Yeni Dünya düzeni ile insanların kişiliksizliği arasında bağlantı kurmayı deneyelim bu yazıda. İnsanlar bu kadar bencil ve kendilerine dönük olmasalardı, kendilerini sokmayan yılana tapınmayı ve kutsamayı göze almayacak bir kişiliğe sahip olsalardı, dünya yine böyle kan gölü olur muydu? Ötekileri boş verelim. Sivil toplum örgütlerinin promosyon demokratlıklarını filan. Kendimize bakalım. Hasardan her şeye rağmen bir zafer çıkarabileceksek, önce kendimizden başlamamız gerekiyor çünkü.Bunun için bazı
Yeni Dünya düzeni ile insanların kişiliksizliği arasında bağlantı kurmayı deneyelim bu yazıda. İnsanlar bu kadar bencil ve kendilerine dönük olmasalardı, kendilerini sokmayan yılana tapınmayı ve kutsamayı göze almayacak bir kişiliğe sahip olsalardı, dünya yine böyle kan gölü olur muydu? Ötekileri boş verelim. Sivil toplum örgütlerinin promosyon demokratlıklarını filan. Kendimize bakalım. Hasardan her şeye rağmen bir zafer çıkarabileceksek, önce kendimizden başlamamız gerekiyor çünkü.
Bunun için bazı kelimeleri lügatımızdan çıkarmalıyız. Mesela mutluluk kelimesini. Herkes her türlü pespayeliği “mutlu” olmak için yapıyor. Halbuki yalnız Mut’ta doğmuş olanlar Mut’lu olabilir (Mut diye bir ilçe olduğunu bilmiyor muydunuz?). Mutlu olmak bir makam ya da hal değildir. Mutluluk tanımlanmış, tasarlanmış bir gömlektir. Başkaları kendini mutlu gösterdiği için, biz de onların yaptığını yaparak mutlu olunacağını hiç olmazsa başka insanların bizi mutlu sayacağını farz ederiz. Mutluluk kişinin kendinde başlayıp biten bir şey olmaktan çıkmıştır çünkü. Ölçüye tartıya gelen bir şeye dönüşmüştür mutluluk.
Mutluluğun bu kadar ölçülebilir olmasıyla modern zamanların alakası nedir? Bunun cevabını en çarpıcı şekilde verenlerden biri Foucault biliyorsunuz. Foucault kapitalist toplumun oluşum dönemlerinde hukuksal, adli, cezai sorunlardan yola çıkarak sosyoloji, psikoloji, kriminoloji ve psikanalizin icat edildiğini söyler. Bu icatlar siyasi ve toplumsal denetimleri sağlamaya yöneliktir.
Mutluluğun tarifi bu yeni icad edilmiş disiplinlere emanet. O halde toplumu denetlemek için mutluluğun tarifi de bu disiplinler tarafından sürekli değiştirilecektir. Çünkü bu disiplinler kişiyi kendi problemli alanına hapsederek denetlemeyi meşru hale getiriyor. Ne yaparsanız yapın “sorunlu” bulunacaksınız. Çünkü yukarıdaki disiplinler size “normal”in sınırlarını bahşetmeyecektir. Bir yanınızla normal kalırken öbür yanınız “marjinalin”, sorunlunun sınırlarına dahil olacaktır. Ve siz boş yere kendinizi mutlu etmek, daha doğrusu icat edilmiş modern bilimlerin sizi normal yani mutlu sayması için çaba sarf edeceksiniz. Ekonomik gücünüz yani tüketim kapasiteniz sizi mutlu eder gibi gözükürken, fiziğinizin sizi huzursuzluk adasına terk edeceğini fark edersiniz. Asla güzel olamayacaksınızdır çünkü. Güzellik nedir? Verilen paye. Size bu payeyi kim verecek. En yakınızdaki mi? Gözü gözünüze değen!? Sesi kulağınızda eyleşen. Hayır, o en yakınızdaki, belleğine yerleştirilmiş bir çip vasıtasıyla sizi “görmektedir.” Yani sizi siz olarak görebilme kapasitesinden mahrumdur.
Tüketim kodları size, mutlu olmak için kişiliksiz olmanız gerektiğini ima eder. Ama esasında kişiliksiz olduğunuz için asla mutlu olamayacaksınızdır.
Bu açıdan Dostoyevski’nin mutluluk ve kişiliksizlik arasında kurmuş olduğu bağlantı ilginçtir: “Mutlu olabilmek için mutlaka kişiliksiz mi olmak gerekiyor? Kurtuluş onu ortadan kaldırmakta mıdır? Tam tersine kişiliği ortadan kaldırmak bir yana, çok güçlü bir kişilik haline gelmek gerekir, hatta Batı’da hiç olunmadığı kadar üstün bir kişilik. Lütfen beni anlamaya çalışın! İsteyerek, bilinçli ve tüm baskılardan özgürleşmiş olarak yapılan fedakarlık, başkalarının iyiliği için kendinden fedakarlıkta bulunmak, bence kişiliğin gelişmesinin, yüceliğinin, kendine özgüvenin ve özgür iradenin en büyük göstergesidir… Çok iyi gelişmiş bir kişilik, olmak hakkını idrak etmiş, kendisi için korkular taşımayan bir kişilik, başkalarının da –aynı kendisi gibi- kendine hakim ve mutlu kimseler haline gelmeleri için fedakarlıkta bulunmaktan başka bir şey yapmaz. Bu bir kanundur, sıradan bir insan buna ulaşmaya çalışır.”*
Dünya kan gölü haline gelirken devletlerin şiddetiyle başa çıkmak kadar en yakınımızdakilerin kişiliksizlikleriyle de mücadele etmek zorundayız. Kötülüğe buğz etmenin en yakıcı noktası işte burasıdır.
* Gide, Dostoyevski, L&M Yay. s.46
