Yazarlar Dünya metal fiyatlarındaki sıçrama nedenleri

Dünya metal fiyatlarındaki sıçrama nedenleri

Ahmet Ulusoy
Ahmet Ulusoy Gazete Yazarı
Abone Ol Google News

Pandemi sonrası ekonomiler yeniden normale döndükçe, artan ekonomik faaliyetler nedeniyle, dünyada önde gelen endüstri metalleri başta olmak üzere emtia fiyatlarının hızla yükseldiğini görmekteyiz.

Daha çok endüstriyel metal fiyatları yüksek artış yaşamaktadır.

Mayıs ayı itibarıyla yıllık bazda metal fiyatlarındaki ortalama artış yüzde 90’lara yaklaşmıştır. Bu artış 9 yıl öncesine göre en yüksek seviyeleri yansıtmaktadır.

Bazı metallerdeki artış, ortalamanın üzerinde (demir cevherindeki artış yüzde 116) ve bazıları da ortalamanın altında artmıştır (nikeldeki artış yüzde 41).

Burada önceki yazımızda değindiğimiz (inşaat malzemeleri el yakıyor) iç piyasadaki demir fiyat artışlarının dış kaynaklı olduğunu bir kez daha hatırlatalım.

Çelik, alüminyum ve bakır gibi metallerin piyasa fiyatları şu anda tarihi zirvelere ulaşmış veya yakınlaşmış. Bu metaller ayrıca tedarik zinciri sorunlarıyla da karşı karşıyadır.

**

Burada açık bir şekilde metal fiyatlarındaki artışın diğer emtia fiyatlarından çok daha fazla arttığını söyleyebiliriz.

Metal fiyatlarının nispeten daha fazla artmasının öncelikli nedeni; imalat sektörünün salgın öncesi faaliyet düzeyine dönmesi ve metal talebinde yaşanan artışlardır.

Özellikle, imalat alanında yüksek miktarda metal kullanıcısı ülke olan Çin’in hızla toparlanması talep artışındaki etkili faktörlerin başında gelmektedir.

Çin'in imalat ve inşaat sektörleri dünyadaki bakırın neredeyse yarısını (yüzde 43) tüketmektedir. Çin'in rekor düzeydeki ithalatı bakır fiyatlarını metrik ton başına 10.000 doların (2011’deki zirve seviyesinin) üzerine çıkarttı.

Uluslararası Bakır Birliği’ne (ICA) göre, güneş ve rüzgâr enerjisi sistemlerine yönelik küresel bakır talebi bakır fiyatları artışını destekleyecek.

Londra Metal Borsası (LME) verilerine göre; alüminyum fiyatları da bakıra benzer şekilde Mayıs 2021’de önceki yıla göre yüzde 64 arttı.

**

Çin, metal fiyatlarındaki artışları kontrol etme bağlamında çelik üretimini artırmış (yılın ilk beş ayındaki üretim, 2020’nin aynı dönemine göre yüzde 13,9 artarak 473,1 milyon tona ulaşmış).

Çin Ulusal Gıda ve Stratejik Rezervler İdaresi yakın gelecekte bakır, alüminyum ve çinko dâhil olmak üzere devletin metal rezervlerini toplu halde serbest bırakacağını açıkladı.

Bu adım, yüksek emtia fiyatlarını soğutmak ve emtia piyasasında fiyat istikrarını sağlamak, arz sorunu çözmek amacı taşımaktadır.

Uzmanlar, Çin’in fiyatları dizginleme amacıyla metal stoklarını eritme politikasının gelecekteki fiyatları (arz kıtlığı) tetikleyebileceğini söylüyor.

**

Metal fiyatlarındaki artışın bir başka nedeni de daha yeşil bir ekonomiye geçiş için ortaya çıkacak altyapı harcamaları ile ilgili beklentilerdir.

Şöyle ki; uzman kuruluşlar elektrikli arabalar ya da yenilenebilir enerji kaynaklarına hızlı geçiş altyapısı için lityum tüketiminde 40 kat, grafit, kobalt ve nikel tüketiminde 20-25 kat artış tahmin etmektedir.

**

Bugün birçok maden üretimi COVID-19 nedeniyle kesintiye uğramıştır.

Dahası karantina kısıtlamaları, nakliye limanlarındaki tıkanma ve yakıt fiyatlarındaki yükselme nakliye navlunlarını 10 yılın en yüksek seviyelerine taşımıştır. Bunların hepsi metallerin maliyetine eklenmektedir.

Konteyner taşımacılığı sektöründe aksama akut hale gelmiş.

Tüccarlar, malzemeleri Asya’dan ABD ve Avrupa’ya taşımak için haftalarca süren gecikmelerle karşı karşıya.

Ayrıca tüccarlar, konteyner gemilerinde bir rıhtım için pandemi öncesine göre birkaç kat daha fazla ödeme yapıyor.

Ulaşım sektörünün eski faaliyet düzeyine ulaşmasıyla petrol talebinin, dolayısıyla nakliye fiyatlarının daha da yükseleceği tahmin edilmektedir.

Fabrikalar ve madenler COVID-19 yüzünden ciddi şekilde sekteye uğradı ve stoklar tükendi.

Bunun yanında tedarik zincirinde aksama (yukarıda bahsedildi) malzemelerin zamanında tesliminde büyük sorunlara neden olmaktadır.

Bütün bu maliyetler müşterilere daha yüksek metal fiyatları şeklinde yansıyor.

**

Açıkçası ABD ve AB’nin iddialı altyapı programlarının gerçekleşmesi, Çin’in yüksek büyüme iştahı bakır, demir ve diğer endüstriyel metallere olan talebi aşırı arttırmakta/arttıracaktır.

Sonuç olarak; yakın gelecekte küresel ekonominin metal yoğunluğunun, dolayısıyla fiyat artışlarının devam edeceğini çok net olarak söyleyebiliriz.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.