Savrulduk
04:00, 15/07/2026, Çarşamba • Yeni Şafak Haber Merkezi
Ben 10 yıl önceki fiyatları vereyim siz bugünkü fiyatlarla kıyaslayın; Türkiye'de 15 Temmuz 2016 darbe tarihinde
bir ekmek 1 lira 25 kuruş
, 1 adet yumurta 30-35 kuruş, 1 litre Ayçiçek yağı 6-7 lira, bir kilo beyaz peynir 13-15 lira, süt 2-2.5 lira, 1 kg dana eti 38-42 lira, 1 litre benzin yaklaşık 4 lira 60 kuruştu. Çay ve simit fiyatları da 1 lira civarındaydı.
İstanbul’da
ortalama bir evin kirası
bin lira ile 2 bin 500 lira arasındaydı.Yine 100 metre karelik bir evin ortalama fiyatı 260 bin liraydı.
Sıfır kilometre araçların
fiyatları 38 bin lira ile 65 bin lira arasında değişiyordu.Darbeden önce ABD Doları 2.89, Euro 3.22 liraydı.
Gram altın 123, çeyrek altın 208 liraydı.
**
15 Temmuz 2016'daki darbe girişimi, Türkiye ekonomisini öyle bir savurdu ki
1960, 1970, 1980 askeri darbelerin
yaptığı etki gibi en az 10 yıl geri gittik.10 yıl önce 2016 yılında kalkışma öncesi Dolar/TL kuru 2,87 seviyelerindeyken, olayların ardından 3,09 seviyelerine kadar yükseldi.
BIST 100 endeksi haftanın ilk gününü %7'nin üzerinde düşüşle kapatırken, 2 yıllık gösterge tahvil faizleri de %8,4'ten %9,4 seviyelerine çıktı.
**
Döneme ait temel finansal ve makroekonomik göstergelere de bir göz atalım ki 10 yıl içinde
ekonomik olarak ne kadar savrulduğumuz
net olarak gözüksün:15 Temmuz öncesinde 2,87 TL seviyesinde olan Dolar kuru, darbe girişimi sonrasında piyasalardaki siyasi belirsizlik ve risk algısının artmasıyla yurt dışı piyasalarda 3,02 ve sonrasında 3,09 TL seviyelerini gördü.
Girişimin yaşandığı hafta BİST 100 endeksi %7'nin üzerinde değer kaybı ile 76.957 puana geriledi. Bu, son 11 ayın en sert düşüşü olarak kayıtlara geçti.
Gösterge tahvil faizi artış yaşarken, Türkiye'nin CDS (Kredi İflas Takası) primi 215 seviyesinden yaklaşık 290'a kadar yükseldi.
2016'nın ilk iki çeyreğinde sırasıyla %4,8 ve %4,9'luk güçlü büyüme oranları yakalayan ekonomi, yaşanan bu şokun etkisiyle üçüncü çeyrekte daralma göstererek büyüme ivmesinde yavaşlama yaşadı.
Kısa vadeli yabancı sermaye çıkışları yaşandı ve uluslararası derecelendirme kuruluşu Standard & Poor's (S&P)
Türkiye'nin kredi notunu düşürdü.
**
15 Temmuz 2016 darbe girişimi döneminde, hanehalkı ve firmalar düzeyindeki mikroekonomik kararlar "
güven
" ve "belirsizlik
" ekseninde şekillendi. Makroekonomik şokların bireysel tüketici, esnaf ve şirket seviyesindeki doğrudan yansımaları şu şekilde gerçekleşti:15 Temmuz gecesi ve takip eden hafta sonunda halk, belirsizlik nedeniyle ATM'lere akın ederek yoğun bir nakit likidite talebi oluşturdu.
TÜİK Tüketici Güven Endeksi
, darbe girişimi sonrasındaki süreçte hızla gerileyerek tüketicilerin gelecek döneme ait maddi durum ve genel ekonomik gidişat beklentilerinin zayıfladığını gösterdi.Bireyler, beyaz eşya, konut ve otomobil gibi büyük montanlı harcamalarını erteleyerek
ihtiyat tasarrufu
eğilimine yöneldi.**
Firma ve esnaf düzeyindeki etkileri de kötü oldu;
Şirketler, politik belirsizlik ortamında yeni kapasite artırımı veya Ar-Ge gibi sermaye yatırımlarını (CapEx) durdurdu ve
nakitte kalmayı
tercih etti.Bankaların fonlama maliyetleri yükseldiği için firmaların ticari kredi ve rotatif kredi gibi işletme sermayesi ihtiyaçlarına ulaşması zorlaştı ve
borçlanma faizleri
arttı.Özellikle iç piyasaya çalışan KOBİ'ler ve esnaflar, azalan yerli talep nedeniyle ciro kaybı yaşadı; vadeli alacakların tahsilat süreleri uzadı.
**
Darbe girişimi ve ardından ilan edilen Olağanüstü Hâl (OHAL), yabancı turist algısını doğrudan vurdu. Rezervasyon iptalleri, otel doluluk oranlarında tarihi düşüşler ve tesis kapatmalar yaşandı.
Bireysel konut talebi bıçak gibi kesildi.
İstihdam ve İşgücü piyasasını da kötü etkiledi.
Firmalar yeni istihdam oluşturmayı durdurdu.Mevcut kadroları koruma eğilimi öne çıktı.
**
10 yıl içinde
dövizi, altını ve bankada yatırımı olanlar, konutu ve toprağı olanlar
siyasi ve ekonomik savrulmalardan fazla zarar görmezken hatta kazançlı çıkarken ücretli ve emekli kesim yine bir savrulma daha yaşadı.10 yılın sonunda asgari ücret ülkenin ortalama ücreti olurken emekli maaşları asgari ücretin altında kaldı.
Hüsnü amcanın sözleri savrulmanın özeti aslında
; “2016 yılında emekli olduğumda 34 bin liraya sıfır otomobil aldım. 2026 yılında her ay sıfır araba parası kira ödüyorum.”Bunlar ekonomik alandaki savrulmalarımız.
Darbelerin oluşturduğu
sosyal ve ahlaki alandaki
savrulmaları hiç saymayalım.