ABD/İsrail-İran Savaşı'nın 100'üncü gününde Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği savaş öncesine göre yüzde 90'dan fazla geriledi. Enerji arzındaki aksaklıkların etkisiyle küresel ekonomik büyümenin yüzde 3,4'ten yüzde 2,8'e düşeceği tahmin edilirken, bu yavaşlama dünya ekonomisinde en az 700 milyar dolarlık potansiyel kayba işaret ediyor.
ABD/İsrail-İran Savaşı'nın 100'üncü gününde Hürmüz Boğazı'ndaki ticari hareketlilik tarihi ölçüde daralırken, küresel ekonomi üzerindeki maliyet de giderek ağırlaşıyor. Savaş öncesinde dünyanın günlük petrol tüketimi ve LNG ticaretinin yüzde 20'sine, deniz yoluyla yapılan gübre ticaretinin ise yaklaşık üçte birine ev sahipliği yapan Boğaz'dan, savaş süresince yalnızca 988 ticari gemi geçti. Böylece günlük ortalama gemi geçişi 10'a gerilerken, yaklaşık 1.000 gemilik toplam trafik normal koşullarda Boğaz'ın yalnızca bir haftalık hareketliliğine denk geldi. Savaş öncesinde Hürmüz'den günde ortalama 129 ila 138 gemi geçiyordu. Veriler, gemi trafiğinin savaş öncesi seviyelere göre yüzde 90'dan fazla azaldığını ortaya koydu.
GEMİ GEÇİŞLERİ YAVAŞLADI
Hürmüz Boğazı'ndaki ticaret akışının durma noktasına gelmesi nedeniyle yaşanan petrol şoku, sıvılaştırılmış doğal gaz ve gübre tedarikindeki arz kısıtları ekonomi ve ticaretteki büyümeyi baskılarken, birçok ülkede yüksek enflasyon endişelerini yeniden tetikledi. Hürmüz Boğazı'nda gemi geçişleri sert şekilde düşüş gösterdi. 28 Şubat'ta 78 gemi Boğaz'dan geçerken, bu rakam 1 Mart'ta 30 ve 2 Mart'ta 13 oldu. Gemi geçişlerinin takip eden günlerde 2'ye kadar gerilediği görüldü. 1 Mart'ın ardından 18 Nisan da 27 gemiyle savaş döneminde en yoğun trafiğin yaşandığı gün olarak kayıtlara geçti. Küresel ekonomik büyümenin 2025'teki yüzde 3,4 seviyesinden bu yıl yüzde 2,8'e gerileyeceği tahmin edilirken, dünya ekonomisinin büyüklüğünün 118 trilyon dolar olduğu dikkate alındığında, büyümenin 0,6 puan zayıflaması küresel ekonomi açısından en az 700 milyar dolarlık potansiyel kayıp anlamına geliyor.
PETROL KRİZİ DERİNLEŞEBİLİR
Trafikteki sert daralma enerji piyasalarını da doğrudan etkiledi. Savaşın 100'üncü gününde Hürmüz Boğazı'ndan geçen 988 geminin 456'sını petrol ve petrol ürünleri taşıyan tankerler oluştururken, LNG ticareti ise ciddi şekilde aksadı. Katar'daki LNG tesislerinde üretimin durmasının ardından Boğaz'dan sadece 18 LNG gemisi geçebildi ve bu rakam toplam trafiğin yaklaşık yüzde 2'sine karşılık geldi. Fitch Ratings, Hürmüz Boğazı'nın temmuz ayına kadar yeniden açılamayacağını öngörürken, akışın kısa sürede normale dönememesi nedeniyle önümüzdeki iki ayda petrol stoklarının daha da azalmasını ve piyasaların sıkılaşmasını bekliyor. Kuruluş ayrıca savaşın tetiklediği enerji krizinin etkisiyle küresel büyüme tahminini 0,2 puan düşürerek yüzde 2,4'e çekti.
BÜYÜME TAHMİNİNE AŞAĞI YÖNLÜ REVİZE
- Enerji arzındaki bozulmanın dünya ticaretine ve gelişmekte olan ekonomilere maliyeti de giderek yükseliyor. OECD, küresel ticaret büyümesinin 2025'teki yüzde 5 seviyesinden bu yıl yüzde 3,1'e, 2027'de ise yüzde 2,9'a gerileyeceğini öngörüyor. Dünya Ticaret Örgütü ise küresel ticarette büyümenin 2025'teki yüzde 4,6 seviyesinden bu yıl yüzde 1,9'a düşeceğini tahmin ediyor. UNCTAD, küresel ekonomik büyümenin yüzde 2,6'ya yavaşlayacağı uyarısında bulunurken, net petrol ithalatçısı konumundaki kırılgan ekonomilerin enerji fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle yıllık ithalat faturalarında 20 milyar doların üzerinde ek yükle karşı karşıya kalabileceğini hesaplıyor. Bu tablo, Hürmüz krizinin yalnızca bölgesel bir güvenlik sorunu değil, küresel büyüme ve ticaret üzerinde etkileri hissedilen ekonomik bir risk haline geldiğini gösteriyor.
