Dikili ağacı olanlar ve olmayanlar

Çarşamba günü sizlere Menderes hükümetinde Ulaştırma ve Milli Eğitim Bakanlığı yapan Tevfik İleri''nin onca yıl bakanlık yapmasına rağmen kirada oturduğunu anlatmış; ölümünden sonra zor durumda kalan ailesi için dostlarının Vefa Apartmanı''nı yaptırmasını hikâye etmiştim.

Yozlaşmadan bahsediyoruz. Hadi itiraf edelim hep "öteki"nin yozlaştığını söylüyor; göz göze geleceğimiz bütün aynaları imha ediyoruz.

Bir değil birçok evimiz olsun istiyoruz.

Her şeyin en iyisine layık olduğumuza inanıyor, dünyayı yassı bir somun haline getirip tümüyle yutmak istiyoruz.

Sabrı, şükrü, kanaati henüz terk etmemişler için hiç düşünmeden sıraladığımız kelimelerimiz var: Başarısız. Beceriksiz. Atılımı eksik. Risk almayı bilmiyor.

Belediyeler, özel şirketler necip halkımız risk almayı öğrensin, risk almayı öğrensin de "başarılı" olsun diye birbirinden cazip başlıklar altında NLP programları düzenliyor.

Her gün gazeteleri özellikle de hafta sonları "bir başarı hikayesi" süslüyor. Garson iken patron olanların hikâyesi. Ben yaptım oldu diyor hikâyelerin öznesi. Siz yapmadığınız için olmuyor. Neyi yapmıyoruz? Başarının gerektirdiği şartları. Başarının getirdiği şartlar nedir peki. Bunu NLP üstatlarından öğreneceksiniz.

NLP üstatları nereden öğrenmiş başarının bu damıtılmış formülünü?

Hacker Etiği''nde Pekka Himanen NLP programlarının, dinin ruhu yüceltmek için sıraladığı kuralları dünyevileştirmesinden hayat bulduğunu anlatıyor.

Son on yıldır hepimizin hafızasına, bir yerlerden bir NLP hikayesi sızdı.

Ortak hafızamızda kayıtlı olan hikâyeler, bizi biz yapan birbirimize bağlayan harçlardır. Yaşadığımız hayatın dış şartları ne kadar değişirse değişsin iç nizamın bu değişim karşısında tepetaklak olmamasını sağlayan ortak hikâyelerimizdir.

Ortak hikâyelerimiz hâlâ ortak mı?

Son yirmi yıldır geometrik bir artış gösteren bu NLP programlarının ortak hafızamızı imha ettiğini söyleyeceğim.

Söylediğimi bir hikâye üzerinden anlaşılır kılmak istiyorum.

Hikâyenin sahibi Somuncu Baba. Bilenler bilir. Bilmeyenler için hazretin hayatında kısacık iz sürelim.

Somuncu Baba zahir ve batın ilimlerine hakkıyla vakıf olmasına rağmen, kendisini gizlemeyi tercih eden bir zattır. Uzun zaman Bursa''da fırınında ekmek pişirip satarak maişetini kazanır. Adının Somuncu Baba ve Ekmekçi Koca olarak anılma sebebi pişirip sattığı ekmekler vesilesiyledir.

Yıldırım Beyazıd, Bursa''da yaptırdığı Ulu Cami''nin açılış merasiminde, damadı Emir Sultan''ın Cuma namazını kıldırıp ilk hutbeyi okumasını teklif eder. Lakin Emir Sultan, "Beldemizde zamanın kutbu vardır, benim imam olmam münasip olmaz" diyerek Somuncu Baba''yı teklif eder. O vakte kadar halkın içinde yaşamakta olan Somuncu Baba "Niçin sırrımı faş ettin" diyerek Emir Sultan''a gücenir. Kürsüye çıkar açılış hutbesinde Fatiha''yı yedi mana üzere tefsir eder.

Bursa''da derhal meşhur olur. Halkın ilgisinden sıkılan Hazret, Bursa''yı birkaç öğrencisi ile birlikte gizlice terk eder. Molla Fenari, gitmemesi için yalvarır. Sözünü dinletemeyince dua ister.

Somuncu Baba "dua çınarı" olarak bilinen çınara yüzünü dönerek Bursa''nın bereketli, feyizli ve yeşil bir şehir olarak kalması için dua eder.

NLP programları açısından bizi ilgilendiren hikâye ise şu. (Hikâyeyi Tarık Velioğlu''nun Hayykitap''da çıkmış olan Osmanlı''nın Manevi Sultanları adlı kitabından naklediyorum.)

Somuncu Baba''nın dervişlerinden birisi ziraat ehlidir. Birisini şeyhi için birisini de kendisi için olmak üzere iki tarla eker. Fakat kendisi için ektiği tarla yemyeşil yeşerirken şeyhi için ektiği tarla kurur. Derviş duruma çok üzülür. Şeyhi kendisi için ektiği tarlayı görmek isteyince kuruyan tarlayı değil yeşeren tarlayı gösterir. Somuncu Baba topraktan fışkıran nimetlere bakıp mahzun olur. Derviş şeyhinin mahzunluğu karşısında hayrete düşerek "Niçin mahzun oldunuz efendim?" diye sorar. "Hiç dünyalığımız yoktu acaba hangi günahımızdan oldu diye üzüldüm" deyince derviş gerçeği açıklamak zorunda kalır.

Hafızamızda kayıtlı olan hikâyeler gökteki yıldızlar gibidir. Biz onlara ulaşamayız. Ama onların ışıkları geceyi tekinsizlikten kurtarır.

Eğri oturup doğru konuşalım Somuncu Baba''nın hikâyesini gökteki yıldız olarak dahi kabul edebilecek durumda mıyız?

Netice olarak şunu söylüyorum: Hafızamızda kayıtlı olan hikâyelerdir bizi huzurlu ya da huzursuz kılan.