Bebeklerin konuşmaya başlama yaşı, genellikle bireysel farklılıklar gösterir ve birçok faktöre bağlıdır. Ancak tipik olarak çocuklar yaklaşık olarak 12 ile 18 aylıkken ilk kelimelerini söylemeye başlarlar. 3 yaş ile birlikte çoğu çocuk son derece akıcı konuşmaya, kendini çok daha kolay şekilde ifade etmeye başlar. Bir çocuğun konuşma gecikmesi yaşayıp yaşamadığını anlamak için bir takım belirtilere dikkat etmek gerekir. Peki, çocuklarda konuşma gecikmesi nasıl anlaşılır? İşte uzman görüşüyle sorunun cevabı.
Konuşma, belirli kurallar ile düzenlenen sözlü bir iletişim sistemidir. Bu sistem her bireyin motor becerilerine ve zeka düzeyine göre bireysel olarak şekillenir ve aynı zamanda gerek genetik gerek çevresel pek çok faktörden büyük oranda etkilenir. Çocuklarda konuşma yaşı 3 yaş olarak bilinsede bireysel farklılıklar ve birçok faktöre bağlı olarak bu durum değişebilir. Peki, çocuklarda konuşma gecikmesi nasıl anlaşılır? İşte detaylar.
BEBEKLER KAÇ YAŞINDA KONUŞMAYA BAŞLAR?
Bebekler doğumdan hemen sonra ağlama, esneme, geğirme ve öksürme gibi yaşamsal faaliyetlerle ilgili sesler çıkarabilir. Bu sesler dil becerisine yönelik bir bulgu olmasa da bebeğin larenks ve ses telleri gibi fizyolojik yapılarının doğru şekilde çalıştığının bir göstergesi olarak kabul edilebilir.
> 2-5 aylık süreçte bebek gülme, gıgıldama gibi hoşnutluk belirten sesler çıkarmaya başlar.
> 4-8 ay arasında sesli ve sessiz harfleri öğrenir, tek hecelik sesler çıkarır ve halk arasında “agulama” olarak bilinen konuşma dönemi başlamış olur.
> Altı ayını doldurmuş olan bebek artık heceleri iyiden iyiye öğrenir ve özellikle “ba-ba”, “de-de” gibi kolay telaffuz edilen sesleri sık aralıklarla tekrarlamayı sürdürür.
> İlk sözcüklerin telaffuzu ise 8. ay ile 18. ay arasında, çoğunlukla 12. ayda gerçekleşir. Bu dönemde bebek “gel, git, dur, al, ver” gibi genellikle tek heceli sözcüklerle iletişim kurmaya başlar.
> 18 aylık olmuş bir bebeğin yaklaşık 10 sözcüğü tek tek söyleyebilmesi beklenir.
> Dil gelişimi doğru şekilde devam eden bebek ikinci yılın sonuna doğru iki farklı sözcüğü bir araya getirir, “topu ver” gibi anlamlı cümleler kurabilir. Bu dönemde duyduğu her sesi öğrenmeye son derece meraklı olan bebeğin kelime dağarcığı 200’e ulaşır.
> Sonraki yarım yılda ise bu sayı iki katına çıkar ve 2,5 yaşındaki bir bebek için normal kabul edilen kelime dağarcığı 400 civarındadır.
> 3 yaş ile birlikte çoğu çocuk son derece akıcı konuşmaya, kendini çok daha kolay şekilde ifade etmeye başlar. > Bu dönemde çocuk her zaman doğru fiil kalıplarını kullanamasa bile istediğini anlatacak cümleyi kolayca kurmayı başarır. Soru cümleleri ile olumsuz cümleler de ilk olarak 3 yaş civarında duyulur.
> 3,5 yaş ile çocuğun öğrenmiş olduğu kelime sayısı 1000’i aşar ve artık iletişim çok daha keyifli hale gelir.
> 4-4,5 yaşlarında çoğu çocuk doğru fiil kalıpları ile sorunsuz cümle kurmayı başarır.
BEBEKLER KONUŞMA GECİKMESİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Çocukların konuşmaya başlama yaşı, genellikle bireysel farklılıklar gösterir ve birçok faktöre bağlıdır. Ancak tipik olarak çocuklar yaklaşık olarak 12 ile 18 aylıkken ilk kelimelerini söylemeye başlarlar. İşte bu sürecin genel seyrini etkileyen bazı faktörler:
ÇOCUKLARDA KONUŞMA GECİKMESİ NASIL ANLAŞILIR?
Konuşma gecikmesi, çocuğun yaşına göre beklenen dil ve konuşma becerilerini edinmekte geride kalması durumudur. Bir çocuğun konuşma gecikmesi yaşayıp yaşamadığını anlamak için aşağıdaki belirtilere dikkat etmek faydalı olabilir:
ÇOCUKLARDA KONUŞMA GECİKMESİ NEDEN OLUR?
Konuşma, belirli kurallar ile düzenlenen sözlü bir iletişim sistemidir. Bu sistem her bireyin motor becerilerine ve zeka düzeyine göre bireysel olarak şekillenir ve aynı zamanda gerek genetik gerek çevresel pek çok faktörden büyük oranda etkilenir. Yapılan pek çok çalışma doğrultusunda sosyal çevre ile etkileşim düzeyi, kardeş sayısı, uzun hastalık dönemi ve prematüre doğum gibi durumların varlığı, anne-babanın eğitim durumu, ebeveyn veya bakıcı rolündeki kişinin yaklaşımı ve sosyoekonomik durum gibi pek çok faktörün bebeğin dil gelişimi üzerinde etkili olduğu söylenebilir.
Bununla birlikte bazı durumlar çocuklarda geç konuşma riskini artırır. Bunlar doğum öncesi ve doğum sonrası risk faktörleri olarak iki farklı şekilde sınıflandırılabilir. Bebeklerde geç konuşma riskini artıran doğum öncesi faktörler radyasyon veya toksik madde maruziyeti, enfeksiyon, kromozom anomalileri, annede hipotiroidi varlığı, işitme-görme kaybı ve travma olmak üzere çeşitlilik gösterir. Doğum sonrası faktörler ise prematür doğum, düşük doğum ağırlığı, hipoksi (oksijen yoksunluğu), uzamış sarılık, beslenme bozukluğu, enfeksiyon, doğumsal anomaliler, çevresel uyaran yoğunluğu, anne-bebek etkileşim eksikliği, tek çocuk olma durumu ve düşük eğitim düzeyi şeklinde sıralanabilir.
Tüm bunlar bebekte geç konuşma riskini artıran önemli faktörlerdir. Bununla birlikte işitme kaybı, işitsel nöropati bozuklukları, otizm spektrum bozukluğu, zeka geriliği, yarık damak-dudak anomalisi, çift anadil varlığı ve psikososyal yoksunluk gibi bazı durumlar doğrudan konuşma gecikmesine neden olabilir. Bunlardan birinin varlığında bebeğin tüm gelişiminin yakın takip edilmesi gerekir.
