraktıktan sonra 10 gün içinde başvuranlar için),
Tahsis başvuru ve taahhüt belgesi.
Emekli Sandığı’na bağlı olanlar (4/C) için gereken belgeler ise şunlardır:
Açıkta olanların şahsen; çalışanların kurumları aracılığıyla yapacakları başvuru,
Malulen emekliliğe sevk onayı,
Sağlık kurulu raporu.
Malulen Emeklilik Aylığı Ne Kadardır?
Malulen emeklilik maaşı kişiden kişiye göre değişmektedir. Malulen emeklilik aylığının miktarının hesaplanmasında kişinin prim ödemeleri dikkate alınmaktadır. Özellikle kişinin çalışmış olduğu işyerindeki maaşına göre hesaplama yapılması daha sağlıklı olacaktır. Aynı zamanda aylık ücretin hesaplamasında maluliyet oranı da etkilidir. Maluliyet oranı daha yüksek olan kişilere ödenen miktarın daha yüksek olacağı söylenebilir.
Malulen emeklilik aylığı emeklilk maaşlarına yapılan zamlara göre artmaktadır. 2023 yılı itibariyle emeklilere ödenecek maaş en az 7.500,00 TL’dir. Bu durumda en düşük malulen emeklilik aylığının 7.500,00 TL olduğu söylenebilir. Ancak kişi çalışmaya başladığı takdirde kişiye yapılan ödemeler kesilmektedir.
Malullük Aylığının Kesilmesi Hangi Durumlarda Olur?
Aşağıdaki durumlarda kişiye bağlanan malullük aylığı kesilir:
Kişinin sigortalı olarak bir işte çalışması,
Kişinin başka bir devletin mevzuatına göre çalışması,
Kontrol sonucunda maluliyetine neden olan durumun ortadan kalktığının anlaşılması,
Kurumun yapacağı kontrol muayenesinde kişinin aslında malul olmadığının anlaşılması.
Kurumun yapacağı kontrol muayenesinde kişinin aslında malul olmadığının anlaşılması halinde, kişinin aldığı malullük aylıkları kesilir; ödenen aylıklar faizi ile birlikte geri alınır.
