Türk kültür mirası yapay zekâya öğretiliyor

Yapay zekâ motorlarında Türk tarihi, edebiyatı ve kültürüne ilişkin doğru bilgilerin yer alması için dijital kitaplık hazırlıkları devam ediyor. Tarihî bilgilerin korunması amacıyla araştırmacıların kaynaklara kolay ulaşabileceği ve yapay zekâ sistemlerine kaynaklık edecek nitelikli bir veri havuzu oluşturuldu. Tübitak’ın geliştirdiği, Türkçenin dil yapısını ve kültürel birikimini temel alan yerli yapay zekâ modeli BİLGE’ye de bu dijital birikim kaynaklık edecek. Bu sayede tarihî bilgilerin korunması sağlanacak. Ayrıca araştırmacıların kaynaklara kolay ulaşması ve gelecekte yapay zekâ sistemlerinde kullanılabilecek nitelikli bir veri birikimi oluşturulması hedefleniyor.

İSİMLER VE ESERLER SÖZLÜĞÜ DİJİTALDE

Türk edebiyatının dijitalleştirilmesine yönelik projelere öncülük eden Prof. Dr. Mustafa İsen, Üsküp’te düzenlenen 15. Uluslararası Gelecekle İletişim Çalıştayı’nda kültürel mirasın yapay zekâ çağındaki önemini vurguladı. Türk edebiyatı tarihi ve biyografi alanındaki çalışmalarıyla tanınan İsen, Türk ve İslam dünyasının zengin biyografi birikiminin önemli bölümünün henüz dijital ortama aktarılmadığına dikkat çekti.

Ahmet Yesevi Üniversitesi öncülüğünde hazırlanan Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü’nde (TEİS) yaklaşık 14 bin şair ve yazar biyografisi bulunuyor. Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü’nde (TEES) ise 8 bin 85 eser maddesi yer alıyor. Bu kaynaklarda tarihî şahsiyetlerin hayatları, eserleri, yaşadıkları dönemler ve akademik kaynaklar bir arada sunuluyor. Böylece farklı yüzyıllara ait edebî bilgilere tek bir dijital ortamdan ulaşılabiliyor.

YAPAY ZEKÂ GÜVENİLİR KAYNAKLARDAN BESLENECEK

Dijitalleştirilen kültürel mirasın yapay zekâda kullanılabilmesi için metinlerin bilgisayarların işleyebileceği biçimde düzenlenmesi gerekiyor. Bu sayede yapay zekâ, tarihî şahsiyetler ve eserler hakkındaki soruları güvenilir kaynaklardan yararlanarak cevaplayabilecek. Verdiği bilgilerin dayandığı eserleri de gösterebilecek.

TÜRKÇENİN YAPAY ZEKÂSI BİLGE GELİŞTİRİLİYOR

• TÜBİTAK BİLGEM de bu kapsamda Türkçenin dil yapısını ve kültürel birikimini temel alan yerli yapay zekâ modeli olan BİLGE’yi geliştiriyor. Bir milyardan 122 milyara kadar farklı büyüklüklerde tasarlanan model ailesi, Türkçeyi doğru anlamayı, tarihî ve kültürel ifadeleri yorumlamayı hedefliyor. Geliştirme çalışmaları devam eden sistemle Türkçe bilgi işleme kapasitesinin artırılması ve yabancı yapay zekâ teknolojilerine bağımlılığın azaltılması amaçlanıyor. Türk edebiyatına ilişkin dijital arşivler, gelecekte bu tür sistemlere kaynak sağlayabilecek. TEİS ve TEES verileri BİLGE’ye kaynaklık edecek.

Hayat

Devlet Tiyatroları Gazze'deki soykırımı sahneye taşıdı: Oyun seyirci selamı vermeyecek

Hayat

Hane Sergisi Moskova'da