Hayat Türkiyede sosyolojinin ahvali

​Türkiye’de sosyolojinin ahvali

Türkiye’de sosyolojinin ahvali

Küre Yayınlarınca yayınlanan, Hüseyin Etil ve Metin Demir editörlüğünde hazırlanan Türkiye’de Çağdaş Sosyoloji Konuşmaları kitabı, sosyoloji biliminin hem Türkiye’deki koşullarına dair itinalı bir kavrayış geliştirmekte hem de spesifik alt-disiplinler hakkında derinlikli bir tebliğler manzumesi sunmakta.Konuşmalar’ın temel sorusu şudur: “Türkiye’de çağdaş sosyoloji çalışmaları hangi yönelimlere sahiptir?”

Haber Merkezi Yeni Şafak
Taksim
Taksim

SABRİ AKGÖNÜL

Sosyolojinin Türkiye akademisindeki serüveni yüz yılı aşmıştır. Sosyoloji bilimi nâmına zikzaklı olan bu süre zarfında, iki tür bilgi üretim tarzı geliştirilmiştir. İlki: kendi araştırma gündemleriyle iştigal ederken (ki bu gündemlerin kahir ekseriyeti safi politik bir tını eşliğinde dansa zorlanır). İkincisi: Batı akademyasından aktarılan ekollerle ve nakledilen teorisyen figürleriyle kurulan diyalog sonucu (ki bu aktarımlar, akademisyenlerin kişisel çaba ve ihtiraslarıyla beslenen bir enerji sayesinde gezinirler). Böylesi iki bilgi formasyonuyla tesis edilen sosyoloji alanı, hâlihazırda, 100 aşkın üniversitede kurulan bölümlerle, istihdam edilen sosyologlar ve araştırma görevlileriyle, binlerce öğrenciyle, lisans ve lisansüstü düzeylerindeki tedrisat pratiğiyle, fakültelerin süreli yayınlarıyla, yarıya yakını tercüme olan hummalı bir yayın faaliyetiyle (kitap, dergi, bibliyografya, derlemeler, makaleler) oluşturulan bir külliyata sahiptir.

Küre Yayınlarınca yayınlanan, Hüseyin Etil ve Metin Demir editörlüğünde hazırlanan Türkiye’de Çağdaş Sosyoloji Konuşmaları kitabı (bundan sonra Konuşmalar), sosyoloji biliminin hem Türkiye’deki koşullarına dair itinalı bir kavrayış geliştirmekte hem de spesifik alt-disiplinler hakkında derinlikli bir tebliğler manzumesi sunmakta.

NE MİSTİK TAVIR NE SİNİK

Konuşmalar’ın temel sorusu şudur: “Türkiye’de çağdaş sosyoloji çalışmaları hangi yönelimlere sahiptir?” Bu soruya muhatap olan konuşmacılar: Sosyoloji disiplininde çalıştıkları alt-disiplinlerdeki teorik tartışmaları Türkiye’ye taşımış (veya taşınmasına katkı sunmuş) ve ilgili alt-disiplinlerde saha çalışması yapmış 13 isim.

Türkiye’de cari sosyolojik perspektifleri inceleme hedefine erişmek için bilgi ile nasıl bir irtibat kurulmalıdır? Sosyoloji alanını “sosyolojikleştirmek” için, Türkiye’deki sosyolojinin sosyolojisini yapabilmek için kuvvetli bir bilim nosyonuna dayanmak gerekir. Başka bir ifadeyle, kendi üzerine de eleştirel düşünebilen, kendi bakışını da nesneleştirebilen bir yatkınlığı örgütlemek lazım gelir. Bu yatkınlığı geliştiren bilim hattını kazımak için öncelikle mıntıka temizliği yapmak gerekir: bilen-özne ile inceleme-nesnesi arasında birini yekdiğerinin lehine ıskartaya çıkartan yaklaşımlardan uzak durmak.

Konuşmalar’ın editörleri bu konuda hassastırlar ve özne ile nesne arasında bilimsel bir mesafede durarak tüm konuşmaları organize ettiler. Hem rölativizme hem de objektivizme geçit vermeyen bir bilim nosyonuna dayanarak tartışma zemini yarattılar. Amaç: sosyolojik bilginin en temel özelliği olan refleksiviteyi pratiğe geçirmek ve Türkiye’deki sosyoloji pratiklerini “sosyolojik tahayyülün” prizmasından kırınıma uğratarak incelemektir. Kitabın “Sunuş” yazısında, bilgi karşısında uzak durulması gereken (ideolojik içerimleri ve kaygıları önplana çıkaran) iki tavır ve sahiplenilmesi gereken (bilimsel içerimleri ve meslekî ethos’u önsaflara çağıran) tavır şöyle özetlenir:

“Özne ile nesnenin özdeşliğine dayalı mistik tavır; özne ile nesnenin mutlak ayrılığına dayalı sinik tavır ve özne ile nesne arasında belli bir mesafe talep eden rasyonalist tavır. Siniklerde nesne ortadan kaybolur; mistiklerde özne, nesnede kaybolur. Rasyonalistlerde ise, ne nesne ne de özne kaybolur; rasyonalistlere göre araştırma nesnesiyle kurulan ilişki ne nefret (“soğukluk”) ne de sevgi (“özdeşleşme”) ilişkisidir; özne ile nesne arasındaki ilişki yaratıcı mesafe ilişkisidir. Bu üç proto-tipten (“mistik”, “sinik”, “rasyonalist”) hiç kuşku yok ki bilimsel bilginin imkânı rasyonalist tavırda yatmaktadır.”

Türkiye’de Çağdaş Sosyoloji KonuşmalarınHaz.: Hüseyin Etil-Metin DemirnKüre Yayınların2019

KİTABIN TOPOGRAFYASI

Konuşmalar, 2013-2015 yılları arasında Bilim ve Sanat Vakfı’nda gerçekleştirilen bir dizi tartışmalı toplantının ürüne dönüşmüş halidir.

Bu on üç ismi ve on üç konuyu aynı topos’a konuşlandıran Konuşmalar, ayrıca, tüm konuşmacıların sunumlarını müteakip başlayan soru-cevap ve tartışma faslını ihtiva ediyor. Bazı bölümlerde, tartışmalar, konuşmacının sunumunun iki katı kadar bir yer işgal ediyor. Bu özelliği ile kitap, her bölümde, canlı ve dinamik bir tartışmayı okurlarının dikkatine sunmaktadır.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.