Emeklilik sonrası sigortasız çalışmak, iş kazası güvencesi, kıdem tazminatı ve sosyal haklar açısından ciddi kayıplara neden olabiliyor. Bu nedenle emeklilerin, çalışma biçimlerini belirlerken bu riskleri dikkate alması büyük önem taşıyor. Bazı kişiler için emekli aylığını durdurup sigortalı olarak çalışmak daha avantajlı olabiliyor; ancak bu karar, herkesin bireysel mali durumuna ve ihtiyaçlarına göre değerlendirilmelidir. Ek gelir arayışındaki emekliler, hak kaybı yaşamamak için adımlarını dikkatli atmalı.
Türkiye’de emekli olduktan sonra çalışmaya devam etmek oldukça yaygın. Ancak uzmanlar uyarıyor: Sigortasız çalışan emekliler ciddi yasal ve ekonomik risklerle karşı karşıya. İş kazası, tazminat, SGK desteği gibi temel haklar sadece sigortalı çalışanlara tanınıyor.
Sigortalı çalışmak mümkün, ama şartları var
Emekli bir vatandaş, aylığını kestirmeden Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) kapsamında çalışabiliyor. Bu durumda işveren, brüt maaş üzerinden yüzde 32 oranında SGDP ödüyor. Bunun %7,5’i çalışanın, %24,5’i işverenin yükümlülüğü. Ancak bu prim emekli maaşını artırmıyor; sadece çalışmanın yasal zeminde yürütülmesini sağlıyor.
Aylığı kestirip yeniden sigortalı olmak maaşı artırır mı?
Habertürk'ün haberine göre, emekli maaşını kestirerek yeniden sigortalı olarak çalışmak, ileride daha yüksek emekli aylığı alma şansı sunabiliyor. Ancak bu yöntem her emekli için avantajlı değil.
Avantajlı olabilir:
Emekli maaşı düşük, çalıştığı işin maaşı yüksekse
Avantaj sağlamaz:
Emekli maaşı ortalama, çalıştığı işin maaşı da düşükse
Çünkü emekli maaşı, bildirilen kazancın yıllık ortalamasının yüzde 2’si kadar artıyor. Bu da, ciddi bir artış için uzun süre yüksek maaşla çalışmayı gerektiriyor.
Gerçek hesap: Kârdan çok zarara yol açabilir
Örnek:
Brüt maaşı 50 bin TL olan biri, 3 yıl sigortalı çalışırsa maaşı yaklaşık 3.000 TL artar. Ancak bu süreçte 30 bin TL’lik mevcut emekli maaşını almadığı için 1 milyon TL’nin üzerinde bir kayba uğrar. Bu farkı kapatması yaklaşık 30 yıl sürer.
Yine başka bir örnekte, 20 bin TL maaş alan bir emekli, brüt 195 bin TL’lik bir işte 3 yıl çalışırsa, maaşı yaklaşık 11.700 TL artar. Bu durumda kaybını yaklaşık 5 yılda telafi eder. Genç emekliler için bu yöntem daha anlamlı olabilir.
Sigortasız çalışmak neden büyük risk?
Bazı emekliler, “Nasıl olsa sağlık güvencem var, SGDP ödememe gerek yok” diyerek kayıt dışı çalışmayı tercih ediyor. Ancak bu büyük bir hata. Çünkü:
1. İş kazasında koruma yok
Sigortalı çalışırken bir iş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan emeklilere, mevcut maaşlarına ek olarak sürekli iş göremezlik geliri bağlanabiliyor. Ölüm durumunda ise eş ve çocuklara ölüm geliri veriliyor.
2. Tazminat hakkı siliniyor
Sigortalı çalışan bir emekli, işten çıkarıldığında hem kıdem hem de ihbar tazminatına hak kazanıyor. Ancak sigortasız çalışıyorsa, bu hakları alabilmesi için dava açması, mahkeme süreciyle sigortalı çalıştığını ispatlaması gerekiyor. Bu da hem uzun hem belirsiz bir mücadele anlamına geliyor.
