Bursa'daki 2. Murad Camisi'nde heyecanlandıran keşif: 600 yıllık caminin altından çıktı

Sultan 2. Murad tarafından 1426'da yaptırılan camide, Bursa Valiliği, Bursa Vakıflar Bölge Müdürlüğü, Bursa Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğü tarafından ocak ayında yapılan teslimin ardından özel bir şirket tarafından restorasyon çalışmaları başlatıldı.

Osman Hamdi Bey'in Londra'daki bir müzayedede satılan "Cami Kapısında (At the Mosque Door)" adlı tablosunda ana giriş kapısı tasvir edilen camide 19 Ocak'ta başlatılan çalışmalar kapsamında, cümle kapısından ana mekana geçit veren holde yer aldığı tahmin edilen havuza ilişkin kazı yürütüldü.

Çalışmalar sonucunda süs, ses yalıtımı ve dinlendirme amacıyla yapıldığı düşünülen sekizgen planlı, mermer ve çini kaplamalı bir havuz yapısı tespit edildi.

"Bilinçli şekilde kapatıldığı kanaatindeyiz"

Restorasyondan sorumlu yönetici Selim Haşlak, çalışmalara 19 Ocak'ta başladıklarını belirterek, ramazan ayından önce cami içindeki havuzu net bir şekilde ortaya çıkardıklarını söyledi.

Söz konusu yapının sekizgen olduğunu ve çini bordürlerle köşelerin döndüğünü ortaya çıkardıklarını anlatan Haşlak, "Bu havuzun, süreç içerisinde bilinçli bir şekilde kapatıldığı kanaatindeyiz." dedi.

Haşlak, havuzun detaylarına dair araştırmalar yapıldığını, Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna raporların iletildiğini aktararak, "En son onların değerlendirmesine göre, havuz ihya edilerek yapılacaktır." ifadesini kullandı.

Çeşitli üniversitelerden gelen akademisyenlerin incelemelerinden sonra sunduğu raporlar doğrultusunda cami içindeki yapının bir süs havuzu olduğunun anlaşıldığı bilgisini veren Haşlak, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Caminin sağında ve solunda 'tabhane' denilen bölümler var. Seyyahlar, dervişler, buralara geliyor ve bir sohbet ortamı oluşuyor. Bunların konuşmalarının birbirlerine gitmemesi, bu konuşmalardan harim (ibadet edilen iç mekan) bölgesinde namaz kılanların rahatsız olmaması için bir ses yalıtımı amacıyla havuz yapılmış. Aynı zamanda arka taraflarda odacıklar mevcut. Bu odacıklar da yoldan gelenlerin dinlenmesi amacıyla yapılmış. Orada dinlenen kişilerin de rahatsız olmaması ve dinlendirmesi için bu havuzun yapıldığı düşünülüyor. Dışarıda bir şadırvan da var. Bu havuzun abdest alma mantığıyla değil de süs, yalıtım ve dinlendirme amacıyla yapıldığını düşünüyoruz."

"Turkuaz ağırlıklı mavinin koyu ve açık tonlarında çiniler çıkıyor"

Haşlak, havuzun etrafında mermer ve çini parçalarının görüldüğünü belirterek, "Havuzun etrafında çıkan parçalar ve zeminde sabit olan çini parçalarıyla caminin özellikle harim bölümündeki çinilerin analizleri yapıldı. Aynı dönemin çinileri olduğu kanaatine varıldı. Genelde turkuaz ağırlıklı mavinin koyu ve açık tonlarında çiniler çıkıyor." diye konuştu.

Caminin drenaj hattında da restorasyon çalışmaları yürütüldüğünün bilgisini veren Haşlak, şunları kaydetti:

"Drenaj hattında yapılan kazılarda caminin altında, doğudan batıya, kuzeyden güneye kanallar gördük. Bu kanallarla ilgili araştırma devam ediyor. Bu kanallar, bir havalandırma kanalı mı, camiyi ısıtmak için bir sıcak su taşıma kanalı mı yoksa temel sisteminde bazı camilerde örnekleri var, ahşap hatıl konulması için oluşturulmuş kanallar mı? Bu, havuz kadar önemli bir konu. Çünkü çok nadir. Böyle kanalların caminin temel kısmında ve beden duvarlarının içinde çıkması... Bundan dolayı da ciddi bir araştırma yapıyoruz."

2. Murad Cami İmamı Muhammed Lütfi Taşci de caminin ibadete açılmasının 600. yılında sürdürülen restorasyondan duyduğu mutluluğu dile getirdi.

Emeği geçen herkese teşekkür eden Taşci, "Burada 600 yıllık bir havuz ortaya çıktı. Sultan 2. Murad Han döneminde yapılan orijinal havuz. Cenab-ı Allah'a hamdediyoruz. Tarihimize ve Bursa'nın hafızasına yeni bir sayfa açıldı." dedi.