“Sonsuz Savaşlar”ın Darth Vader’ı..

Irak’ın 2003’te işgalinin mimarı olan ve milyonlarca insanın hayatını kaybettiği kanlı bir miras bırakan Dick Cheney 3 Kasım’da 84 yaşında öldü. Beyaz Saray’da mevzuat gereği bayraklar yarıya indirilmiş olsa da, ABD Başkanı Donald Trump, Cheney’nin ölümü için tek kelime etmedi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de Trump gibi sessiz kalmayı tercih ediyordu.

Cheney’yi “Beyaz Amerikalı” olmayan, Hint-Uganda asıllı Müslüman bir aileden gelen Zohran Mamdani’nin 4 Kasım’da Amerika’nın kalbi New York’ta belediye Başkanlığına seçilmesini görmediği için şanslı sayanlar oldu. “Mezarında ters dönüyor olabilir” diyenler bile oldu.

Cumhuriyetçiler’in “Neoconlar” tarafından ele geçirilmesinde önemli rol oynayan Cheney için yas tutanlar sadece Neoconlar ve İsrail oldu. Önde gelen Neocon düşünce kuruluşu “Amerikan Girişimcilik Enstitüsü”nden(AEI) Michael Rubin, Cheney için “Amerika bir kahramanını kaybetti” diyordu. İsrail Dış İşleri Bakanlığıysa yayımladığı mesajda Cheney’den “İsrail›in sadık dostu ve ABD-İsrail ittifakının gerçek savunucusu” olarak söz ediyordu.

Amerikan Senatosu’nda Lindsey Graham, Ted Cruz ve Tom Cotton başta gelmek üzere şahin Cumhuriyetçilerse Trump gibi sessiz kalmayarak Cheney’e övgüler yağdırdılar. Bu övgüler bile tek başına Cumhuriyetçi Parti’nin manzarasındaki derin çatlakları, boşlukları gösteriyor.

Cheney, Neoconlar’ın hanesine yazılan kötülüklerin vücut bulmuş haliydi. Cheney 1975’deki Beyaz Saray Genel Sekreterliği’nden ABD Kongresi’ne, Savunma Bakanlığı’ndan Başkan Yardımcılığına kadar uzanan siyasi kariyerini nefretle hatırlanan bir figür olarak sonlandırdı. Cheney, George Lucas’ın fantastik “Yıldız Savaşları” filmlerinin kötü adamı “Darth Vader” olarak anılıyor. Vader, “Etrafımı saran tek şey korku ve ölü adamlar” diyordu. Cheney’nin mirası Vader’ın bu sözleriyle uyumluydu. George W Bush döneminde Başkan Yardımcısı olan Cheney en güçlü Başkan Yardımcısı olarak görülüyor. Onun için “eş Başkan” diyenler de oldu.

“Baba Bush” döneminde Cheney Savunma Bakanıydı. Birinci Körfez Savaşı’nda ABD’nin Bağdat’a girerek Saddam Hüseyin’i devirmesi gerektiğiyle ilgili bir tartışmada Cheney, “Bağdat’a girersek bataklığa saplanırız. Saddam kaç tane daha Amerikalı’nın ölümüne değer? Kararımız çok fazla değmeyeceği yönündeydi ve bence doğru karar verdik” diyordu.

“Yıldız Savaşları”nın Darth Vader’ı gezegenin “Aydınlık” tarafında yer alan, gerçek ismiyse “Anakin Skywalker” olan bir” Jedi” idi. “Klon savaşları”nın kahramanı Skywalker “Karanlık” tarafa geçerek “Darth Vader” oldu. Vader, “Skywalker zayıftı. Onu yok ettim” diyordu. Dick Cheney de “Oğul Bush” döneminde hızlı bir şekilde “Darth Vader” karakterine bürünüyordu. Cheney’nin kendisi de bir keresinde “Çoğunuz beni, kimse bana Darth Vader demeden çok önce tanıyordunuz. Bu lakabın beni rahatsız edip etmediği soruldu ve cevabım hayır. Sonuçta, Darth Vader son zamanlarda bana söylenen en hoş lakaplardan biri” diyecekti.

Trump her ne kadar ölümüne sessiz kalsa da, Cheney “Trumpçı hareket”in gerçek kurucusu olarak kabul ediliyor. Zira Trump, 2016 seçimlerinde Amerika’nın Sonsuz Savaşları’na son vereceğini taahhüt etmişti. Trump Neoconlar’ın ummadığı bir şekilde bu vaadiyle seçimleri kazanmıştı. Trump’ın “Amerika’yı Yeniden Büyük Yap(MAGA)” hareketinin öne çıkan argümanlarından birisi, Cheney’in önünü açtığı “Sonsuz Savaşlar”dan ABD’yi çıkarmaktır.

Cheney’in kızı Liz Cheney, Trump’ın ilk Başkanlık döneminde Temsilciler Meclisi’ndeki Cumhuriyetçiler’in üçüncü sıradaki lideriydi. Trump’la ters düşen Liz Cheney hem liderlikten, hem de sonrasında vekillikten oldu. Üstelik Dick Cheney ve kızı Liz 2024 seçimlerinde Demokratlar’ın Başkan adayı Kamala Harris’in safına geçti. Trump’a göre Dick Cheney sonsuz, anlamsız savaşların kralı, hayatları ve trilyonlarca doları boşa harcayan kişiydi. Cheney ise Trump için “Ülkemizin 246 yıllık tarihinde, Donald Trump kadar cumhuriyetimiz için büyük bir tehdit oluşturan başka bir kişi olmamıştır” demişti. Çatlak bu kadar büyüktü. .

Dick Cheney, sebepli-sebepsiz, Amerikan gücünün en sert şekilde gösterilmesinden yanaydı. Cheney için “gerekçeler” değil sadece “sonuçlar” önemliydi. Bu bakımdan bazı Amerikalı siyasi analizciler söylemsel olarak Cheney’in tam aksi olan Trump’ı eylemsel olarak Cheney’in izinden gitmekle eleştiriyorlar. Öte yandan hem ABD Kongresi’nde, hem Trump Yönetiminde, Trump’ın ellerini serbest bırakması durumunda derhal “Cheney-Darth Vader” karakterine bürünmeye hevesli çok isim var. “MAGA”nın kaderini de Trump’ın tercihleri belirleyecek.