Emeklilikte ‘hak kaybına’ karşı üç formül

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin hayata geçirilmesinden sonra emeklilik hakkı kazandığı halde bu hakkını kullanmayanlar ile yaşını doldurarak bu hakkı kazanlar, bugünlerde erken emeklilik hesabı yapıyor. Çünkü bu sigortalıların, emekli aylıklarının hesaplanmasında kullanılan yöntem nedeniyle yüzde 30'luk hak kaybı ile karşı karşıya kalacağı ifade ediliyor. Kaybın ilerleyen yıllarda da sürme ihtimali emekli adaylarını telaşlandırdı. Bu kapsamda yıl sonuna kadar kayıptan etkilenmemek adına emekli olmak için başvuruda bulunanların yığılma oluşturması bekleniyordu.

İLAVE ÖDENEK OLUŞTURULABİLİR

Ekonomi yönetiminin bu durumun engellenmesi ve emekli aylıklarındaki yüzde 30'luk hak kaybının tamamen ortadan kaldırılması ya da azami orana düşürülmesi için çalışmalar yürüttüğü öğrenildi. Bu kaybın önüne geçilmesi için üç formül geliştirildi. Hükümet sorunun çözümü için ya mevzuat değişikliği ya da kanun teklifi ile ödenek oluşturma seçeneklerinin yanı sıra idari kararname çıkararak ilave ödenek oluşturma formülü üzerinde duruyor.

Masadaki seçenekler, yapılacak etki analizleri çerçevesinde, çıkacak maliyetin büyüklüğüne göre oluşturuldu. Etki analizlerinin ve maliyet hesaplamalarının ardından ekonomi yönetimi en uygun formülü devreye alacak. Emekli olmaları halinde, aylıklarındaki hak kaybı, asgari ücretlilerde 1.000 lira, en üst maaş dilimindeki vatandaşlarda ise 14 bin lira olarak hesaplandı.

MAAŞ BAŞVURU YILINA GÖRE FARKLILIK GÖSTERİYOR

Dilekçe verilen yıl emekli zam oranları güncelleme katsayısından fazla ise o yıl dilekçe vermek büyük avantaj sağlıyor ve emekli maaşının daha yüksek olmasına sebep oluyor. Çalışanlar açısından bakıldığında 2024 yılı ile 2025 yılı arasında emekli maaşı hesaplamaları farklılık gösteriyor. Maaş hesaplama formüllerine göre bir önceki yılın enflasyon ve büyüme rakamları ele alındığı için bu yıl dilekçe verenler için 2023 yılı dikkate alınırken gelecek yıl dilekçe verenler için 2024 yılı dikkate alınacak.

Emekli olacakların toplam maliyeti, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın öngördüğü düzeyin altında kalırsa, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, emeklik ödeneklerine ilişkin mevzuatta değişikliğe gidecek.

Bakanlığa tabi ödenek ve keseneklerin yetersiz kalması halinde hükümetin, Meclis'e bir yasa teklifi getirmesi de ikinci formül olarak masada duruyor.

Oluşacak hak kaybının emekliler üzerinde oluşturacağı baskının azami oranda tutulması için gündeme alınan üçüncü formülse, İdari Kararname ile kesenek ya da ödeneklerin bütçe mevsimi gelmeden güncellenmesi ya da tek çatıda birleştirilmesi.