Zor ama acele edilmeli!

Malumunuz olduğu üzere ekonomideki ana gündemimiz fon piyasalarında yaşanan gelişmeler. Hatta siyasi gündem de ağırlıklı olarak bu eksende şekilleniyor. Elbette yaşananları çok boyutlu değerlendirmek ve dersler çıkarmak gerekiyor. Tüm bu gelişmelerin sermaye piyasalarında uzun vadeli sonuçları olacağı aşikâr.

Bu bakımdan mutlaka kalıcı hasarın önüne geçecek düzenlemeler yapmak gerekiyor.

Diğer yandan konunun bir de hem bireysel hem de reel sektör bacağı var. Zira söz konusu fonlarda birikimlerini uzun vadeli değerlendirmek isteyen ya da yaklaşan ödemeleri için ayırdıkları nakitlerini kısa vadeli tutanların olduğunu biliyoruz. Bu kesimde özellikle yaklaşan ödemeleri için fon kullananların ciddi zorluk içerisine düştüğüne ilişkin çok sayıda örneği gözlemliyoruz.

Elbette yaşanan fon krizinin adli ve idari süreci devam ediyor. Bu konuda ilgili kurumların gerekli işlemleri yaptığını biliyoruz. Öte yandan önümüzde fonların tasfiyesi gibi bir teknik süreç var. Bu sürecin ise en az konunun adli ve idari süreci kadar hassas yürütüldüğünü görüyoruz. Ancak hemen ifade etmeliyim ki tasfiye sürecinde daha hızlı olmak faydalı olabilir. Çünkü hem bireysel tarafta hem de reel sektör tarafında yaşanan nakde erişim sorunu sadece sermaye piyasası için değil aynı zamanda bankacılık verileri ve reel sektör tarafında da sorunları artırma riski taşıyor.

Fon krizinin henüz tam olarak etki etmediği bankalardaki tahsili gecikmiş alacak (TGA) verileri bir süredir alarm veriyor. TGA’lar toplam kredilerde %3,1’e yükseldi. Bu oran 2025 sonunda %2,5 seviyesindeydi. KOBİ kredilerindeki oran ise %4. Ancak esas risk bireysel kredilerde ve kredi kartları tarafında görünüyor. Bireysel kredilerdeki TGA oranı %5,1’e çıkarken kredi kartları TGA oranı %5,4’e kadar yükselmiş durumda. Bu oranların yükselmesinin oldukça olumsuz bir ekonomik sinyal olduğunu değerlendirmek mümkün. Ayrıca bireysel kredi kartlarında birkaç kez yapılandırma yapıldığı halde tablonun bu şekilde olduğunu unutmayalım.

Öte yandan yukarıda da belirttiğim üzere bu oranlara henüz fon krizinin etkileri yansımış değil. BDDK mevzuatına göre bir kredinin ya da kredi kartı borcunun yasal olarak takibe düşmesi için son ödeme gününden itibaren 90 gün geçmesi gerekiyor. Bu hali ile baktığımızda fonlardaki yatırımlarına erişemeyen bireysel yatırımcıların bir kısmının kredi kartı ya da kredi taksidi gibi diğer finansal yükümlülüklerini yerine getirmekte zorlanma riski olduğunu gözlemliyorum. Dolayısıyla fonlara ilişkin ödemelerin gecikmesi TGA oranlarını artırma riski taşıyor.

İlgili kurumların ödemeleri gerçekleştirmek ve için ciddi bir çalışma yaptığını görüyoruz. Hatta bazı fonlarda 46 bin kişinin ödemesi tamamlandı. Bu hafta içinde bir kısım ödeme daha yapılacağı açıklandı. Ancak bu konuyu herkes için ideal hale getirmek de hem teknik hem de imkân olarak oldukça zor. Fonların yapısı, içindeki finansal enstrümanlar ya da ilgili mevzuat her biri için ayrı ayrı planlama gerektiriyor. Bu bakımdan işin içinden çıkılması için oldukça zorlu bir sürecin içinde olunduğunu ifade etmeliyim. Fakat bir yandan da bir an önce ödemelerin başlaması gerektiğini de hatırlatmakta fayda var. Zira özellikle küçük yatırımcıların acil nakit ihtiyaçları gün geçtikçe artıyor.