"Dün" düne ait değildir asla!

Müphemliğin bütün peçelerinden arınmış; yekpare bir hakikat olarak bizi "orada", geçmiş zamanın kollarında bekleyen bir dün yoktur.

Dün daima bugünden geriye doğru bulunur/yazılır/tasvir edilir.

Herkesin dünü başkadır.

Çünkü herkesin bugünü başkadır.

İşte bu yüzden en çok tarih konusunda çatışır, en çok tarihi malzeme yaparak günü kotarmaya/kurtarmaya çalışırız.

Dün, günün mutsuzlarının ganimet çadırıdır. Destursuz girilip talan edilmeye her daim müsaittir geçmişin izleri.

Temayı bulan hikâyeyi yazar. Evet tema. Tarih dahi bir tema, bir fikir eşliğinde yeniden kotarılır. Yeniden kotarılırken geçmişten intikam alınır. Hikâyeyi yazan, yani malzemeyi yorumlayan tarihi yeniden yazar.

Dünün, bugün üzerinden tasvir edilişine en çarpıcı örnek, tarihin sanat üzerinden, gündelik hayat üzerinden sergilenişidir.

Dünün nasıl bugün üzerinden sergilendiğini izah etmek üzere British Museum"un "Hayat ve Ölüm "sergisine götürmek istiyorum sizi.

Napoli Körfezi"nde bulunan, milattan sonra 79 yılında bir volkanik patlamayla bir anda yok olan Pompei ve Herkülanyum kentlerinin kalıntılarına ve Romalılar"ın günlük yaşamlarına dair ipuçları sunuyor sergi.

Adında ölüm geçmesine rağmen itina ile hikayenin akıbeti parantez içinde tutuluyor. Serginin hikayesi küller altında kalmış iki Roma kentinin akıbetine değil de medeniyette o kadar ileri gitmiş, hazzın ve eğlencenin şehrine odaklandırıyor bizi. Sergiyi at kişnemeleri, nal sesleri, işlek bir çarşı sesi ile geziyorsunuz. İpuçları daima hayata dair.

Serginin ana motifi hayat.

Pompei ve Herkülenyum şehirlerinin medeniyette ne kadar ileri gittiğine, evlerin kaldırımlara açılan kapılarına, kölelerin haklarına dair. Kadınların aile içindeki üstünlüklerine, eğlence hayatının gelişmesine dair.

Çok iyi yaşamışlardı duygusunu veriyor objelerin altına yazılmış birkaç cümlelik tanıtım yazıları.

Çok iyi yaşamışlardı ve aniden kül olarak ölmüşlerdi.

Hayır, ikinci kısım hiç geçmiyor sergide. İsmi hayat ve ölüm olduğu halde sergi itina ile ölümden uzak tutuluyor.

Sergiyi gezenin ibret bahsi çıkarmaması, iki şehrin kül olmasına dair metafizik bir ürperti hissetmemesi için gösterilen çaba dikkate değer.

Dün dünde kalmıyor. Dün bugün için yazılıyor. Bu sergiyi düzenleyen özne için önemli olan ne ise, objeler ve hikâye o öneme göre yeniden düzenlenip nazara veriliyor.

Siz siz olun bir sergi gezerken "sergiler esasında neyi sergiler?" sorusunu zihninizde kayıtlı tutun.

İbret bahsini görünmez kılmaya çalışanlara dair bu soru, bizi basiret ehli kılacaktır.