ABD Başkanı Trump 2024 Aralık’ında Ankara Büyükelçisi olarak atadığından beri Amerikalı milyarder Tom Barrack gün geçmiyor ki adından söz ettirmesin. Atandıktan altı hafta sonra İzmir’de esnafla senli benli sohbet ederken kendisine dair önemli bir bilgi verecekti. “En sevdiği yemek” olan kebap ziyafetinin ardından “büyükbabasının 1900 yılında bir Osmanlı pasaportu ve 13 lirası ile Amerika’ya göç ettiğini” söyleyecek ve “kıdemli bir diplomat olarak DNA’sının geldiği yere geri dönme ayrıcalığından” ötürü memnuniyetini ifade edecekti.
Osmanlı İmparatorluğu’nun Sykes-Picot Anlaşması ile henüz “kurşun kalem”le parçalanmadığı zamanlarda dedesi Joseph Barrack, Lübnan’ın Zahle kasabasında yaşamaktaydı. Beyrut’la Suriye sınırı arasındaki bu taşra kasabası Hristiyanların çoğunlukta olduğu bir beldeydi ve Joseph de ahalinin çoğu gibi Katolik’ti. Barrack kelimesi, bir rivayete göre, Arapça un ve değirmen işçilerini denetleyen kimse manasına geliyordu. Arap Yarımdası’nda ve Levant denen Maşrık’ta ise develeri çöktürme, çökmelerini sağlama fiiline denmektedir. Zenginliğini Araplara borçlu olan ve şimdi onlara ABD adına yeni bir dizayn vermeye çalışan biri için hayli manidar bir soyadı...
SUUDİ PRENSLERLE ÇALIŞTI
Dede ve nine Barrack’lar Kaliforniya’ya yerleşir ve orada bir bakkaliye işletirler. Torun Thomas Joseph, geleneklerini korumasını bilen ailesinin yanında Arapçayı öğrenebilecek ve bu onun kariyerinin kaderini belirleyecektir. Lisans döneminde okulun ragbi takımında oynayan Thomas, 1972’de San Diago Üniversitesi’nde Hukuk Doktoru unvanını alır.
İlk iş tecrübesi Başkan Richard Nixon’ın şahsî avukatı Herbert W. Kalmbach’ın hukuk firmasındadır. Firma onu 1972’de Suudi Arabistan’a gönderir ve orada kraliyet ailesiyle yakın bağlar kurar. Suudî prensler için çalışmaya başlar. Bu sadece ticarî görevler değildir. Petrol zengini ülkenin Haiti’yle diplomatik ilişkilerin açılmasına yardımcı olmak gibi hizmetleri de vardır.
Reagan döneminde, 1982’de Barrack, ABD İçişleri Bakanlığı’nda müsteşar yardımcısı koltuğunda bir müddet oturduktan sonra bürokrasinin kendisine uygun olmadığına hükmedip yeniden iş dünyasına döner. Akıcı Arapça bilgisi ve Ortadoğu’daki tecrübesi, müteakip yıllarda uluslararası yatırımcılığa geçişinde kolaylaştırıcı bir rol oynayacaktır.
1990’da emlak sektörüne girer. Mal sahiplerinin ipotek ödemelerini yapamadıkları için satmak zorunda kaldığı gayrimenkulleri tercih etmekle kısa zamanda sektörde adından söz ettirir. Şirketinin portföyü çok geçmeden kumarhaneler, oteller, tatil köyleri, üzüm bağları ve bir Fransız futbol takımını da kapsayacak biçimde genişler. Öyle ki Michael Jackson’ın Neverland Çiftliği de artık onundur.
Ne ki 2008 ekonomik krizi esnasında kiraları yükselttiği, kiracılarına kötü davrandığı, çok sayıda insanı tahliye ettiği ve mülkleri bakımsız bıraktığı gerekçesiyle tenkit edilir. Ünlü film şirketi Miramax’ı 660 milyon dolara satın alıp 2016’da 4 katı fiyatına Katarlı bir medya grubuna satar. Artık köklü bir yatırımcıdır, Ortadoğu’da yüzlerce milyon dolarlık fonu, tüm dünyada ise takriben 34 milyar dolarlık bir varlığı yönetmektedir. Kişisel serveti ise 1,1 milyar dolardır. 2011’de ABD’nin en zengin 375. dünyanın en zengin 833. kişisi olarak kayıtlara geçer.
DONALD DAYAK YEDİĞİNDE TOM ORADAYDI
Teksaslı bir milyarderin gayrimenkul yatırımlarını yönetirken 1985’te bir mağaza satışı işinde yolu Trump’la kesişir. Her ikisinin de New York emlak piyasasının öne çıkan isimleri olduğu yıllarda yolları er geç kesişecekti. Tanışıklık dostluğa dönüşür; öyle ki ortak bir arkadaşları bu durumu “Tom, Donald’ın 80’lerde ve 90’larda dayak yediği sırada oradaydı. Donald’ın bunu hiç unuttuğunu sanmıyorum” diyerek anlatacaktı.
2010’da Trump’ın ricasıyla damadı Jared Kushner’in 666 Fifth Avenue’daki 70 milyon dolarlık borcunu satın alıp onu iflastan kurtarmasına bakılırsa vefası sonraki yıllarda da sürer. Başarıyı yegâne ölçüt sayan Trump’ın etkili bir yatırımcı ve dünya çapında siyasî bağlantıları olan birini güvenilir bir danışman sayması yadırgatıcı değildir. Beyaz Saray’a aday olmaya heves ettiğinde yine en yakınında Barrack vardır. Cumhuriyetçi Parti’nin başkan adaylığını kabul ettiği gece tanıtımını yine Barrack yapacaktır.
Trump’ın kumarhane yöneticilerinden ve bilahare Barrack için çalışan Nick Ribis CNN’e şöyle diyecektir: “Egolar genellikle araya girer; Donald ve Tom’da durum böyle değildi.” İki kurt tüccar başkanlık kampanyasını birlikte yürütür. Barrack resmî bir rol üstlenmeksizin kıdemli danışman konumundadır. Trump’ın yemin töreni komitesinin başkanlığını yapacak olan da odur. ABD tarihinin en fazla bağış toplanan yemin töreni olacaktır bu. 107 milyon dolar; Başkan Obama’nın törenindekinin iki katından fazla…
ETKİ AJANLIĞI
Trump’ın en yakınındaki stratejik ve finansal destekçi konumundaki Barrack, bilhassa onun Arap âlemiyle rabıtasında kilit rol oynayacaktı. İlginç olan şu ki göreve gelir gelmez Müslümanların ABD’ye göçünü yasaklamayı hedefleyen bir başkanı Arap kralların ahbabı hâline getirmek nasıl mümkün olacaktı? Bir komplo teorisi sayılabilir fakat Trump açılışı üst perdeden yaparak Arap muhataplarını paniğe sevk edip kesenin ağzını açmalarını hedeflemiş olabilir. Bunu da elbette Barrack marifetiyle yapacaktır.
Trump’ı krallarla buluşturan, damat Kushner’i -ki bu sayede o da müthiş bir servete erişecektir- Arap prenslerle tanıştıran odur. Trump’ın konuşmalarında Körfez ülkeleri lehine bir dil kullanması onun sayesinde olacaktır. BAE ve Katar’ın Washington’daki gayriresmî büyükelçisi mesabesindeki Barrack, bu ülkelere gidecek ABD büyükelçilerini bile belirlemeye yeltenecektir. Bu nüfuz çabası, Suudî Arabistan’a Amerikan nükleer teknolojisinin transferi için yaptığı kârlı lobi faaliyetine dek uzanacaktır.
Bu faaliyetlerinden ötürü 2021’de yabancı bir ülkenin kayıt dışı temsilcisi olarak hareket edip etki ajanlığında bulunmakla suçlanacak ve iki gün hapis yatıp 250 milyon dolar kefaletle serbest kaldığı davada 2022’de beraat edebilecektir.
Şimdi Beyaz Saray’daki dostu ve ortağıyla birlikte Arap âlemine bir yandan ayar verirken bir yandan da birer tüccar olarak bağlantılarını canlı tutmaya kaldıkları yerden devam etmekteler.
