Ukrayna'nın Donbas bölgesine başlattığı savaş gerilimi hala sürüyor. Savaş uçakları başkent Kiev dahil birçok yer bombalandı. Peki, Rusya Ukrayna'dan ne istiyor? Savaşın sebepleri neler?

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI

Rusya ile Ukrayna arasında yaşanan gerilim uzun yıllar öncesine dayanıyor. Sovyetler Birliği'nin 1991 yılında dağılması ile birlikte Rusya, Ukrayna ve Belarus Bağımsız Devletler Topluluğu kuruldu. Ayrılmanın ardından Belarus, Rusya ile yakın bir ilişki kurarken, Ukrayna ise Batı ile yakın ilişkiler içerisinde bulundu. Rusya bu durumu kendi için bir tehdit olarak görmeye başladı.

2014 yılında Ukrayna'nın otorite boşluğunu fırsat bilen Rusya ise Kırım'ı ilhak etti. Ukrayna'nın doğusundaki, Rusya sınırındaki Donetsk'te de Rusya'dan destek alan Rus yanlısı ayrılıkçılarla Ukrayna ordusu arasında da çatışmalar yaşandı. Konumu Avrupa ile Rusya arasında olan Ukrayna'da yaşayan vatandaşlar da Rus ve Batı yanlıları olarak kutuplara bölündü.

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞININ NEDENLERİ

2004 yılında Yanukoviç Yuşkenço'nun karşı karşıya geldiği tartışmalı seçimler sırasında Kiev'de Turuncu Devrim protestoları başladı. Tekrarlanan seçimlerde Yuşkenço galip geldi. 2014 yılında Ukrayna'da Maidan Protestoları başladı. Protesto gösterilerinin ardından Kırım sınırlarında Rusya birliklerinin görülmesi takip etti. Süreç Kırım'ın referandum ile Ukrayna'dan ayrılarak Rusya'ya katılması ile sonuçlandı.

Kırım'da yaşanan olayların ardından bu kez Ukrayna'nın doğusunda Rus nüfusun yoğunlukta olduğu Donbass bölgesinde karışıklıklar başladı. 1. ve 2. Minsk anlaşmaları karışıkların ve barışın sürmesinde yeterli olmadı. Taraflar arasında zaman zaman yapılan ihlaller neticesinde sonuca ulaşamayan Minsk anlaşmalarının ardından 2021 Nisan ayında Putin askeri tatbikat amacı ile Ukrayna sınırına 100 bin asker gönderdi. Ukrayna'nın NATO ülkeleri ve ABD ile yakınlaşmasından rahatsız olan Rusya, Ukrayna'nın NATO üyesi olmasını engellemek için bir dizi güvenlik tedbirleri yayımladı. Tarihler 2022 Şubat ayını gösterdiğinde Putin Ukrayna'nın Donetsk ve Luhansk bölgelerinin bağımsızlığını tanıdığını açıkladı.24 Şubat sabahı Rusya Donbass bölgesine başlattığı askeri harekat halen devam ediyor. Ukrayna'nın birçok kentinde füze saldırıları devam ederken Rus ordusunun Kiev'e yaklaştığı haberleri geliyor.

PEKİ RUSYA'NIN İSTEDİĞİ NE?

Sovyet sınırlarına ulaşma arzusu içinde olan Putin yönetimi, Kırım'ı yasa dışı ilhakla sınırlı kalmayıp Ukrayna'nın doğu illerini de karıştırmaya devam etti. Rus yanlısı ayrılıkçı grupların destekleriyle Ukrayna'nın doğusunda sözde devletler ilan edildi. Donbas denilen bölgede Rusya yanlılarının yasa dışı işgalleri yedi yıldır sürüyor.

Rusya ile Ukrayna arasında yaşanan gerilimlerin tarihçesi aslında Orta Çağa'a kadar gidiyor. Kriz dolu ancak ortak geçmiş nedeniyle Putin iki ülkeyi sık sık “tek halk” olarak nitelendiriyor.

1991 yılında Sovyet Birliği ardından Rusya, Ukrayna ve Belarus Bağımsız Devletler Topluluğu'nu kurdu. Rusya'nın bu birlik ile amacı hem nufüzunu devam ettirmek hem de ucuz doğal gaz arzı yoluyla ülkeleri yeniden kendisine bağlayabilmekti. Fakat Belarus, Moskova ile yakın bir ittifak kurarken, Ukrayna yönünü giderek Batı'ya doğru çevirdi.

İki ülke arasında “soğuk” ilişki 2014 yılında kritik eşiğe geldi. Ukrayna'da yaşanan otorite boşluğundan yararlanan Rusya Mart 2014'te Kırım'ı ilhak etti. Ukrayna'nın doğusundaki, Rusya sınırındaki Donetsk'te de Rusya'dan destek alan Rus yanlısı ayrılıkçılarla Ukrayna ordusu arasında da çatışmalar yaşandı. Konumu Avrupa ile Rusya arasında olan Ukrayna'da yaşayan vatandaşlar da Rus ve Batı yanlıları olarak kutuplara bölündü.