BYD meselesi değil, Çin meselesi: Pekin yeni yatırım düzenini kuruyor

Çin'in yeni Yurtdışı Yatırım Yönetmeliği, sermaye ihracından stratejik yatırım dönemine geçişi işaret ediyor. Türkiye için fırsat devam ediyor ancak oyunun kuralları değişiyor.

Son dönemde BYD'nin Türkiye yatırımı etrafında yaşanan tartışmalar kamuoyunda doğal olarak tek bir soruya odaklandı: Çinli otomotiv devi Türkiye'ye yatırım yapacak mı, yapmayacak mı?

Ancak bugün cevap aramamız gereken asıl soru bu değil.

Çünkü BYD dosyası, Çin'in küresel yatırım stratejisinde yaşanan çok daha büyük bir dönüşümün yalnızca görünen yüzü olabilir.

1 Temmuz'da yürürlüğe girecek olan yeni Çin Yurtdışı Yatırım Yönetmeliği, Pekin'in artık yurtdışındaki yatırımları yalnızca ekonomik bir faaliyet olarak görmediğini ortaya koyuyor. Sermaye hareketleri, teknoloji transferleri, veri akışları, insan kaynağı ve jeopolitik etkiler ilk kez bu kadar kapsamlı biçimde aynı çerçevede ele alınıyor.

Bugün resmileşen yaklaşımın işaretleri yaklaşık iki yıldır görülüyordu.

O gün kapalı kapılar ardında verilen mesaj, bugün 34 maddelik bir devlet politikası haline gelmiş durumda.

Uzun yıllar boyunca Çin'in yükseliş modeli oldukça basitti.

Şirketler dışarı çıkacak, yeni pazarlar bulacak, limanlar satın alacak, enerji sahalarına ortak olacak, fabrikalar kuracak ve Çin'in ekonomik etkisini büyütecekti.

Artık mesele yatırım yapmak değil; yatırımın Çin'in ulusal çıkarlarına ne ölçüde hizmet ettiği.

Bu dönüşümün arkasındaki zihniyeti anlamak için yalnızca otomotiv sektörüne bakmak yeterli değil.

Çin artık sadece paranın ülke dışına çıkmasından endişe etmiyor. Asıl mesele veri, algoritmalar, yapay zekâ modelleri, fikri mülkiyet, uzman insan kaynağı ve kritik teknolojilerdir.

Yeni yönetmelik büyük ölçüde bu soruya verilmiş kurumsal bir cevaptır. Bu nedenle düzenleme yalnızca sermaye transferlerini değil, teknoloji ve bilgi transferlerini de devlet denetimi altına alıyor.

Çin, Kuşak ve Yol Girişimi'nden vazgeçmiyor. Aksine yatırımlarını bu stratejiyle daha uyumlu hale getirmeye çalışıyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde kritik lojistik koridorları, enerji güvenliğine katkı sağlayan bölgeler, tedarik zincirlerini güçlendiren ülkeler ve Kuşak ve Yol güzergâhındaki stratejik merkezler pozitif ayrışabilir.

Türkiye bu sorunun merkezinde yer alıyor.

Avrupa pazarına erişim imkânı, Orta Koridor üzerindeki konumu, güçlü sanayi altyapısı, enerji yatırımları ve kritik maden potansiyeli Türkiye'yi Çin açısından doğal bir aday haline getiriyor.

BYD örneği tam da bu nedenle önemlidir. Çünkü mesele yalnızca Manisa'da kurulacak bir otomobil fabrikası değildir. Mesele, Türkiye'nin Çin'in Avrupa'ya uzanan sanayi ve lojistik mimarisinde nasıl bir yer edineceğidir.

Yeni yönetmeliğin özeti tek cümlede ifade edilebilir:

Bu nedenle BYD meselesini yalnızca bir otomotiv yatırımı olarak okumak eksik kalacaktır.

Aslında yaşanan, Çin'in küresel yatırım anlayışındaki büyük dönüşümün Türkiye'ye yansımasından ibarettir.

Bugün Türkiye açısından asıl soru Çin'den ne kadar yatırım çekebileceğimiz değildir.

Çin artık yatırım ihraç etmiyor; strateji ihraç ediyor. Türkiye'nin önündeki soru ise bu yeni stratejinin dışında mı kalacağı, yoksa merkezinde mi yer alacağıdır.