Kentsel dönüşüm kapsamında evini boşaltan vatandaş, yüksek kira maliyetleriyle karşı karşıya kaldı. 2025 yılında İstanbul'da maliklere verilen aylık 8 bin liralık kira desteği, artışlar karşısında yetersiz kalırken diğer illerde destek tutarı 4 bin 500 ile 6 bin 500 lira arasında değişiyor. Güvenli konuta geçmek isteyen vatandaş, en son 2024 sonunda güncellenen kira yardımının günün şartlarına göre artırılmasını talep ediyor.
Depreme karşı güvenli yapıların oluşturulması için yürütülen kentsel dönüşüm sürecinde vatandaşın en büyük gündemlerinden biri geçici barınma maliyeti oldu. Evlerini yenileme sürecine giren hak sahipleri, verilen kira desteklerinin artan kiralar karşısında yetersiz kaldığını belirterek desteklerin günümüz şartlarına göre yeniden değerlendirilmesini istiyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan aldığımız bilgilere göre, 2025 yılı için belirlenen kira yardımlarında İstanbul'da maliklere aylık 8 bin lira destek verilirken, Ankara, Antalya, Bursa ve İzmir'de bu rakam 6 bin 500 lira olarak uygulanıyor. Çok sayıda ilde destek 5 bin 500 lira seviyesinde kalırken, bazı illerde aylık ödeme 4 bin 500 liraya kadar düşüyor.
VATANDAŞ DÖNÜŞÜM İSTİYOR ANCAK ZORLANIYOR
Kentsel dönüşüm kira destekleri son yıllarda artış gösterse de kira maliyetlerindeki yükseliş karşısında tartışılmaya devam ediyor. Vatandaşlar ise artışlara rağmen kira yardımlarının mevcut piyasa koşullarını karşılamadığını belirtiyor. Kentsel dönüşüm kapsamında evinden çıkan vatandaş, bir yandan daha güvenli bir yapıya kavuşmayı beklerken diğer yandan yükselen kira fiyatlarıyla mücadele ediyor. Özellikle büyükşehirlerde kira bedellerinin geldiği seviyeler, verilen destek ile gerçek piyasa koşulları arasındaki farkı büyütüyor. Vatandaşlar, dönüşüm sürecinin sağlıklı ilerlemesi için kira yardımlarının bölgesel kira seviyeleri dikkate alınarak artırılması gerektiğini ifade ediyor. "Binalarımız yenilensin, güvenli evlerde yaşayalım ancak bu süreçte aileler mağdur olmasın" talebi öne çıkıyor. Artan kira fiyatları nedeniyle vatandaşlar, verilen desteklerin güncel konut piyasası şartlarına göre yeniden düzenlenmesini talep ediyor. Kira yardımının amacı, dönüşüm nedeniyle evinden ayrılan vatandaşın geçici barınma yükünü azaltmak olurken, mevcut tutarların özellikle büyükşehirlerde yeterli olmadığı belirtiliyor.
ARADAKİ MAKAS AÇILIYOR
Sektör temsilcileri de kentsel dönüşümün sadece bina yenileme değil, sosyal boyutuyla da ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor. Kentsel dönüşüm kira destekleri son olarak 2024 yılı sonunda yapılan düzenlemeyle 2025 yılı için artırıldı. İstanbul'da maliklere verilen aylık kira yardımı 5 bin 500 liradan 8 bin liraya çıkarılırken, Ankara, Antalya, Bursa ve İzmir'de destek 4 bin 500 liradan 6 bin 500 liraya yükseltildi. Ancak geçen sürede konut kiralarındaki artış, verilen destek ile piyasa koşulları arasındaki farkı yeniden gündeme taşıdı.
İstanbul başta olmak üzere büyükşehirlerde yeni kiraya verilen konutların aylık kira bedelleri birçok bölgede 25 bin liranın üzerine çıkarken, merkezi ilçelerde bu rakam daha da yükseliyor. Bu durum, kentsel dönüşüm kapsamında İstanbul'da sağlanan aylık 8 bin liralık kira desteği ile piyasa kiraları arasındaki makası gözler önüne seriyor.
Kira yardımı yetersiz kalıyor
- Kentsel Dönüşüm Uzmanı Mimar Dr. Nihat Şen, özellikle metropol şehirlerde mevcut kira yardımlarının piyasa koşullarının gerisinde kaldığını belirterek, bunun vatandaşın dönüşüm kararını olumsuz etkilediğini söyledi. Artan inşaat maliyetleri nedeniyle kentsel dönüşüm kredilerinin de güncellenmesi gerektiğini ifade eden Şen, "Vatandaşlarımız kira yardımlarının yetersizliği nedeniyle kentsel dönüşüme girmeye çekiniyor" dedi. Şen, dönüşümün hızlanması için parsel bazlı uygulamalar yerine alan bazlı kentsel dönüşüm modelinin yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulayarak, vatandaşın mümkün olduğunca borçlandırılmadığı yeni bir finansman sisteminin hayata geçirilmesini önerdi. Anadolu Yakası İnşaat Müteahhitleri Derneği (AYİDER) Başkanı Hakan Şişik ise, mevcut kira yardımlarının yetersiz kaldığını söyledi. Şişik, "Yüksek kiralar nedeniyle vatandaşlar evlerini kentsel dönüşüme vermekte zorlanıyor. Kentsel dönüşüm maliyetleri ile kira yükü birleşince süreç yeni bir çıkmaza giriyor" dedi. Kira desteklerinin piyasa koşullarına daha yakın seviyelere çıkarılması gerektiğini vurgulayan Şişik, bunun için yeni finansman modellerinin geliştirilmesinin önemine işaret etti.
