Enflasyonu , fiyatlar genel seviyesinde sürekli artışın meydana gelmesi, bu süre içinde paranın değer kaybetmesi ve dolayısıyla satın alma gücünde meydana gelen düşüş olarak tanımlıyoruz. Peki, fiyatlarda meydana gelen bu sürekli artışa neden olan faktörler nelerdir? ENFLASYONUN NEDENLERİ Enflasyonun nedeni olarak 4 temel faktör öne çıkmaktadır. Birinci faktör, talebin arzdan fazla olması nedeniyle oluşan talep enflasyonudur. Yani harcamaların üretimden fazla olma durumunda fiyatların artma halidir.
Enflasyonu
, fiyatlar genel seviyesinde sürekli artışın meydana gelmesi, bu süre içinde paranın değer kaybetmesi ve dolayısıyla
satın alma gücünde meydana gelen düşüş olarak tanımlıyoruz.
Peki, fiyatlarda meydana gelen bu sürekli artışa neden olan faktörler nelerdir?
ENFLASYONUN NEDENLERİ
Enflasyonun nedeni olarak 4 temel faktör öne çıkmaktadır.
Birinci faktör, talebin arzdan fazla olması nedeniyle oluşan talep enflasyonudur. Yani harcamaların üretimden fazla olma durumunda fiyatların artma halidir.
İkinci faktör, maliyet enflasyonudur.
Maliyet enflasyonu,
salgın ve afet gibi olağanüstü durumlarda
tedarik zincirlerinde meydana gelen sorunlar nedeniyle enerji, gıda gibi emtia fiyatlarının artması nedeniyle üretim maliyetlerinin artması sonucu ortaya çıkmaktadır.
Kovid döneminde bir çok ürünün fiyatlarındaki artış ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ile birlikte enerji fiyatlarındaki artış üretim maliyetlerinde ciddi artışların yaşanmasına ve dünya da enflasyonist bir sürecin yaşanmasına neden oldu.
Üçüncü faktör, para arzının artmasıdır.
Artan para arzı, yatırım ve tüketim harcamalarının artışına ve bu durum enflasyonda artışa neden olmaktadır.
Diğer bir önemli faktör ise, ekonomide herkesin gelecekte fiyatların artacağı beklentisi içine girmesi
ve ekonomide tüm kesimlerin buna göre hareket etmesi enflasyonu besleyen bir sürecin yaşanmasına neden olacaktır.
Mesela, çalışanların enflasyon yükseleceği beklentisiyle talep ettikleri ücret artışlarının üretici tarafından mal ve hizmetlere yansıtılması buna en iyi örnektir.
Bu durumda enflasyon enflasyonu beslemektedir.
ENFLASYON NEDEN ÖNCELİKLİ HEDEF OLMALI?
Makro ekonomik politikalarda öncellik hedef enflasyonun kontrol altına alınması ve enflasyonun düşük rakamlara çekilmesi olmalıdır.
Çünkü, enflasyonist dönemlerde paranın değerini kaybetmesine ve dolayısıyla yabancı paralara olan talebin artmasına yani dolarizayonun yaşanmasına neden olmaktadır.
Yüksek enflasyon gelir grupları arasında çok büyük eşitsizliklerin yaşanmasına neden olduğu için enflasyonun düşürülmesi öncelikli hedef olmalıdır.
Enflasyonu düşürmek için
merkez bankası faizlerin artırılmasına yönelir.
Bu da enflasyon kontrol altına alınıncaya kadar yüksek faiz nedeniyle yatırımlarda azalmaya, ekonomik büyümede daralmaya ve istihdamın azalmasına neden olabilir.
Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde,
piyasalarda belirsizlik hakim olur.
Piyasalardaki belirsizlik nedeniyle yatırımcılar üretim yerine spekülatif yatırımlara yönelir. Bu da kaynakların heba olmasına neden olur.
En önemlisi de yüksek
enflasyon yaşandığında, fiyatların daha da yükseleceği beklentisiyle zincirleme bir şekilde fiyat artışı yaşanır.
Bu nedenlerden dolayı, ekonomi politikaları bir yandan birçok ekonomik ve sosyal göstergeleri derinden etkileyen enflasyonu kontrol altına almalı diğer yandan enflasyonun sebep olduğu
refah kayıplarını yani gelir grupları arasında meydan gelen gelir eşitsizliklerini telafi etmelidir.
#Ekonomi
#Enflasyon
#Faiz
#Erdal Tanas Karagöl
