Ahlaksızlık neden yayılıyor?/Sivas katliamı

Pazartesi sabahı; iki gündür içimde gezdirdiğim; gezdirdikçe taş taşırcasına yorulduğum öyküyü yazmak üzere, masama oturdum. Masam dediğim üç karışlık bir şey. Bir bilgisayar ekranı. Bir de klavye. İkisinin arasında kalemlerim ve hiç eksik olmayan çay ve su bardaklarım var. Bu teferruatı niye veriyorum? Genç yazar adayları yazmak için önce “kendine ait bir oda” larının olması gerektiğini düşünüyor. Yazı da hayat gibidir. Ertelemeye gelmez. Bunca yıl kendime ait bir odam değil masam bile olmadan yazdım. Salonun bir köşesinde. Odası olan değil arkadaşlar, bir derdi ve derdini anlatacak kelimeleri ve dünyaya bir yerden bakacak gözü ve gönlü olanlar yazabilir ancak.

Pazartesi günleri hayata karışmak zordur. Sizin hayat dediğiniz şey nerede başlar? Benim hayat dediğim şey bütün sorumluluklarımı eksiksiz olarak yerine getirdikten sonra; bana kalan bir iki saat içinde kurabildiğim cümlelerde başlar.

Öykümü yazmak için oturacağım. Biliyorum başına oturursam bir seansta yazacağım. Çünkü kendini dayatan/yazdıran bir öykü. Müsaade alır almaz zihni de parmaklarımı da ele geçirecek.

Lakin günlük gazetede yazan bir köşe yazarı olarak haberleri, gündemi takip etmek zorundayım. Ev işi yaparken, yemek yaparken sürekli radyo üzerinden gündemi takip ediyorum. Pazartesi sabahı neden bilmem Medya Mahalesi''ne bir iki dakika kulak verip öyle oturayım öykünün başına dedim.

Olmadı. Çünkü, konuğun Zeynep Altıok olduğunu öğrenince öyküye değil vakte teslim oldum. Zeynep Altıok''un anlattıklarına. Neden zor yaşadığımı, neden yaşarken bunca yorulduğumu tam o anda babasını Sivas katliamının alevlerinde yitiren Zeynep Altıok''u dinlerken fark ettim.

Zeynep Altıok ile tanışmıyoruz. Ama bende bir hikâyenin bir anın kahramanı olarak kayıtlı. 90''lı yılların başıydı. Doktora öğrencisi olarak bir ödev aldım. Solcu kadın yazarlarda din düşüncesi. Adalet Ağaoğlu, Tomris Uyar, Afet Ilgaz ( o zaman kendisini solcu olarak ifade ediyordu, görüşmeye gittiğimiz gün oruçlu idi),Pınar Kür, Leyla Erbil, Füsun Akatlı ile görüştüm. Hepsi evinde kabul etti. Füsün Akatlı o sıra bir reklam ajansında çalıştığı için onun ofisine gittik. Sorular soruyorum cevaplar alıyorum. Kendisini ateist olarak tanımlayan Füsun Akatlı''ya, bir ateistin kendisini inanırken bulduğu bir an var mıdır? Sizin böyle bir anınız var mı diye sordum. Yüzüme uzun uzun baktı. “Var” dedi. “Kızım Zeynep denize girmiş ve dönmemişti. Onun boğulma ihtimaline karşı, kıyıda kaygı ile beklerken kedimi dua ederken bulduğum bir an var.”

Füsun Akatlı''nın eleştirilerinden ilk gençlik yıllarımda çok istifade ettim. Fakat solcular edebiyat söz konusu olduğunda çok tutucu olabiliyor. Solun entelektüel birikimini, Türkiye''nin tamamını anlamak üzerinden seferber etmeyişine, tutuk kalışına, tutucu oluşuna hep üzülmüşümdür.

Zeynep Altıok''u dinlerken acısında ne kadar haklı, acısını taşıyışta ne kadar asil davrandığını gördüm. Levinas, “Ötekinin acısının haklılığı tüm ahlaksızlığın başlangıcı ve çekirdeğidir” der. Onu dinlerken “acısının haklılığına” tanık olurken kalbim sıkıştı. Dinlerken yoruldum. Oysa Zeynep Altıok bu “haklılık” ile kin duymadan yaşamayı başarmış.

Lakin, biz Türkiye olarak “başkasının acısına” saygı duymayı başaramıyoruz.

Olaylara kimlikler açısından değil, yapılmış eylem açısından bakmayı başardığımızda, ahlaki yozlaşmanın hızını kesebileceğiz. Çünkü böylece ilk başta kendimizin kirlenmesini engellemiş olacağız. Başkasının acısına saygı duymadığımız, AMA diye izahlarda bulunduğumuz her an kirleniyoruz.

Sivas''ta o gece 37 insan yanarak can verdi. Zeynep Altıok''un babası şair Metin Altıok da o 37 kişiden biriydi.

37 kişinin arkada bıraktıkları anıya, ailelerinin acısına saygı duymadığımız zaman; saygı duymadıklarımız değil, biz kaybediyoruz.

Zeynep Altıok, kızgın olmadığını söyledi. Babamı böyle bir yangında değil de kalp krizi esnasında da kaybetmiş olabilirdim dedi. Kaçımız böyle bir cümle kurabiliriz!

Zeynep Altıok''u üzen o gece, omzuna çıkarttığı çocuğuna, yangını seyrettiren babanın tutumuydu.

O babaya, Zeynep''in baktığı yerden bakarsam yaşam ümidimi kaybederim. O babanın tesadüfen oradan geçtiğini, yangına şaşkınlıkla baktığını düşünüyorum.

Türkiye insanı olarak olay mahallini terk etmemek gibi bir alışkanlığımız var. Batılı bir göz bu tutumu; seyreden, seyrettiğinden keyif alan bir davranış olarak değerlendirebilir. Ben öyle olmadığımızı, insani bir hassasiyet ile olay mahallini terk etmediğimizi düşünüyorum.

Kendi tutumumdan yola çıkarak böyle düşünüyorum. Moskova''da bir aracın bir yayaya çarpıp kaçtığını gördük. İki arkadaştık. Yanımızda çocuklarımız. Ambulans gelinceye kadar orada öylece bekledik. Dua ettik. Karlı bir kış günü hiç bilmediğiniz bir yerde, caddenin ortasında yatan bir adamı bekliyorsunuz. Yapabileceğiniz bir şey yok. Ama ambulansın gelmesini ısrarla bekledik. Yarım saat sonra ambulans geldi ve biz yolumuza devam ettik.

Hüsnü zannımı muhafaza etmeye çalışıyorum. Hüsnü zan olmaz ise yaşamaya dermanım kalmıyor çünkü.

Ama biliyorum ki bu satırlar Zeynep Altıok''u teselli etme gücüne sahip değil. Çünkü 37 kişinin ailesi için tek teselli, davanın zaman aşımına uğramaması olacak.