Yazarlar Kimlerin ezmanındayız, veya tarihselciliğin paradoksu

Kimlerin ezmanındayız, veya tarihselciliğin paradoksu

Yasin Aktay
Yasin Aktay Gazete Yazarı

Ezmanın teğayyürrü bahsinden girince etkisi ister istemez ve her zaman şu soruyla yüzleşmek zorunda kalırız: Kimin ezmanı? Çünkü İslam ahkamının ne zaman ve nasıl bir içtihadın konusu olacağı hususunda en öncelikli şart bu içtihadın öznesinin bir siyasal beden olarak saf, temiz ve ehil olarak var olması ve bu yorum-içtihad sürecinin Müslümanların yararını-maslahatını gözetiyor olmasıdır. Öyle ya, Müslüman olmayanların Müslümanlar için içtihat yapmasını bekleyemeyiz herhalde.

MAKALEYİ SESLİ DİNLEMEK
İÇİN TIKLAYIN
Yasin Aktay : Kimlerin ezmanındayız, veya tarihselciliğin paradoksu
Haber Merkezi 07 Mart 2018, Çarşamba Yeni Şafak
Kimlerin ezmanındayız, veya tarihselciliğin paradoksu yazısının sesli anlatımı ve tüm Yasin Aktay yazılarının sesli anlatımı Yenisafak.com Yazarlar Sesli Makale Köşesinde!


Bunu daha işin başında söylememizin önemi şuradan gelir. Özellikle son iki yüz yıldır Müslümanlar kendi siyasal beden bütünlüklerini kaybetmiş, bunun etkisiyle nadiren kendi zamanlarını hissederek yaşamaktadırlar. Bir topluluk, siyasal beden bütünlüğünü kaybetmiş, kendi yaşadığı hayatın bir öznesi değilse, hele yurdu çiğnenmiş, kendi vatanında parya haline getirilmiş, iradesi elinden alınmışsa, kendi zamanını hissetmesiyle ilgili de ciddi sorunlar yaşar. Başka milletlerin, medeniyetlerin, siyasal bedenlerin tarihini kendi tarihi, kendi zamanı gibi algılama yanlışına düşebilir. Kendisine empoze edilen gerçekliğin bir kader olduğunu zannedip, ahkamını o kadere uygun bir hale getirebilir.

Doğrusu, sömürge sonrası İslam dünyasının durumu büyük ölçüde budur ve bu ortamda değişen zamanlara uygun bir ictihad sorusu çoğu kez Müslümanların kendilerinin ürettiği bir soru olmaktan çok, Müslümanlar üzerinde iktidar kuran güçlerin müracaat ettiği bir soru olmuştur.

Müslümanları kendi elleriyle eğip bükemeyenler, kendi istedikleri kalıba sokamayanlar, biraz da Müslümanların kitabından, fıkhından medet ummaya yöneliyor. Ama bu kitaptan o faydayı da mevcut yorumuyla değil istedikleri bir yorumla alabileceklerini düşünmeye başlıyorlar. İslam reformu kavramı veya bu konudaki politikalar o yüzden kendini bilen samimi Müslümanlar tarafından değil, sömürgecilerin istedikleri türden bir İslam talebine karşılık vermek üzere geliştirilip ortaya çıkarıldı. Yani istenen ve aranan içtihatlar Müslümanların değil sömürgeci güçlerin maslahatını gözetiyordu.

Müslümanların sömürge dönemlerinde ortaya koydukları bireysel veya grup çabalarından mevcut durumu takdir eden ve tam da sömürgecilerin değil, Müslümanların maslahatını arayan, ona uygun güçlü yorumlar ortaya koyanlar elbette oldu. Ama onların merkezi bir tanınırlığı olmadı. Bir bakıma alabildiğine geniş bir sivil ortamda, birçok etkiye açık bir yorum faaliyeti hep var oldu. Üstelik bu alan son zamanlarda çok daha fazla genişledi ve daha fazla etkinliğe sahne oldu. Hatta dini yorum alanında yaşanmakta olan kaotik görünümün bir sebebi de bu. Sömürge sonrası şartlarda bir siyasal beden bütünlüğü oluşturamasa da, parçalı bir varlık oluşturan Müslümanların her bir parçasının kendi öznel zamanından, kendi maslahatlarına uygun bir fıkıh ortaya koyma çabaları yepyeni bir durum ortaya çıkarmıştır.

Aslında Türkiye’nin dünya siyasetinde gittikçe bağımsızlaşan ve her konuda Müslümanların yararını önceleyen duruşu, bir İslam fıkhını üretebilmek açısından onu fiilen özel bir yere taşımaktadır. Türkiye’nin gerek siyaset alanında gerek toplumsal uygulamalar alanında yaptıkları, İslam fıkhı açısından ilan edilmemiş içtihatlar olarak, belki daha doğrusu, “değerlendirilebilecek ibahat alanları ve imkanları” cihetinden kayda geçmektedir.

Bugün Türkiye’de ve belki Türkiye tecrübesi dolayısıyla bütün dünyada Müslümanlar kendi zamanlarını hissetmeye başlamışlardır. Zamanı hissetmek, yani varolmak, kendi “lehine ve aleyhine olanı idrak” etmenin de başlangıcıdır. İmam Azam Ebu Hanife’nin ifadesiyle fıkhın tanımı da bu değil midir: Kendi lehine ve aleyhine olanın bilinci? Veya ilmu’l hal (ilmihal). Kişinin, yani müminin, yaşadığı halin, yani zamanın ve mekanın farkında olması, bu halin lehine ve aleyhine yüklediklerinin ilmi.

Yıllarca reform diye, tarihselcilik diye Müslümanlardan talep edilen şeyin ne kadarının Müslümanların lehine veya aleyhine olacağını değerlendirecek bir özne bile yoktu. Bugün diyebiliriz ki, o özne var artık. O özne Allah’a, resulüne, kitabına ve bütün müminlere karşı en yüksek düzeyde bir samimiyetle olaya yaklaşmakta ve Allah’ın kitabını kendine tabi kılmak değil, kendisi O kitaba kulak verip tabi olmak, samimiyetle anladığının gereğini yerine getirmek peşindedir.

Tarihselciliğin ve reformcu-modernist düşüncelerin sorunu, nihayetinde Kur’an’ı Allah’ın bir buyruğu gibi alıp ona tabi olmak yerine, onu bir metin olarak pasifize ederek geçerli tarih ve zaman algısı içinden insanın heva ve heveslerine tabi tutmaktır.

Sadece bu yaklaşım bile, bakıldığında, Hz. Adem’den beri hiç değişmeyen, her dönemde tekrarlayan, dolayısıyla tarihsel bir niteliği olmayan bir insanlık hali.

Bu da tarihselci düşüncenin paradoksu olarak kayda geçsin.

  • Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018 Genel Seçim
  • YSK Seçmen Sorgulama, nerede oy kullanacağım?
  • YSK Yurtdışı Seçmen Sorgulama
  • Adana Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Adıyaman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Afyon Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ağrı Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Amasya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ankara Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Antalya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Artvin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Aydın Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Balıkesir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bilecik Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bingöl Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bitlis Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bolu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Burdur Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bursa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çanakkale Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çankırı Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çorum Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Denizli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Diyarbakır Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Edirne Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Elazığ Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Erzincan Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Erzurum Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Eskişehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Gaziantep Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Giresun Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Gümüşhane Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Hakkâri Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Hatay Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Isparta Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Mersin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • İstanbul Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • İzmir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kars Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kastamonu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kayseri Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırklareli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırşehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kocaeli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Konya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kütahya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Malatya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Manisa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kahramanmaraş Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Mardin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Muğla Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Muş Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Nevşehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Niğde Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ordu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Rize Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sakarya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Samsun Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Siirt Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sinop Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sivas Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tekirdağ Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tokat Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Trabzon Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tunceli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Şanlıurfa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Uşak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Van Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Yozgat Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Zonguldak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Aksaray Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bayburt Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Karaman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırıkkale Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Batman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Şırnak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bartın Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ardahan Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Iğdır Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Yalova Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Karabük Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kilis Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Osmaniye Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Düzce Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018 Genel Seçim
  • YSK Seçmen Sorgulama, nerede oy kullanacağım?
  • YSK Yurtdışı Seçmen Sorgulama
  • Adana Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Adıyaman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Afyon Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ağrı Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Amasya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ankara Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Antalya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Artvin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Aydın Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Balıkesir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bilecik Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bingöl Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bitlis Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bolu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Burdur Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bursa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çanakkale Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çankırı Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Çorum Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Denizli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Diyarbakır Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Edirne Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Elazığ Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Erzincan Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Erzurum Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Eskişehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Gaziantep Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Giresun Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Gümüşhane Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Hakkâri Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Hatay Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Isparta Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Mersin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • İstanbul Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • İzmir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kars Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kastamonu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kayseri Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırklareli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırşehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kocaeli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Konya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kütahya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Malatya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Manisa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kahramanmaraş Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Mardin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Muğla Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Muş Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Nevşehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Niğde Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ordu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Rize Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sakarya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Samsun Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Siirt Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sinop Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Sivas Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tekirdağ Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tokat Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Trabzon Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Tunceli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Şanlıurfa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Uşak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Van Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Yozgat Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Zonguldak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Aksaray Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bayburt Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Karaman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kırıkkale Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Batman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Şırnak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Bartın Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Ardahan Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Iğdır Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Yalova Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Karabük Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Kilis Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Osmaniye Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Düzce Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
  • Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.