Büyüme verisi ve kompozisyonu

Dün TÜİK, 2024 yılının ilk çeyreğine ilişkin büyüme oranlarını açıkladı. Buna göre 2024 yılının ilk çeyreğinde Türkiye ekonomisi yıllık %5,7 büyürken çeyreklik bazda büyüme %2,4 oldu. Devam eden sıkılaştırma programına rağmen oldukça güçlü olarak ifade edebileceğimiz bu büyümenin kompozisyonuna kısaca göz atalım.

İlk olarak beklentilerle paralel bir şekilde inşaat sektörünün büyümeye en çok katkı sağlayan sektör olduğunu görüyoruz. Bu beklenen bir gelişme zira geçtiğimiz yıl yaşadığımız 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından bölgenin yeniden imarı için yoğun bir çalışma var. Bu durum da doğal olarak sektörün büyümeye katkısını ciddi oranda artırmış durumda. Her ne kadar geçmişte inşaatla büyüme konusu sıkça eleştirilse de bu kez zorunluluk kaynaklı olduğunu not etmekte fayda var. Büyüme oranına önemli katkı sağlayan bir diğer sektör de sanayi. Sanayi sektörünün büyümeye katkısı %4,9.

Büyüme verisine harcama yöntemiyle baktığımızda dikkat çekici bir gelişme var. Mal ve hizmet ihracatı ilk çeyrekte %4 artarken ithalatı %3,1 azalmış. Ayrıca takip eden çeyreklerde büyümeye katkı sağlayacağı öngörülen gayrisafi sabit sermaye oluşumundaki artış da devam etmiş. Son çeyrekte gayrisafi sabit sermaye oluşumunun %10,3 arttığını görüyoruz.

Elbette her büyüme verisinde karşımıza çıkan ve kronikleşen tüketimin büyüme içindeki yüksek payı konusu bu çeyrekte de var. Ancak her ne kadar büyüme içinde tüketim güçlü olsa da yurtiçi yerleşiklerin tüketiminin bir önceki çeyreğe göre azaldığını gözlemliyoruz. Bu noktada önemli detay var. Bu detayı Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de büyüme verisi açıklandıktan sonra sosyal medya hesabında yaptığı değerlendirmede paylaştı. Buna göre; yurtiçi talebin büyümeye katkısı 10,2 puandan 4,1 puana gerilerken, net yurtdışı talebin büyümeye etkisi -6,3 puandan yükselerek pozitif tarafa geçmiş ve 1,6 puan olmuş. Böylelikle net dış talebin büyümeye katkısının 5 çeyrek sonra ilk kez pozitife döndüğünü görüyoruz.

2024 yılı ilk çeyreği için gelişmeler bu yönde iken bundan sonrasına ilişkin beklentilerimi de kısaca paylaşayım. Bu çeyrekteki %5,7’lik büyüme muhtemelen bir süre için göreceğimiz en güçlü büyüme olarak kayda geçecek. Zira devam eden sıkılaştırma programının etkisi ile ekonominin büyüme hızının bir süre yavaşlayacağını öngörüyoruz. Özellikle iç talebin yavaşlamasının daha belirgin hissedileceği bir patikaya girmiş durumdayız. Diğer yandan inşaat sektörünün büyümeye katkısı yıl sonuna kadar yüksek oranda devam edecektir. Dış talep koşullarının iyileşmesi ve ihracat iklimi endeksinin de güçlenmesi ile sanayinin de pozitif katkısının süreceğini ifade edebiliriz. Zira ihracatımızın yaklaşık %95’inin ağırlıklı olarak imalat sanayiinden geldiği bir ihracat profilimiz var. Bu bakımdan imalat sanayiindeki ihracatçıların seçici kredi politikası ile desteklenmeye devam edilmesi kritik önem taşıyor.