Devlet Tiyatroları Gazze'deki soykırımı sahneye taşıdı: Oyun seyirci selamı vermeyecek

İstanbul Devlet Tiyatrosu, Gazze'de yaşanan soykırımı ve Filistin halkının direnişini konu alan "Sumud (Gazze)" oyununu Atatürk Kültür Merkezi'nde (AKM) seyirciyle buluşturdu. Cem Zeynel Kılıç'ın yazıp yönettiği, Devlet Tiyatroları Genel Müdür Yardımcısı Emre Başer'in süpervizörlüğünü üstlendiği iki perdelik oyun, 16 Ekim'de prömiyer yaptı.

Gazze'de yaşayan bir ailenin hikâyesini anlatan oyunun finalinde ise dikkat çekici bir mesaj verildi. Oyuncular temsilin ardından seyirci selamına çıkmadı. Sahnede, "Hanzala dünyaya yüzünü dönene kadar bu oyunda seyirci selamı verilmeyecektir" yazısı yer aldı.

Hanzala yüzünü dönene kadar seyirci selamı verilmeyecek

Filistinli karikatürist Naci el-Ali'nin çizdiği, dünyaya sırtını dönmüş mülteci çocuk Hanzala, Filistin halkının direnişinin ve yurduna dönme özleminin sembollerinden biri. Hanzala'nın yüzünü ancak Filistin'e dönüş gerçekleştiğinde göstereceği düşüncesine dayanan bu sembol, oyunun finalinde de karşılık buldu. Oyuncuların seyirci selamına çıkmamasıyla sahnedeki hikâye, temsilin bitişinin ötesine taşındı.

Karadağlı: Bu soykırıma kayıtsız kalmayacağız

Prömiyerin ardından sahneye kefiyeyle çıkan Devlet Tiyatroları Genel Müdürü Tamer Karadağlı, oyunda emeği geçenleri tebrik ederek Gazze'de yaşananların bir tiyatro oyunuyla sınırlı olmadığını vurguladı.

Tamer Karadağlı

Karadağlı, "Bu gece burada sadece bir oyun izledik ama Gazze'de bu soykırım her gün yaşanıyor. Her gün bunu yaşayan binlerce aile var" ifadelerini kullandı.

Devlet Tiyatroları olarak yaşananlara kayıtsız kalmadıklarını belirten Karadağlı, "Bizler bu soykırıma kayıtsız kalamazdık. Kalmadık. Kalmayacağız" dedi.

2012'de repertuvara girdi, yıllar sonra Gazze için yeniden yazıldı

Oyunun yazarı ve yönetmeni Cem Zeynel Kılıç ise "Sumud (Gazze)"nin ortaya çıkış sürecini anlattı. Daha önce 2000-2005 yılları arasında İntifada döneminde yaşanan olaylardan hareketle "Sumud Filistin" adlı bir oyun kaleme aldığını belirten Kılıç, eserin 2012 yılında Devlet Tiyatroları repertuvarına alındığını ancak o dönemde sahnelenemediğini söyledi.

Cem Zeynel Kılıç

Gazze'de yaşanan soykırımın ardından eski metnine yeniden döndüğünü anlatan Kılıç, hikâyeyi güncel gelişmeler ışığında yeniden ele aldığını belirtti. Yönetmen, bu sürecin özellikle duygusal açıdan kendisini zorladığını ifade etti: "Şimdi Gazze'de yaşanan soykırım üzerine ben metni alıp güncelledim. Çok da kolay olmadı özellikle duygusal açıdan. Çünkü hem anlayabilmek, hem kavrayabilmek hem de hikâyeye bunu nasıl serpiştirmek duygusal ağırlığı olan bir şey oldu."

Yaşananları bir tiyatro metnine dönüştürmenin kendisinde bıraktığı etkiyi de anlatan Kılıç, yaklaşık iki hafta boyunca bu duyguların ağırlığını taşıdığını söyledi. "Böyle bir iki hafta bir boşlukta gezindim. Biraz hayat anlamsız gibi geliyor ama işte Sumud gibi vazgeçmemek, sebat etmek, direnç göstermek. İşte benim de yapabildiğim buydu."

"Türklerle Filistinlileri daha da yakınlaştırmak istedim"

Kılıç, oyunun yalnızca Gazze'deki acıları anlatmasını değil, Türk toplumuyla Filistin halkı arasında daha güçlü bir bağ kurulmasına katkı sunmasını da amaçladığını söyledi. Tiyatronun yaşananları anlamak ve öğrenmek için önemli bir imkân sunduğunu belirten yönetmen, "Bence bu konunun tiyatroyla, bir tiyatro oyunuyla izlenmesi, hatta öğrenilmesi Türklerle Filistinlileri daha yakınlaştıracaktır. Yani daha doğrusu ben bunu amaç edindim" ifadelerini kullandı.

"Seyretmeye değil, şahit olmaya davet ediyoruz"Oyunun süpervizörü ve Devlet Tiyatroları Genel Müdür Yardımcısı Emre Başer ise Gazze'den gelen görüntülerin zamanla sıradanlaşmasına ve yaşanan acıların yalnızca rakamlarla ifade edilmesine dikkat çekti.

Emre Başer

Haberlerde bir süre sonra roketlerin özelliklerinin konuşulmaya başlandığını belirten Başer, saldırıların kimin üzerine düştüğünün ve geride nasıl hayatlar bıraktığının gözden kaçabildiğini söyledi. İnsan zihninin yaşananları kabullenmekte zorlandığı için acıları sayılara dönüştürdüğünü ifade eden Başer, oyunun çıkış noktasını şu sözlerle anlattı: "Biz bunu o sayılardan çıkarıp bir ailenin özelinde anlatmak istedik. Normalde bir tiyatro oyununu izlemeye gelirsiniz, seyretmeye gelirsiniz. Bizim burada istediğimiz seyretmek değil, şahit olmak."

İzleyicileri Gazze'de yaşanan soykırıma şahit olmaya davet eden Başer, bu tanıklığın beraberinde bir sorumluluk getirdiğini vurgulayarak, "Gördün ama ne yaptın sorusu elbet bir gün bize sorulacak" dedi.

"Sumud (Gazze)" 30 ve 31 Ekim'de sahnelenecek

AKM'deki prömiyerinin ardından "Sumud (Gazze)", 30 ve 31 Ekim tarihlerinde Küçükçekmece Devlet Tiyatrosu Sahnesi'nde seyirciyle buluşacak. Oyun, 30 Ekim Cuma günü saat 20.00'de, 31 Ekim Cumartesi günü ise saat 15.00 ve 20.00'de sahnelenecek.

"Sumud (Gazze)" oyununun konusu

Gazze'de bir evin dört duvarı arasında geçen oyun, Mahmud ve Zahire'nin ailesinin savaşın ortasında hayata tutunma mücadelesini anlatıyor.

Bombardımanların ve yıkımın gölgesinde yaşamaya çalışan bir ailenin hikâyesini merkeze alan eser, savaşın yalnızca can kayıplarından ve yıkılan binalardan ibaret olmadığını; kaybolan çocuklukları, yarım kalan hayalleri ve sıradan insanların hayatlarında bıraktığı izleri gözler önüne seriyor.

Adını Arapçada sebat, direnç ve kararlılık anlamlarıyla kullanılan "sumud" kavramından alan oyun, tüm acılara rağmen umudunu, hafızasını ve insanlığını korumaya çalışan Filistinlilerin direnişini sahneye taşıyor.

Hayat

Edward Said'in ‘Oryantalizm’ini Türkçe'ye kazandırmıştı: Yayıncı Cevat Özkaya vefat etti

Hayat

Hierapolis’te travertenlerin altından mermer yapılar çıktı

Dünya

Gazze'deki saldırıların izleri tek bir haritada toplandı

Hayat

Vengerov’dan Morente’ye: İş Sanat’ın yeni sezon programı belli oldu

Hayat

Afife Jale’nin hikâyesi modern baleyle AKM sahnesinde