Türkiye, insan hakları alanındaki uluslararası standartlara uyum sağlama hedefi doğrultusunda önemli adımlar atmaya devam ediyor. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’nun (TİHEK) kurumsal yapısının güçlendirilmesi amacıyla ‘BM Ulusal İnsan Hakları Kurumlarının Statüsüne İlişkin İlkeler’ ile uyumlu hâle getirilmesi, kurumca hazırlanan raporların etkinliğinin artırılması ve uzlaşma usulünün yeniden düzenlenmesi için çalışmalar başladı.
Bu kapsamda, TİHEK, Birleşmiş Milletler (BM) tarafından belirlenen Paris Prensipleri'ne tam uyum sağlamak amacıyla kurumsal yapısını güçlendirme çalışmalarına hız verdi. Mevcut statüsüyle TİHEK, ulusal insan hakları kurumu olarak kabul ediliyor. TİHEK ayrıca, uluslararası ve bölgesel toplantılara katılma hakkına da sahip. Ancak oy kullanma ve İnsan Hakları Konseyi toplantılarında söz alma yetkisi bulunmuyor. Reform süreci ile bu aşılmış olacak.
HALEN B STATÜDE
Paris Prensipleri, ulusal insan hakları kurumlarının bağımsızlığı, yetkileri ve işleyişine dair uluslararası standartları belirleyen temel ilkeler olarak kabul ediliyor. Bu ilkeler, kurumların bağımsızlığı, çoğulculuğu, geniş bir yetki alanına sahip olması ve yeterli kaynaklarla desteklenmesini öngörüyor. TİHEK, Paris Prensipleri'ne tam uyum sağlamak ve "A" statüsünde akredite olmak için kurumsal yapısını güçlendirecek.
Bu kapsamda, kurumun bağımsızlığını ve işlevselliğini artıracak yasal düzenlemeler yapılması planlanıyor. Ayrıca, TİHEK tarafından hazırlanan raporların etkinliğinin artırılması ve uzlaşma usulünün yeniden düzenlenmesi için de çalışmalar yürütülecek.
TİHEK, BM ilkeleri ile uyumlu hale gelmek için ilk adımı, 2021-2023 İnsan Hakları Eylem Planı çerçevesinde attı. Kurum, bu doğrultuda, 2022’de Ulusal İnsan Hakları Kurumları Küresel Ağı’na (GANHRI) başvurdu. Başvuru şartlarının sağlanması ile birlikte, TİHEK'in "B" statüsünde akredite edilmesine karar verildi.
