Hierapolis’te travertenlerin altından mermer yapılar çıktı

10:05, 10/10/2026, Cumartesi

Yeni Şafak

Yeni Şafak Haberlerini Daha Sık Gör: Tıkla ve Google'da Favorilere Ekle!

Hierapolis’te travertenlerin altından mermer yapılar çıktı

Hierapolis’te “Cehennem Kapısı” olarak bilinen Ploutonion Kutsal Alanı’ndan iki farklı görünüm. Antik şehirde yürütülen kazı ve restorasyonlar, bölgenin geçmişi ile termal sular ve fay hatları arasındaki ilişkiye ışık tutuyor.

Tofaş’ın 2005’ten bu yana destek verdiği Hierapolis Antik Kenti’ndeki kazı ve restorasyon çalışmalarında yeni bulgulara ulaşıldı. Bu yıl traverten tabakasının altında mermer yapılar ortaya çıkarılırken, antik şehrin anıtsal çeşmesini korumak ve açık hava müzesine dönüştürmek için çalışmalar sürüyor.

Denizli’de Pamukkale ile birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Hierapolis Antik Kenti’nde, Tofaş’ın 20 yılı aşkın süredir desteklediği kazı ve restorasyon çalışmaları devam ediyor. 2026 yılı kazılarında anıtsal çeşmenin önündeki alanda yeni mermer yapılar açığa çıkarılırken, araştırmalar antik mimarinin bölgedeki termal sular ve deprem faylarıyla ilişkisine de ışık tutuyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Denizli Valiliği’nin himayesinde, Prof. Dr. Grazia Semeraro başkanlığında yürütülen çalışmalarda, başta Türkiye ve İtalya olmak üzere farklı ülkelerden yaklaşık 40 arkeolog, mimar, restoratör ve uzman görev alıyor.

Traverten tabakasının altında yeni yapılar

Hierapolis’te 2022’den bu yana çalışmaların önemli odaklarından birini Apollon Kutsal Alanı ile Severuslar Nymphaeumu olarak adlandırılan anıtsal çeşme oluşturuyor. Zeus, Hera, Apollon, Artemis ve Leto’yu betimleyen figürlerle süslü çeşmede kazı, koruma ve restorasyon uygulamaları birlikte yürütülüyor.

2026 yılı kazı sezonunda çalışmalar, ziyaretçi güzergâhlarının oluşturulması planlanan çeşmenin önündeki alana genişletildi. Kazılarda kalın bir traverten tabakasının altında yeni mermer yapılar ortaya çıkarıldı. Teknik açıdan zorlu koşullarda sürdürülen araştırmalara paralel olarak çeşmenin korunmasına yönelik uygulamalar da devam ediyor.

Fay hattının üzerine inşa edilmiş

Son dönem kazılarında anıtsal çeşmenin, kutsal alan boyunca uzanan büyük bir deprem fayının doğrudan üzerine inşa edildiği belirlendi. Termal suların fay hattı boyunca ilerleyerek ana kayadan yüzeye çıktığı, sulara Hierapolis’te Antik Çağ’dan bu yana bilinen gazların eşlik ettiği tespit edildi.

Bulgular, antik mimarların bölgedeki sismik hareketliliğe rağmen yapının sağlamlığını korumak için özel mühendislik çözümleri geliştirdiğini de ortaya koydu. Devasa yapıyı taşımak amacıyla fay hattını aşan kemerler inşa edildiği belirlendi. Çeşmenin günümüze ulaşan bölümlerinin yüksekliği 12 metreyi aşıyor.

Anıtsal çeşme açık hava müzesine dönüşecek

Yapının kuzey köşesinde 2025 yılında özgün mimari parçaların yeniden bir araya getirilmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirildi. 2026 programında ise üç sütunun daha özgün elemanlarıyla ayağa kaldırılması planlanıyor.

Cephede yeniden kullanılması mümkün olmayan mimari parçaların, çeşmenin önünde özel olarak tasarlanacak çelik taşıyıcılar üzerinde sergilenmesi hedefleniyor. Hierapolis Müzesi’nde korunan figürlü mimari frizlerin de bu alana taşınarak sergilenmesi öngörülüyor.

Bilgilendirme panoları ve multimedya içerikleriyle ziyaretçi güzergâhlarına dahil edilecek düzenlemeyle bir Nymphaeum Açık Hava Müzesi oluşturulması amaçlanıyor. Müze, ziyaretçilere antik yapının mimarisinin yanı sıra Hierapolis’in jeotermal özellikleri ve deprem faylarıyla ilişkisini de anlatacak.

“Cehennem Kapısı”nda 300 yıl daha eski izler

Tofaş’ın destek verdiği çalışmalar arasında, “Cehennem Kapısı” olarak bilinen Ploutonion Kutsal Alanı’nın kazı ve restorasyonu da bulunuyor. 2013 yılında yeniden ortaya çıkarılmaya başlanan alanda bulunan Arkaik Dönem parçaları ve Friglere ait Kibele kabartması, bölgenin kullanım geçmişini yaklaşık 300 yıl geriye taşıdı.

Bulgular, Friglerin şehir kurulmadan önce buradaki mağarayı ziyaret ettiğini ve alanın MÖ 6. yüzyılda kutsal bir yer olarak kullanıldığını gösterdi. Böylece kazılar, Hierapolis’in kuruluşundan önceki döneme ilişkin izleri de ortaya çıkardı.

Antik dönemde yeraltı dünyasının tanrısı Hades ile ilişkilendirilen alandaki araştırmalara, tarihçi ve coğrafyacı Strabon’un ölümcül gazlara ilişkin anlatımları da yol gösterdi. Kazılarda ortaya çıkarılan kuş kemikleri ve diğer bulgular, antik kaynaklardaki anlatıları destekleyen unsurlar arasında yer aldı. Alanda bulunan, tahtında oturan Hades’i tasvir eden mermer heykel ise Denizli Arkeoloji Müzesi’nde korunuyor.

Tofaş’tan 20 yılı aşan destek

Hierapolis’teki çalışmalara 2005 yılında Frontinus Kapısı ile destek vermeye başlayan Tofaş, ilerleyen yıllarda antik tiyatro, Nekropol ve Aziz Philippos Kutsal Alanı’ndaki çalışmalara da katkı sundu. Bu destek daha sonra Ploutonion’un kazı ve restorasyonu ile Hades Heykeli’nin korunmasına yönelik uygulamaları kapsayacak şekilde genişledi.

Tofaş CEO’su Cengiz Eroldu, Hierapolis’in şirketin en uzun soluklu kültürel miras projelerinden biri olduğunu belirterek, “Kültürel mirasa desteğimizi bir sponsorluk ilişkisi olarak görmüyor; eserlerin korunmasına katkı vermeyi, geleceğe yapılan bir yatırım olarak değerlendiriyoruz” dedi.

Araştırmalarda termal görüntüleme kullanılıyor

Antik şehirde ziyaretçi erişimini iyileştirmeye yönelik çalışmalar da sürüyor. Apollon Kutsal Alanı ile tiyatro arasındaki bölgede traverten ve mermer bloklar yeniden düzenlenirken, farklı alanlardaki yapıların korunması ve ziyaretçi güzergâhlarının bakımı gerçekleştiriliyor. Nekropol’de ise mermer lahitler ve mezar alanlarının yerleşim düzeni araştırılıyor.

Kazı ekibi, sismik kırıklardan etkilenen bölgelerdeki sıcaklık değişimlerini drone tabanlı termal görüntülemeyle belgeliyor. Anıtsal çeşmeye ait mimari blokların kataloglanması ve kazılarda elde edilen buluntuların kayıt altına alınması da devam ediyor.