Engellilere ve yaşlılara yapılan sosyal yardımlar ve tutarları

Bugünkü yazımızda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından engellilere ve yaşlılara verilen yardımları ve hesaplanmasını açıklamaya çalışacağız.

1- ENGELLİ AYLIĞI

Memur maaş katsayısının etkilediği ödemelerden birisi de engeli aylığıdır. 2022 sayılı Kanun gereğince %40 ve üzeri oranda engelli olan, sosyal güvencesi olmayan ve hane içinde kişi başına düşen aylık geliri net asgari ücretin 1/3’ünden (2026 yılı için 28.075,5/3= 9.358,50 TL) az olan vatandaşlara bağlanan aylıklardır. Asgari ücret artışı ile engelli ve yaşlı aylığı kesilebilmektedir. Bu nedenle her asgari artış döneminde aylık alanların durumu kontrol edilerek aylık almaya devam edip etmeyeceği belirlenmektedir.

2026 yılı engelli aylığı tutarı; engel oranı %40-69 arasında olan vatandaşlar için 5.793,31 TL, engel oranı %70 ve üzeri olan vatandaşlar için ise 8.689,97 TL olup aylık tutarları memur aylık zammına göre artırılmaktadır.

Engelli aylığını aşağıdaki şekilde hesaplarız;

1-Engel oranı %70-%100 olanlara 5.253* 1,575512=8.276,16 TL+ %5 (413,8) = 8.689,96 TL

2- Engel oranı %40-%69 olanlara 3.502 * 1,575512= 5.517,44 TL+%5 (275,87) = 5.793,31 TL

3- 18 yaş altı engelli yakını aylığı 3.502* 1,575512= 5.517,44 TL+%5 (275,87) = 5.793,31 TL tutarında ödeme yapılacaktır.

Eğer K Cetveli’ndeki göstergeler dikkate alınmaz da 2022 sayılı Kanun’a bakılırsa ödenecek tutarlar yanlış hesaplanacaktır. Maalesef K Cetveli’ndeki göstergeler bazen ilgili kanunlara işlenmemektedir.

2- YAŞLI YARDIMI

2022 sayılı Kanun gereğince 65 yaşını doldurmuş, sosyal güvencesi olmayan, kendisi ve eşi dikkate alınmak suretiyle kişi başına düşen aylık geliri net asgari ücretin 1/3’ünden (2026 yılı için 9.358,50 TL) az olan vatandaşlarımıza bağlanan aylıklardır.

2026 yılı yaşlı aylığı tutarı 7.257,36 TL olup aylık tutarları memur aylık zammına göre artırılmaktadır.

Engelli aylığını aşağıdaki şekilde hesaplarız;

Yaşlılık aylığı 4.387* 1,575512= 6.911,77 TL+ %5 (345,58) =7.257,36 TL

3- ENGELLİ YAKINI YARDIMI

2022 sayılı Kanun gereğince 18 yaşından küçük özel gereksinim düzeyi en az hafif düzeyde olan veya %40 ve üzeri oranda engelli olan yakını bulunan, sosyal güvencesi olmayan ve hane içinde kişi başına düşen aylık geliri net asgari ücretin 1/3’ünden (2026 yılı için 9.358,50 TL) az olan vatandaşlarımıza bağlanan aylıklardır.

2026 yılı engelli yakını aylığı tutarı 5.793,31 TL olup aylık tutarları memur aylık zammına göre artırılmaktadır. Engelli yakını aylığını aşağıdaki şekilde hesaplarız;

3.502 * 1,575512= 5.517,44 TL+%5 (275,87) = 5.793,31 TL

4- ULUSAL VEFA PROGRAMI

İhtiyaç sahibi olan yaşlı ve engelli vatandaşlarımızın ev temizliği, kişisel bakımları, temel ve zaruri ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla Yaşlı ve Engellilerin Bakımı Ulusal Vefa Programı yürütülmektedir.

MEMURLARIN EMEKLİ İKRAMİYESİ GÖZDEN GEÇİRİLMELİDİR

Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Genelge ile temmuz ayı sonrası için memur maaş katsayısı yeniden belirlendiği için birçok ödeme kalemi de artmıştır. Bunlardan birisi de kıdem tazminatı tavanıdır. Kıdem tazminatı tavanı en yüksek devlet memuruna ödenen ikramiyenin bir yıllık tutarı kadar olup bu tutar da 73.729,87 TL olarak açıklanmıştır.

En yüksek devlet memurunun bir yıllık ikramiye tutarı bu kadar olunca daha alt unvanlı memurların ikramiye tutarı da ister istemez daha düşük olacaktır.

Yine memurların ikramiye hesaplanmasında 5510 sayılı Kanuna tabi olan memurlarla 5434 sayılı Kanuna tabi olan memurlar arasında hesaplama farkı bulunmamaktadır. Maaş hesaplaması farklı iken ikramiye hesaplaması aynı bırakılmıştır.

Hal böyle olunca da haklı olarak kamuda çalışan işçilerle memurlar arasında yıllardan beridir var olan tartışma yeniden gün yüzüne çıkmıştır. İkramiye- kıdem tazminatı kavgası yeniden ortaya çıkmıştır.

Özellikle 5510 sayılı Kanuna tabi olan memurların emekli maaşındaki düşüklük şimdi de ikramiye- kıdem tazminatı farkındaki makası tartışma konusunu gündeme getirmiştir.

Örnek üzerinden açıklarsak konu daha iyi anlaşılacaktır. 55.000 TL net maaş alan bir işçi En Yüksek Devlet Memurunun aldığı ikramiyesi olan 73.729,87 TL kadar kıdem tazminatı alabilecektir. Hatta tavan tutar olmasa daha fazla alabilecekti.

Bu kapsamda 1-4 derece kademedeki üniversite mezunu 25 yıllık hizmeti olan bir memur 1.151.990,80 TL emekli ikramiyesi alabilecekken 25 yıllık hizmeti olan ilk okul mezunu bir işçi ise 1.843.246,75 TL kıdem tazminatı alacaktır.

Haklı olarak birçok sınavdan geçerek memur olan ve büyük çabalarla yükselen memurlar bu durum karşısında tepki göstermektedir. Zaten bu durumun rasyonel olduğunu iddia etmek ve savunmak da mümkün değildir. Acı ama durum budur.

Amacımız işçilerin aldıkları kıdem tazminatının yüksekliğini gündeme getirmekten ziyade memurların ikramiye tutarlarının düşüklüğünü belirtmektir. Derdim işçilerin aldığını göz önüne getirmekten ziyade ortaya çıkan dengesizliği göstermektir. Bu nedenle bu konuda çözüm üretilmesi gerektiğini düşünüyorum. Konu dönüp dolaşıp geliyor ekonomik duruma. İnanın herkes baktığı penceren haklı.