Bireysel başvurunun hayata geçtiği 2012’den bu yana Anayasa Mahkemesi’ne 739 binin üzerinde başvuru yapıldı. Dosyaların yüzde 86’sı karara bağlandı. Yüksek Mahkeme bugüne kadar yaklaşık 87 bin hak ihlali kararı verdi.
Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, bireysel başvuru sisteminin Türk hukuk tarihinin en önemli reformlarından biri olduğunu belirtti. Özkaya, 23 Eylül 2012’den bu yana AYM’ye 739 bin 417 bireysel başvuru yapıldığını açıkladı. Bu başvuruların 637 bin 274’ünün sonuçlandırıldığını ifade eden Özkaya, böylece dosyaların yaklaşık yüzde 86’sının karara bağlandığını söyledi.
Adana’da düzenlenen “Anayasa Mahkemesi’nin Temel Haklar Alanındaki Kararlarının Etkili Şekilde Uygulanmasının Desteklenmesi Avrupa Birliği-Avrupa Konseyi Ortak Projesi” kapanış toplantısında konuşan Özkaya, bireysel başvurunun hem temel hakların korunmasında hem de hukuk sisteminin gelişiminde önemli bir işlev üstlendiğini vurguladı.
102 bin dosya hala derdest
AYM’nin güncel iş yüküne ilişkin verileri paylaşan Özkaya, halen derdest durumda bulunan başvuru sayısının 102 bin 143 olduğunu belirtti. Bu rakamların vatandaşların bireysel başvuru mekanizmasına duyduğu güveni ortaya koyduğunu ifade eden Özkaya, aynı zamanda AYM’nin karşı karşıya bulunduğu yoğun iş yükünü de gösterdiğini söyledi.
87 bin ihlal kararı verildi
Özkaya, AYM’nin bugüne kadar makul sürede yargılanma hakkı da dahil olmak üzere yaklaşık 87 bin ihlal kararı verdiğini belirtti. Bu kararların, bireysel başvurunun hak eksenli hukuk kültürünün gelişmesine katkısını ortaya koyduğunu ifade eden Özkaya, sistemin temel amacının bireyin hak ve özgürlüklerini ulusal düzeyde daha güçlü korumak olduğunu kaydetti.
AİHM’e giden dosyalar azaldı
Bireysel başvuru sisteminin insan hakları uyuşmazlıklarının uluslararası mercilere taşınmadan önce Türkiye’de çözülebilmesine imkân sağladığını belirten Özkaya, uygulamanın başlamasıyla birlikte birçok sorunun iç hukuk mekanizmaları içerisinde çözüme kavuştuğunu söyledi. Bu sayede Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yapılan başvurularda azalma yaşandığını ve insan haklarının korunmasında ulusal mekanizmaların etkinliğinin güçlendiğini dile getirdi.
Amaç sadece ihlal tespiti değil
Hukuk devletinin gücünün yalnızca kuralların varlığından değil, bu kuralların etkili uygulanmasından kaynaklandığını ifade eden Özkaya, anayasa yargısının nihai hedefinin sadece ihlal tespiti yapmak olmadığını söyledi. Özkaya, asıl amacın benzer ihlallerin tekrarını önleyecek anayasal bilinç ve uygulama kültürünü oluşturmak olduğunu belirtti. Toplantıda ayrıca bireysel başvuru kararlarının yargı uygulamalarına etkisi ele alınırken, ilk derece mahkemelerinde AYM içtihadının daha etkin uygulanmasına yönelik çalışmalar da değerlendirildi.
