Sevgili savcımıza kıydılar, bizim de yüreklerimiz ve ciğerlerimiz kıyıldı; Allah onu engin rahmetine daldırsın, Resulü'ne yönelik muhabbetinden nasip aldırsın, cennetine koysun ve geride kalanlara da sabr-ı cemîl ihsan eylesin!İnsanlar varolduklarından beri iyiler ve kötüler oldu; Allah insanı kötü yaratmadığını bildiriyor; onu iyi veya kötü olma kabiliyeti ile yarattığını, bundan sonrasının kendine ve çevresine kaldığını da ifade buyuruyor.İnsan iyi terbiye (te’dîb) görmez, akıl ve iradesini de
Sevgili savcımıza kıydılar, bizim de yüreklerimiz ve ciğerlerimiz kıyıldı; Allah onu engin rahmetine daldırsın, Resulü'ne yönelik muhabbetinden nasip aldırsın, cennetine koysun ve geride kalanlara da sabr-ı cemîl ihsan eylesin!
İnsanlar varolduklarından beri iyiler ve kötüler oldu; Allah insanı kötü yaratmadığını bildiriyor; onu iyi veya kötü olma kabiliyeti ile yarattığını, bundan sonrasının kendine ve çevresine kaldığını da ifade buyuruyor.
İnsan iyi terbiye (te’dîb) görmez, akıl ve iradesini de iyi kullanmazsa en korkunç hayvanlardan daha kötü, daha zararlı, daha gaddar olabiliyor. Hayvanlar genellikle ya kendilerini korumak ya da karınlarını doyurmak için saldırırlar, yapacakları zarar da sınırlıdır. İnsan denilen yaratık ise daha pek çok sebeple kötülüğe yönelir, aklı ve bilgisini de bu maksatla kullanırsa yapacağı kötülüğün, vereceği zararın haddi ve hesabı yoktur. Bir bomba ile bir şehir ehalisinin zehirlendiğini, bir şehrin haritadan silindiğini unutmayalım.
Peki çare nedir?
Kötülüğü yok etmenin, bütün insanları iyi ve güzel insan yapmanın bir yolu, bir çaresi yoktur, ama kötüyü ve kötülüğü azaltmak mümkündür.
Bunun da yolu eğitim, adalet ve cezadır.
İnsana merhamet, şefkat, her türlü canlıya karşı sevgi ve esirgeme duygusu iyi bir eğitimle verilebilir. Hiçbirimiz kendimizi yaratmadık, sonumuzu da belirleme imkanımız yok. Varlık aleminde akılları hayrete düşüren bir san’at, bir düzen, bir hikmet olduğunu da idrak edebiliyoruz. Bu idrak bizi bir Allah’ın varlığına götürmeli, O’na imandan sonra örnek olarak gönderdiği elçilerinin yolunu izlemeli, onları hayatımıza rehber edinmeliyiz. Yine bu iman bizi, kendimiz dahil her şeyin sahibinin Allah olduğu, her şeyin kullara emanet olarak verildiği, emaneti kullanmanın, emanete karşı tavır ve hareketin, sahibinin talimatına uygun olması gerektiği düşünce ve inancına ulaştırmalıdır. İşte bu iman ve bu anlayış insana hakim olursa ne kendine kıyabilir, ne de başkasına. Bırakın bir insana kıymayı, bir otu bile gereksiz yere koparamaz.
Bu iman, görüş, anlayış ve duyguyu eğitimle vermemiz gerekiyor. Anlamsız ve sınırız bir hürriyetin peşinde koşanlar, daha doğrusu bu kavramı istismar ederek kötülüğün yolunu açık, kapısını ardına kadar dayalı tutmak isteyenler “kimse bizim ahlakımıza, dünya görüşümüze, inancımıza, hayat tarzımıza… karışmasın” diyorlar.
Peki böyle bir hürriyetin sonu ne oluyor, kendine başına bırakılmış (dünyaya atılmış) olan insan kendini nasıl gerçekleştiriyor?
Bu sorunun cevabını hem uluslar arası ilişkilerden hem de dahili istatistiklerden okumak mümkündür ve hiç de iç açıcı değildir.
Gelelim adalet ve ceza konularına.
Hz. Ömer halife iken bir zenginin hizmetçileri açlık yüzünden hırsızlık yapmışlar, mahkeme cezaya hükmetmiş ama Halife hükmü bozmuş ve şöyle demiş: “Bunları aç bırakıyorsunuz, onlar da yaşamak için çalıyorlar, eğer ceza verilecekse aç bırakanlara verilmelidir!”
Adalet mülkün temelidir; hem hukukta hem de gelir dağılımında adalete riayet edilmedikçe mülk ve memleket tehlikede olur.
Şu halde önce insanları suça iten sebepler ortadan kaldırılacak; yani eğitim ve adâlet tedbirlerine başvurulacak. Bu tedbirler hakkıyla yerine getirildikten sonra suç işleyenler ise caydırıcı cezalarla karşılık göreceklerdir. Bu cezalar hem onları bir daha suç işlerken düşündürecek, hem de başkalarına ibret olacaktır.
Günümüzde önceden eğitip suçu engellemek yerine suç işlendikten sonra eğitici ve ıslah edici ceza sistemi tercih ediliyor. Alınan sonuç ise suçu azaltmak veya engellemek olmuyor, aksine suçlar çeşitleniyor ve artıyor, ceza evleri suç okulları olarak vazife yapıyor.
Hasılı tedbir tek taraflı değil, çok taraflı olmalıdır.
#adalet
#Hz. Ömer
#eğitim
#ceza
