Verinin söylediği

Memleketin “verilerine çok güvenilen” araştırmacılarının başında gelen Gürkan Duman’ın “Betimar Her Açıdan Türkiye Gündemi Araştırması” beni çok şaşırtan sonuçlarla dolu.

Verilere geçmeden önce bir şey söyleyeyim. Türkiye’de veri analizi işi neredeyse “beklentileri ve dilekleri ankete söyletmek” şeklinde ilerleyen berbat bir düzenek olduğundan Betimar gibi, Areda Survey gibi -hadi yanlarına birkaç şirket daha ekleyelim- araştırma şirketleri çölde vaha bulmak mesabesinde. O yüzden Betimar’ın Yeni Parti ile ilgili olarak bulduğu %19 verisi benim açımdan “Yeni Parti’yi nasıl değerlendirmek lazım?” konusunda bir çıpa oldu. Betimar araştırmasında sonraki ay bu veri %65’e çıksa ciddiye alırım, sonraki ay %8’e düşse yine ciddiye alırım. Malum Yeni Parti’yi %49 gösteren araştırmalardan söz ediyordu darı ambarı rüyası gören kimi gazeteciler. Ört ki ölek.

Neyse. Araştırmanın beni alakadar eden tarafı Yeni Parti ile ilgili olan kısmı değil. Yeni Parti önümüzdeki 3-4 aylık süreçte nereye oturur, onu beklemek lazım. Ben %19’dan bir miktar daha gerileyip bir yerde sabit kalacağını düşünüyorum ama veriyi bekleyip görmek lazım.

Anketin en çarpıcı sonucu “okuyacağım siyasi parti liderleri ile ilgili olumlu ya da olumsuz nasıl bir düşünceye sahipsiniz” sorusuna verilen cevaplar. Buna göre Atatürkçülerin %33’ü, sosyal demokratların %29,5’i, Kürt milliyetçilerinin %32,6’sı ve sosyalistlerin %18,5’i Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a olumlu. Buna karşın Türk milliyetçilerinin %24,2’si, muhafazakarların %25,6’sı, İslamcıların da %18,2’si “olumsuzum” diyor.

Bu, adını açık koyalım, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşine az rastlanır liderlik karizmasına işaret eden bir sonuç olmasının yanı sıra Mehmet Sabri Akgönül’ün bu veriler üzerinden tespitiyle konuşmak gerekirse “Erdoğan ile devlet arasında bir özdeşlik kurup (çünkü Erdoğan artık devlettir) bu veriyi sabit tutarsak, bahsi geçen toplumsal grupların devlet idrakleri açığa çıkıyor… Niye devlet? Çünkü Türkiye’de ve bütün dünyada devlet artık siyaset ile bir ve aynı şey oldu. Dolayısıyla siyasal alan artık devletin alanıdır. Siyaset eskisi gibi kültüre, ekonomiye, dine vs. taşan bir şey olmaktan çıktı; devlette yoğunlaştı.”

Nefis bir tespit bu. Türkiye’nin bugünkü düzlüğünü de türbülansını da izah ediyor. Güvenlik ve buna bağlı olarak ontolojik kaygının belirleyici olduğu bir zemin var önümüzde ve uyumlanmamızı bu zemine olan inancımız ya da inançsızlığımız belirliyor. Özgür Özel’in Kürt milliyetçilerinden, İslamcılardan, muhafazakarlardan Tayyip Erdoğan’ın aldığı paydan çok daha azını alarak; kendini iki Atatürkçüden birine anca benimseterek, iki sosyalistten birini anca inandırarak iktidara yürüme şansı var mı bu zeminde? Bunu konuşacak Türkiye bir müddet bence.

İki çarpıcı sonuç daha var araştırmada.

İlki “Türkiye’nin en önemli sorunu” sorusuna verilen cevabın 6 ay içerisindeki dramatik değişimi. Şubatta vatandaş %25,6 ile “en önemli sorunum hayat pahalılığı ve zamlar” demiş. Temmuzda bu oran 10,7’ye düşmüş. Şubatta “en önemli sorunum ekonomik istikrarsızlık” diyen insan oranı %19,7 iken temmuzda bu oran %33,5’e yükselmiş. Vatandaş sanırım “hayat pahalılığı ve zamlar nispeten duruldu ama hala param yok” demeye çalışıyor ekonomi yönetimine. Mehmet Şimşek’in “enflasyonu da pek durduramayan” ekonomi yönetiminin bu veriye bakıp bir “çeki-düzen pozisyonu” alması lazım gelir. Alır mı? Bence alacak gibi durmuyor.

İkincisi ortalığın tozuna dumanına, aleyhte yapılan yoğun kampanyalara rağmen insanların adalete olan inancının çok da sarsılmadığını görmemiz. Adalet ve İçişleri bakanlıkları iletişimlerini daha başarılı ve şeffaf hale getirdikçe, herkese dokunabilir olduğu duygusu toplumda yerleştikçe bu veri daha da umut verici hale gelecektir.

“İki” dedim ama iki sonuç daha ekleyeyim. “Haluk Levent hakkındaki iddiaların doğru olmadığını düşünüyorum” diyen insanların oranı %18,1. Elinde dördüncü köprünün tapusu olan dolandırıcılar bu yazıyı okuyorlarsa bu insanları bulsunlar. Orada güzel ekmek var.

“Bilmiyorum, cevap yok” sekmesini de oransal olarak dağıttığımızda Deniz Göktaş’ın tutuklanmasını doğru bulanların oranı %60’ı buluyor. Her üç Atatürkçüden biri, her iki Kürt milliyetçisinden biri “tutuklama doğru” diyor. Son derece umut verici bir sonuç bu. Bunu da uzun uzun değerlendirmesi gerekiyor politika ve sosyoloji meslekleriyle iştigal edenlerin.