Anneler "özel"dir babalar "zengin"

Haziran ayı girer girmez başladı Babalar Günü hediyesi için akıl çelme operasyonları. Babanıza şunu alın, babanıza bunu alın. Baba evlat ilişkisi ticari ürünleri alıp verme ilişkisine bir kere daha yoğun bir şekilde indirgenmiş oldu Babalar Günü"nde.

Bu haftayı ebeveynler üzerinden kotarılan reklamlara, tanıtım filmlerine ayırmak niyetindeyim.

Önce Anneler Günü"nden başlayalım.

Anneler özeldir, güzellemesinin küresel boyuttaki "tanıtım" videosu bütün dünyada "tıklama rekoru kırdı.

İlk bakışta videonun maksadı, Anneler Günü öncesi evlatların pamuk ellerini ceplerine anneleri için oldukça cömert bir şekilde daldırıp tüketimi hızlandırmalarına katkı sunmalarını sağlamak. Ama bu kadarla sınırlı değil "hizmet".

Videoyu hazırlayan reklam şirketi bir taşla iki kuş vurmaya niyetli, hem varoluş gayesini gerçekleştirecek hem "sosyal sorumluluğunu" yerine getirmiş olmanın sözüm ona saygınlığına kavuşacak.

İlk bakıştaki anlamı aştıktan sonra derinde verilen mesajın "derinliği" ürkütücü bir şekilde hissettiriyor kendini.

İzlememiş olanlar için bahsi geçen videoyu özetleyelim: ABD"de bir reklam şirketi video üzerinden kurmaca bir iş görüşmesi düzenliyor. Dünyanın değişik ülkelerindeki insanlar iş için müracaat ediyor. Video üzerinden, taliplere firmanın beklentileri anlatılıyor. Öncelikle işe alınacak kişinin esnek vücut hareketlerine sahip olabilmesi dile getiriliyor. Sorun yok. Sonra uzun mesai saatleri dile geliyor. İş müracaatında bulunanlar şöyle bir düşünüyor; olabilir anlamında bir duruş sergiliyorlar. İşe alınacak kişiden beklentiler sıralandıkça sıralanıyor ve en sonunda bu işin karşısında hiçbir sosyal güvencenin ve maaşın olmadığı vurgulanıyor. Görüşme yapanlarda ŞOK! İş görüşmesini gerçekleştiren kişi, dünyada bu işi yapan milyonlarca insan olduğunu söylüyor. Nasıl yani!

Tahmin ettiğiniz gibi "bu işi yapanlar" anneler.

Modern hayat kadınların yükünü özellikle de çocuklar konusundaki sorumluluğunu arttırdı. Modern öncesi zamanlarda çocuk bir cemiyetin içinde yetişir, anneler çocukların biyolojik ihtiyaçlarını karşılamak ile yükümlüdür genellikle.

Geniş ailenin sınırları, mahalle hayatının dokusu içinde çocuklar hep beraber büyütülür. Fazla abartmadan ve çocuğun her türlü aksaklığı anneye yüklenmeden. Oysa günümüzde çocukların her türlü bakımından, her türlü gelişmesinden sadece anneler mesul tutuluyor.

Bu mesuliyet öyle baskıcı bir tarzda annelere yükleniyor ki zavallı anneler nereden medet umacağına, çocuğunu hangi metot ile yetiştirmesi gerektiğine karar verememiş olmanın çaresizliği ile bunalıyor.

Otuz yaş üzerinde okuyucularımla yaptığımız sohbetlerde mesele eninde sonunda şu soruda düğümleniyor: Çocuklarınızı yetiştirirken hangi metotları kullandınız? Metot filan kullanmadım. Nasıl yani? Annem beni nasıl yetiştirdiyse ben de çocuklarımı öyle yetiştirdim. Annem beni, kardeşlerimi yetiştirdi "yetiştirdik"lerinden haberdarım. Kitabi metotların kimi nasıl yetiştirdiği konusunda elimde bir veri yok.

Başa geri dönecek olursak annelik bir meslek değildir. Anneliği saygın hale getirmek için onu "bir pozisyon içinde tanımlamaya" kalkmak anne adaylarının anneliği meslek gibi algılamalarına sebep olur ve bu meslekten geriye -tıpkı videoda dile getirildiği gibi- hiçbir şey kalmadığı zannıyla vazgeçilir.

Anne olmak fıtri bir durumdur. Fıtratına sadık kalan her canlının binlerce yıldır yerine getirdiği bir vazifedir. Vazifeyi icra eden, durumu bir vazife olarak değil "aşk" olarak yaşar.

Anneliği "meslek" hanesine indirgeyen modern kültür babaları olabildiğince nesneleştirerek onları para kasası olarak sabitlemiştir.