Adam çocuk, Ali Amca büyük

Akranlarım arasında amca, dayı, hala, teyze olan hemen herkes hatırlayacaktır; biz eskiden, aileye yeni bir fert gelince önce kırkının çıkmasını sonra da altı aylık olmasını sabırsızlıkla beklerdik. Kırkı çıkınca biraz hırpalayarak sevebilmek, altı aylık olunca da omuz hizasına kadar kaldırıp havaya atmak ve harikulade saf kahkahalarına eşlik etmek mümkün olurdu zira. Anne-babaları işin içine katmadım çünkü bazı bahtlı ebeveynler ikinci çocuğunda bu hazzı tadabilse de ilk çocuğunda bunu yapabilmek epey cesaret isteyen bir işti. İlk çocukta acemidir ebeveyn; ikinci de çırak, üçüncüden sonra usta. Güzel zamanlardı, herkesin birçok çocuğu vardı, usta ellerde yetişen. Üstelik bebeğin anne-babası kaşlarını çatarak yanınızda dikilip: “Ne yapıyorsun, çocukta travma oluşacak, yükseklik korkusu olmasın diye senin yüzünden psikiyatra gitmek zorunda kalacağız” gibi saçma sapan sözlerle size çemkirmezdi. Bebekler mutlu, biz neşeliydik; psikiyatrlar az ve işsizdi. Dedim ya güzel zamanlardı vesselam.

Geçenlerde bir Şeyh Baba ile sohbet ederken samimiyetine itimatla ve biraz da haddi aşarak sorduğum soruya tebessümle verdiği cevabı duyunca nedense aklıma havaya attığımız bebekler geldi. Efendim dedim, posta oturunca sizde bir değişiklik oldu mu? Hani pek çok şey başkalaşmıştır belki ama en ziyade ne değişti? “Söylenemeyecekler var” deyip tebessüm etti ama söyleyebileceğim ve beni de etkileyen şey şu oldu dedi: İnsanlar gözüme küçük çocuklar gibi gelmeye başladı!

Bu cevap bendenizi çok etkiledi. Zira kitaplarda okuduğumuz bu minval sohbetler vardı. Derler ki: mürşid-i kâmil hazeratı da terakkî halindedir. Her nefeste bir şan alırlar. Makamları arttıkça mürîdânın hata ve kusurları gözlerine küçük gelmeye başlar. Derviş için de bu durum böyledir; yol aldıkça insanlara karşı daha mütehammil, hata ve kusurlara karşı daha affedici olurlar. İnsanın piştiği biraz da çiğlere tahammülünden belli olur. Havuza düşen yaprak bile görünür ama denize orman düşse haberi olmaz hiç kimsenin.

Böylece okuyup bildik sandığım bir hususu ehlinden işitince tesiri bir başka oldu. Bu iş de böyledir, insanın bildim zannettiği nice meseleler vardır ki önce bilmediğini fark eder sonra bilmeye başlar, ardından onun da bildiği gibi olmadığını anlar, gün gelir bilmekten bilmeye fark olduğunu idrak eder, nihayet ‘asıl idrak idrakin idraksizliğini idraktir’ durağına varır ve mahviyet içre bilmeyişin zevkini tadar. Sözün de kaderi var, bilmenin de. Vaktinden önce açmıyor çiçek. Ehli de çıktı mı karşına halloluverir müşküller; tiki-tak! Necip Fazıl’a rahmet olsun.

“İlgisizlik her şeyden kesilmiş ilgisizlik

Bilmeyiz ki en büyük ilme denk bilgisizlik”

Diyeceksiniz ki bu soru-cevabın bebeklerle irtibatını kuramadık biz, arz edeyim. Bebekler kahkaha atarken salyaları üstünüze boca olur, yoruldu deyip başınızı omzunuza yaslarsınız, sıra annesine vermeye geldi mi bir de bakarsınız ki omzunuzda küçük bir de kusmuk lekesi. Fakat hiç kimse o salyadan yahut kusmuktan sebep bebeğe tokat atmaz, kızmaz, bunun yanlış olduğunu aga-ugu lehçesiyle öğretmeye kalkmaz. Bebektir der, geçersiniz. Yahut küçük çocuklar bir yanlış yaptığında aklı başında kimseler çocukla kavga etmeye, laf dalaşına girmeye kalkışmaz. Olur da böyle yapmaya kalkan olursa büyükler ikaz eder; çocukla çocuk olma!

İnsanız. Bu niçin böyle yapıyor deyip kızdığımız insanlar da var, neden şöyle yapmıyor deyip üzüldüklerimiz de. Olmayacak bir işi yedi kat elde de görsek canımız sıkılırken sevdiklerimizin hatalarına ve çiğ hallerine karşı hepten tahammülsüzüz. Kabahatlerimizi unutuyor, kabahatlerimize rağmen bize nimetler vereni unutuyor; O’nun kulları hata yapınca, kul olduğumuzu da unutup, kula yakışmayacak tepkiler veriyoruz. Ah bir anlayabilsek!

İnsanlar küçük çocuklar gibi. Mânânın çocukları. Buradan bakınca bazısı henüz doğmamış bile. Oysa biz çocukla çocuk oluyoruz, kızıyoruz, bağırıyoruz, kahroluyoruz, üzülüyoruz. Halbuki bize düşen şefkat ve merhamet, ötesi değil. Hata görünce affetmek, ayıp görünce örtmek, yanlış görünce idare etmek. Hatta görmemek! İnsan kendisinde olmayan hatayı başkasında görmezmiş. Olgunlaşmak biraz da bu galiba. Başkalarının hatasının aynasında kendimizle kavga edip duruyoruz. Biz büyüdükçe, hatalarımızı azalttıkça insanlar gözümüze çocuk gibi gelecek, kabahat ve kusurlarına bazen kaş çatacağız, bazen ikaz edeceğiz ama asla kahrolmayacağız, nasıl böyle yapar demeyeceğiz, niye böyle yapıyor gelmeyecek aklımıza. İnsandır yapar, dünyadır olur!

Rahmetli Bandırmalı Tatlıcı Ali Abi’den bir hatıra ile bitireyim Fatiha’ya vesile olsun.

Otobüste yanına müptela bir genç oturmuş, ceketinin cebinden arada şişeyi çıkarıp içiyor. Ali Bey Amca merhum, “Evladım” demiş, “ben size çok gıpta ediyorum.” Adam şaşkınlıkla, “Bey Baba baksana yolculukta bile duramıyor içiyorum benim neyime gıpta ediyorsun” deyince, “Yok evladım” demiş, “hani siz sarhoş olunca şöyle bir sokağa çıkıp ‘Allah’ diye nara atıyorsunuz ya, ben hiç öyle Allah diyemedim, ona gıpta ediyorum.”

Adam çocuk Ali Amca büyük!