Neyse, bu defa bir kralın cenaze töreni bizim açımızdan skandalsız bitti. Ürdün Kralı Hüseyin''in cenaze törenine Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel''in uçağında giden bir gazete yöneticisi, sanki resmi heyetin üyesiymiş gibi davranmış ve dünyanın her tarafından gelen devlet adamlarıyla fotoğraf çektirmiş, sonra da mârifetmiş gibi bunu yazmıştı; hatırlamışsınızdır... Cumhurbaşkanı bu defa uçağına heyet üyeleri dışında kimseyi almayınca skandal da olmadı...Kim ne derse desin dostlarına karşı en vefalı
Neyse, bu defa bir kralın cenaze töreni bizim açımızdan skandalsız bitti. Ürdün Kralı Hüseyin''in cenaze törenine Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel''in uçağında giden bir gazete yöneticisi, sanki resmi heyetin üyesiymiş gibi davranmış ve dünyanın her tarafından gelen devlet adamlarıyla fotoğraf çektirmiş, sonra da mârifetmiş gibi bunu yazmıştı; hatırlamışsınızdır... Cumhurbaşkanı bu defa uçağına heyet üyeleri dışında kimseyi almayınca skandal da olmadı...
Kim ne derse desin dostlarına karşı en vefalı insanlar İsrailliler; kendilerine hizmeti geçmiş kişilerin arkasından en güzel yazıları onlar yazıyorlar... Ürdün Kralı Hüseyin''in vefatı ardından bu gerçeğin farkına varır gibi olmuştum; fakat esas uyanmam Fas Kralı Hasan II''nin ölümünden sonra İsrail basınında çıkan değerlendirme yazılarını okurken oldu.
Jerusalem Post gazetesi, Kral''ın ölümünü "İsrail bir dostunu kaybetti" başlığıyla duyurdu. Ha''aretz gazetesi, "Zengin miras" olarak değerlendirdi Kral Hasan''ın geride bıraktıklarını. Ha''aretz''te bir başlık da şuydu: "Hasan Mossad''a Fas''ta üs kurma izni vermişti" Haberde Ortadoğu''da olup bitenleri daha iyi almamızı sağlayan ilginç ayrıntılar yer alıyor...
Dünyada hiçbir şey gizli kalmıyor; özellikle uluslararası ilişkiler alanında. Sizin "Nasılsa gizli kalır" diye yaptıklarınız bir yerlerden patlak veriyor. Belki sağlığınızda size zarar vermesin diye açık etmeyenler, daha öldüğünüz gün, "Merhum iyiydi, hoştu ama..." diye başlayan cümlelerle ortaya atılıyorlar. Ya da, sizin ne büyük insan olduğunuzu anlatmak için, "Mossad''ın adamıydı" diye yazıveriyorlar...
1960 öncesinde, İsrail ile Türkiye arasında resmi ilişki vardı, ama kâğıt üzerinde... İki ülke yöneticilerinin birbirleriyle daha yakın olduklarına dair bizde kayıtlara geçmiş bir bilgi hâlâ yoktur. Ancak, İsrailliler, yıllar sonra, "Bağdat''ta yönetim bir darbeyle değişip Suriye de bir bahaneyle Türkiye sınırına askerî yığınak yaptığında, İsrail devlet başkanı Ben Gurion gizlice Türkiye''yi ziyaret etmişti" diye yazdılar. Ben Gurion, o gizli gezide, Celal Bayar ile buluşmuş ve uzun uzun konuşmuşlar...
Geçtiğimiz hafta vefat eden Kral Hasan''ın, Araplarla İsrailliler kanlı bıçaklıyken, Mossad''a büro açma izni verdiğini Faslılar kendi kaynaklarından herhalde öğrenemeyecekler... Oysa, Kral''ın en önemli özelliği bu: Savaş halindeki Arapları İsrail''le yakınlaştıran, bunun için ülkesinin kullanılmasına müsaade eden oydu. İzak Rabin ve Moşe Dayan Fas''a gitmişler ve kendileri hakkında ileri geri konuşan çeşitli Arap liderlerle orada gizlice buluşmuşlardı...
Kral Hasan tam bir Batılı gibi yaşadı. Hatta bir keresinde, konuşmasına, "Biz Batılılar..." diye başlamış, sonra yaptığı coğrafya hatasını fark ederek sözünü değiştirmişti. Zevkleri de batılıydı. Türkiye Avrupa Birliği üyesi olabilseydi, Afrika''nın kuzeyindeki Fas''ı da AB içine sokmak için ciddi bir çaba gösterecekti.
Kral Hasan''ın İsrail ile ilişkisi henüz tahta oturmamışken başlamış... Babası V. Muhammed zamanında (1961), İsrail''e göç eden Museviler''in bindiği ''Egoz'' gemisi batınca göçü daha organize hale getirme fikri doğmuş; Fas''tan göç Fransa üzerinden gerçekleştirilmeye başlamış. Hasan aynı yıl kral olunca İsrail ile irtibatını istihbarat örgütünün de kendisine bağlı olduğu içişleri bakanı General Ofkir aracılığıyla sürdürmüş... Daha 1960''ların başında, Mossad, Fas''ta bir büro açmış Ofkir''in sağladığı imkânla...
Aralarında İsrail ve Fas''ın da bulunduğu bir grup ülkenin istihbarat örgütleri o yıllardan beri sürekli dirsek teması halindeler. Bu birlikteliğin bir adı da var: ''Safari Kulüp''... Kral Hasan, Mossad''a ülkesinde sağladığı kolaylık karşılığı, İsrail''den teknik ve istihbarat desteği aldı yıllar boyu. Buna karşılık, İsrail de Kral''ın güvenliğini sağladı. 40 yıla yaklaşan krallığı döneminde ikisi önemli bir dizi suikast girişimine uğradı Kral Hasan; hepsinden sağ kurtulmayı başardı.
İzak Rabin''in ilk başbakanlığı döneminde (1976) başına peruk takarak gizlice Fas''a gittiği biliniyor. Bir süre sonra da Mossad şefi Yitzak Hofi ve yardımcısı David Kimchi yollarını Fas''a düşürüp orada Mısır başbakanı Hasan Tohami ile görüştüler. Arada dışişleri bakanı Moşe Dayan da gitti Fas''a. Enver Sedat''ı Kudüs''e ve Camp David''e götüren süreç Fas''taki bu buluşmalarla başladı. O zamandan beri sarayın en itibarlı konukları oldu İsrailliler.
Kral Hasan''ın ''dost'' kimliğini vurgulayan İsrail gazeteleri iki noktaya daha dikkat çekiyorlar. Kral, son yıllarında, kendisine "Emir-ül müminîn'' (İnananların emiri) sıfatıyla hitap edilmesini istemişti. İsrail''in en yakın dostlarından biri olduğu halde, İslâm Konferansı Örgütü''nün kurduğu ''Kudüs Komitesi''nin başkanı da oydu. Jerusalem Post, "Komite başkanı olarak radikallerin Kudüs konusunu istismar etmelerini engelledi" diyor...
İsrail''in dostlarına vefalı olması iyi de, Mossad''ın bürosu bulunan Fas''ta, bütün demokratik taleplerin bastırıldığı, insan haklarının ihlâl edildiği de bir gerçek. "Zengin miras" içinde ''işkence'' de var. Mossad ile irtibatını İsrail kaynaklarının açıkladığı Fas güvenlik birimleri acımasızlıklarıyla tanınıyorlar...
Kendi kendime söz verdim: Bölgede önemli biri vefat edince bundan sonra İsrail basınını daha dikkatle izleyeceğim.
