İnsan sahip mi emanetçi mi?

Hayat boyunca “benim” dediğimiz ne varsa bir gün elimizden çıkıp gidecek. Sahip olduğumuz mal, taşıdığımız makam, kazandığımız itibar, biriktirdiğimiz bilgi, ayırdığımız zaman… Hatta bedenimiz ve bize bahşedilen ömrümüz bile sonsuza kadar bizimle kalmayacak. O hâlde insan gerçekten sahip mi, yoksa kendisine verilenlerin emanetçisi mi? İslam, insanın elindekilere bakışını tam da bu soruyla yeniden şekillendiriyor.

EMANET SADECE BİR EŞYA DEĞİLDİR

Emanet denildiğinde çoğu insanın aklına, korunması için kendisine bırakılan para, eşya veya değerli bir mal gelir. Ancak İslam’ın emanet anlayışı bundan çok daha geniştir. Birine verilen söz, üstlenilen görev, sahip olunan yetki ve korumamız altındaki insanlar da birer emanettir. Kur’an-ı Kerim’de, Allah’ın emanetlerin ehline verilmesini ve insanlar arasında adaletle hükmedilmesini emrettiği bildirilir. Bu nedenle emanet bilinci, yalnızca bir şeyi sahibine geri vermek değildir. Aynı zamanda insanın kendisine verilen sorumluluğu hakkıyla yerine getirmesidir. Bir işi üstlenen insan, o işi ihmal etmemeyi; bir yetkiyi elinde bulunduran kimse ise o yetkiyi kendi çıkarı için kullanmamayı öğrenmelidir. Çünkü makam da görev de insana ömür boyu verilmiş bir mülk değil, bir gün hesabı sorulacak bir sorumluluktur.

GÜVENİLİR OLMAK BÜYÜK BİR DEĞER

Hz. Peygamber, peygamberlik görevi kendisine verilmeden önce de Mekke toplumunda güvenilirliğiyle tanınıyordu. Bu sebeple kendisine “Muhammedü’l-Emin” deniliyordu. Güvenilir olmak, İslam ahlakının en temel özelliklerinden biridir. Müslüman, insanların yanında kendilerini güvende hissettikleri kişidir. Onun elinden, dilinden, sözünden ve davranışlarından zarar gelmeyeceğini bilmek, insanlar arasında güvenin oluşmasını sağlar. Bir sır emanet edildiğinde onu korumak, verilen sözü yerine getirmek ve kendisine teslim edilen şeyi sahibine eksiksiz ulaştırmak da bu güvenin bir parçasıdır. Emanet kaybolduğunda yalnızca bir eşya kaybolmaz; insanlar arasındaki güven de zarar görür.

ZAMAN DA BİZE EMANETTİR

İnsanın en büyük emanetlerinden biri de zamandır. Geri gelmeyen saatler, günler ve yıllar, nasıl kullandığımız konusunda bizi düşündürmelidir. İnsan, kendisine verilen ömrü yalnızca tüketmek için değil, anlamlı ve hayırlı işler yapmak için yaşar. Bu nedenle emanet bilinci, hayatın her alanına yayılan bir farkındalıktır. Bir anne ve babanın çocuklarına karşı sorumluluğu, bir çalışanın görevini hakkıyla yapması, bir yöneticinin adaletli davranması ve insanın kendi bedenini koruması da bu anlayışın içinde değerlendirilebilir.

SAHİP OLMAK DEĞİL, HAKKINI VERMEK

İnsan elindekilerin gerçek sahibi gibi davrandığında kolayca bencilleşebilir. Oysa onları emanet olarak gördüğünde, “Bunu nasıl kullanmalıyım?” sorusu önem kazanır. Emanet bilinci, insana her nimetin bir sorumluluk taşıdığını hatırlatır. Asıl mesele çok şeye sahip olmak değil, sahip olduklarının hakkını verebilmektir.

Belki de hayatın en önemli sorusu budur: Elimizdekileri gerçekten kendimize ait bir mülk olarak mı görüyoruz, yoksa bir gün sahibine hesabını vereceğimiz emanetler olarak mı? Müminin hayatındaki sorumluluk bilinci de tam bu sorunun cevabında başlar.