İnşallah haklı çıkmayız…

Dünya futbolunun en büyük yıldızlarından Muhammed Salah, Trabzonspor’a transferiyle Türk ve dünya futbol gündemine damgasını vurdu. Trabzon’da on binlerce taraftarın coşkulu tezahüratlarıyla karşılanan Mısırlı yıldız, hissettiği mutluluğu ve heyecanı “Kelimelere dökmekte zorlanıyorum. Böylesine bir sevgiden dolayı çok mutlu durumdayım” sözleriyle dile getirmiş.

Futbol kariyerine Mısır’ın Al Mokawloon takımında başlayan Muhammed Salah; Basel, Chelsea, Fiorentina ve Roma’daki başarılı performanslarının ardından 2017 yılında transfer olduğu Liverpool’da dokuz yıl boyunca dünya futbolunun en etkili hücum oyuncularından biri olarak görev yapmış. Sözüm ona, Trabzon’a gelmesinde, her yıl alacağı primleriyle beraber 1 milyar lira değil de eşinin “Muhammed, Müslüman bir ülkeye gidelim!” demesi rol oynamış.

UEFA Şampiyonlar Ligi Şampiyonluğu, İngiltere Premier League Şampiyonluğu, UEFA Süper Kupası ve FIFA Kulüpler Dünya Kupası Şampiyonlukları, Premier League Gol Krallıkları (4 kez- Altın Ayakkabı) ve defalarca ‘Yılın Futbolcusu’ ödülleri almış, son dünya kupasında da Mısır Millî Takımı’nın kaptanlığını yapmış bir isim...

Muhammed Salah’ın Trabzonspor’a imza atması yalnızca spor sayfalarını değil, uluslararası basını ve iletişim dünyasını da hareketlendirdi. Bu durum, “yumuşak güç” (soft power) ve kamu diplomasisi açısından da aslında ülkemiz için bulunmaz bir fırsat olabilir. Ancak tam tersi de söz konusu olabilir. Krizli bir ortamda, algı tersine çalışır.

Peki ‘kriz’ nasıl çıkabilir? Salah, karşılama töreninde öyle bir kelam etti ki; hem kendisini hem de Trabzonspor’u bağladı; beklentiyi tavana çekti:”Her yerde başarılı oldum. Trabzonspor’da da başarılar yaşamak istiyorum.” Muhammed Bey, keşke büyük lokma yutsaydı da büyük konuşmasaydı…

İletişim çalışmalarının en kritik ve bıçak sırtı konularından biridir; ‘beklenti yönetimi’.

Trabzon’da 30 bine yakın kişinin karşısına çıkan, “Bize Her Yer Trabzon” sloganıyla camiayı coşturan dünya yıldızı, beklenti çıtasını öyle bir yere koydu ki, sadece Trabzonspor’luları değil tüm ülkeyi kendisinden maç başına en az 1-2 gol bekler hale getirdi.

Beklentinin bu denli yukarı çekildiği hallerde, en küçük düş kırıklıkları beklenti oranında çarpan etkisiyle artar ve agresyona dönüşür. ‘Bravo’ ile ‘Yuh’ arasında çok ince bir çizgi vardır. 34 yaşında bir futbolcu ile ilgili keşke daha temkinli bir iletişim yaklaşımı uygulansaydı.

Umarız bu tedirginliğimizde haklı çıkmayız.

E-ticarete yeni düzen

NielsenIQ (NIQ), küresel ticaretin dönüşümünü ele alan “Ticaret Devrimi: Doğu’nun Batı ile Buluştuğu Yer” başlıklı bir rapor yayınlamış. Rapor; Asya kaynaklı ticaret inovasyonlarının, Batı’nın perakende medyası ve veri odaklı reklam modelleriyle birleşerek küresel pazarı yeniden şekillendirdiğini ortaya koyuyor.

Dönüşümün merkezinde Türkiye’nin de yer aldığı Doğu Avrupa ile Orta Doğu ve Afrika (MEA) bölgeleri bulunuyor. NIQ Türkiye Genel Müdürü Didem Şekerel Erdoğan diyor ki: “Bu yeni düzende markalar ve perakendeciler; teknoloji, medya ve veri şirketleri gibi hareket etmek zorunda. Tüketici düşündüğü anda keşfediyor ve satın alıyor. Farkı yaratan, tüketiciyi doğru anda ve doğru sinyalle yakalayabilmek.”

Raporda tüketici eğilimleri doğrultusunda ortaya çıkan üç akım var.

Sabırsızlığının belirleyici rol oynadığı ‘Hızlı Ticaret’ bunların ilki. Doğu Avrupa’daki tüketicilerin %47’si, MEA bölgesindekilerin ise %80’i siparişlerinin 30 dakikanın altında teslim edilmesini bekliyormuş. Keşif Odaklı Ticaret de hayli yaygınlaşmış. MEA bölgesinde tüketicilerin %67’si yeni ürünleri bu yolla keşfediyormuş.

Üçüncü akım olan yapay zekânın tüketici adına ürün seçip satın alması olarak tanımlanan ‘Otonom Ticaret’ ise, markaların hedef kitlesinin artık sadece insanlar olmadığını ispatlıyor. Bu modele onay verenlerin oranı Doğu Avrupa’da %40 iken, Orta Doğu’da yaklaşık üçte ikiye ulaşmış.

NielsenIQ’nun Commerce Lab adını verdiği ölçümleme süreci çok kıymetli. Çünkü ölçemediğiniz şeyi yönetemezsiniz, yönetemediğiniz şeyin ise algısını oluşturamazsınız.

Öte yandan ülkemizde büyüyen e-ticareti düzenlemek, tüketiciyi korumak için Ticaret Bakanlığı da 1 Ağustos itibarıyla yeni düzenlemeler getirmiş. Hedef; ‘fiyat manipülasyonu’ ve ‘yanıltıcı reklamlarla’ oluşturulmak istenen sahte algıya engel olmak.

Dijital pazarlamadaki birçok uygulamaya sıkı standartlar getirilmiş. Pazarda sadece tüketici korunmakla kalmamış markalar arası rekabetin ekseni de ‘ucuzluktan’ güvenilirliğe kaydırılmış.

Düzenlemede şu başlıklar bulunuyor:

Yapay zekâ içeriklerine şeffaflık: Reklamlardaki dijital karakterlerin yapay zekâ ile üretildiğinin açıkça belirtilme zorunluluğu.

10 günlük “gerçek fiyat” kriteri: Kampanyalarda son 10 günün en düşük fiyatının referans alınması.

Doğrulanmış tüketici deneyimi: Tüketici şikâyetlerine yanıt verme süresinin 72 saatten 48 saate düşürülmesi ve sadece satışı doğrulanan gerçek kullanıcıların yorum yapmasına izin verilmesi.

Dijital ticarette şeffaflığı bir kurum kültürü ve iletişim stratejisi haline getirmeye hizmet eden yeni mevzuat hayırlı olsun...

Afiyet olsun

Bereketin kapısını aralayan, sağlığı ve zindeliği mümkün kılan sabah saatleri pek kıymetlidir, hele de şahane bir ‘kahvaltı’ ile başlıyorsa. Almanların “Güne erken başlamak altın değerindedir” anlamındaki “Morgenstund hat Gold im Mund” atasözü ile bizdeki “Sabah kahvaltısı altın, öğle yemeği gümüş, akşam yemeği ise bakırdır” tespiti güzel bir bileşimdir.

Gelelim İstanbul’ un en iyi kahvaltı mekânlarına…

Bizim için ilk sırayı Ethem Efendi Kahvaltı almalı. Hiç gitmedik. Ancak, bir basın bülteniyle bize ulaşan ve iletişime hak ettiği değeri veren tek kurum onlar. Diğerleri ise; Ada Kahvaltı ve Sermest (Büyükada) ve Refik’s Büfe (Etiler) deneyimlerimizden; Çengelköy Kahvaltı, Van Kahvaltı (Cihangir), Emirgan Sütiş, Namlı Gurme (Karaköy) ise yapay zekâdan.