Akademisyen ve köşe yazarı Hasan Bülent Kahraman geçtiğimiz günlerde yazdığı bir yazıda futbol üzerine kalem oynatan aydın ve entelektüeller için ağır konuştu: “Yozlaşıp ölen medyanın mezar taşı futboldur, öldüren ise aydınlar.” Türkiye'nin bütün namlı yazarlarının, üniversite hocalarının “burnundan kıl aldırmayan” akademisyenlerin, Marksist aydınların futbol yazmalarından şikayetçi olan Kahraman, bu durumu “lümpenliğin meşrulaştırılması hatta faşizme giden yol” olarak gördüğünü ilan etti. Hasan Bülent Kahraman, her ne kadar meseleye yeni bir boyut katsa da aslında bu yeni bir tartışma değil.
Siyaset Bilimci Tanıl Bora'nın futbol yazıları yazmaya koyulmasının ardından, o güne kadar yalnızca politika edebiyat, felsefe, sanat, sinema, üzerine yazan birçok entelektüele cesaret gelmiş televizyonlarda gazete ve dergi köşelerinde futbol yorumları yapmaya başlamışlardı. Yaklaşık on yıl önce yaşanan bu sessiz devrim tıpkı bugün Kahraman'ın yaptığı gibi eleştiri bombardımanına tutulmuştu: Hiç aydın, futbol yazar mıydı? Sermayeyle, mafyayla, derin devlet ilişkileriyle kucak kucağa olan futbol üzerine yorum yapmak muhalif entelektüellere yakışır mıydı? Hem de Portekiz diktatörü Salazar'ın veciz sözü orta yerde dururken: “Ülkemi üç şeyle yönettim; fado, futbol, fiesta.” Kitlelerin afyonu olan futbol için kalem oynatmak düpedüz halkı uyutmaktı.
Ancak bu eleştiriler statükonun zincirlerini kıran aydınlara işlemedi, futbol üzerine yazılan yazılar kitaplaşmaya da başladı. Bilim, felsefe, politika serileri yayınlayan namlı yayınevleri futbol serisi de yayınladı. Zamanla muhalif aydınların futbol ilgisi taraftarlar arasında da karşılık bulmaya başladı. Genellikle milliyetçi-muhafazakar çizginin hakim olduğu futbol sevgisi artık solcu ve muhalif bir kanal bulmuştu. Maçlarda politik pankartlar açılıyor, FenerbahChe, gibi taraftar toplulukları oluşuyordu. Peki 10 yıl aradan sonra yeniden gün ışığına çıkan bildik eleştirilerin muhattabı olan yazarlar bu işe ne diyorlar?
Sporun toplumu tanımak ve algılamak için elverişli bir kamusal ve sosyolojik alan olduğunu söyleyen Mahçupyan'a göre, aydın tanımını toplumun ürettiği bu faaliyetlerden ve alanlardan bazılarıyla sınırlamak toplumu anlamaya değil ideolojik olarak konumlandırmaya yönelik bir bakış. Lümpenliğin her alanda varolabildiğini söyleyen Mahçupyan, “Siyaset yazan insanların da bence birçoğu lümpen. Dolayısıyla konuya bağlı değildir lümpenlik zihniyetle bağlantılıdır. Doğru zihniyetli insanlar niye futbol yazmasın ya da adam zaten lümpense ya da faşistse köşe yazıları yazdırmayalım mı ya da faşitstler köşe yazısı yazıyorsa yalnızca futbol mu yazsın” diyor.
Futbl yazıları kaleme alan Senarist Ömer Lütfü Mete aydınların, insanların bu kadar yoğun ilgi duyduğu bir alanla ilgili yazmasının gayet doğal olduğuna inanıyor. Mete'nin görüşleri de şöyle: “Eskiden derlerdi ki futbol toplumu uyutmak için kullanılan bir araçtır. Bugün bu değişti. Futbol dinamik bir hale geldi. Artık insanları uyutmaktan çok harekete geçirmenin bir aracı. Futbolla toplumun çeşitli kesimlerini karşı karşıya getirebilirsiniz onları çatıştırabilirsiniz.”
Ekranların ve gazetelerin sevilen futbol yorumcusu Cem Dizdar, futbol yazan aydınlara yönelik eleştirileri genel olarak doğru bulmakla birlikte, bazı belirlemelere itiraz ediyor: “Kim bu aydınlar? Lümpenleşen kitleyi faşizme taşıyanlardan biri Tanıl Bora olabilir mi?” Ya da Ahmet Çiğdem ile İbrahim Altınsay? Farkı belirlemek gerekiyor. Yoksa bu herkese Erman Toroğlu, Hıncal Uluç muamelesi yapmak olur. Çünkü, futbolun faşizme giden raylarındaki makaslara el atacak birileri varsa onlardan bazıları da kim olduğunu bilmediğimiz 'aydın'lardır.
Futbol yazan aydınlara yönelik eleştirilere verilebilecek yeni bir cevabı olmadığını belirten Tanıl Bora bu konuda yaptığı bir derleme olan “Karhanede Romantizm”de yazdıklarının yeni eleştirileri karşıladığını söylüyor. Bora'ya göre futbolla ilgili ahkam kesmek o kadar da büyütülecek bir konu değil. Bora'nın derlemesine verdiği isim de yazı yazdığı alana nasıl baktığının bir göstergesi aslında. Oyunun saf haline vurgu yapan, romantik, bir o kadar da realist, bir konum alan Bora, derlemesinde Türkiye futbolunun bataktan kurtulmasında en önemli öznenin, futbolu seven taraftar gruplarının oluşması olduğunu belirtiyor.
Yüzyılımızın başında futbol dünyaca ünlü edebiyatçılar ve şairler tarafından baş tacı edilmşti. Nabokov'dan, Umberto Eco'ya, Albert Camus'ya hatta Homeros'a kadar edebiyatçılar futbola methiyeler yazmıştı. Almanya'da Tarihçi Christiane Eisenberg tarafından hazırlanan bir kitapta 1954 yılında Almanya milli takımını dünya şampiyonluğuna taşıyan teknik diretktör Sepp Herberger'in İkinci Dünya Savaşı'ndan sonraki ezikliğin travmasını yaşayan Almanya'ya yeni bir ruh verdiği ve Herberger'in Almanya'nın ikinci kurucusu Konrad Adenauer kadar önemli olduğu belirtiliyordu.
Yeni nesil futbol yazarlarının ilgi alanına transferler, sakatlıklar, dönen paralar, teknik direktörlerin taktikleri gibi klasik konular kesinlikle girmiyordu. Örneğin bugün artık en bilinen futbol yorumcularından biri olan Can Kozanoğlu, Talat Paşa'dan bugüne devlet kulüp ilişkileri, İktidar-futbol ikilisi, İnönü'den Menderes'e, Demirel'den Evren'e, Özal'dan Çiller'e asker-sivil futbol darbeleri; “militarist futbol”dan “polis devleti” futboluna geçiş gibi konularda yazdı. Bu yazıları “Takımdan Ayrı Düz Koşu” başlığı altında derleyen alanın öncüsü Tanıl Bora, entelektüel futbol yazarlığının geleceğini de şekillendirmişti. Ahmet Çiğdem (Öğretim Üyesi), Mehmet Demirkol (Yazar), Gaye Boralıoğlu (Senarist), Akif Kurtuluş, (Şair) Bağış Erten, (Editör) Mustafa Görkem Doğan, (Öğretim Üyesi) Özgür Teoman, (Öğretim Üyesi) Hakan Dilek, (Yazar) Ümit Kıvanç, (Grakfiker, editör) Ferruh Uztuğ, (Öğretim Üyesi) Serkan Seymen, (Yazar) Murat Toklucu, (Yazar) Eda Çevik,(Yazar) Yiğiter Uluğ, (Yazar) Murat Gültekingil, (Editör) Yetvart Danzikyan, (Haber Müdürü) İmran Ayata, (Yazar) memleketin futbol kültürüne dair farklı yazılarıyla bildik futbol yazarları takımından gerçekten de ayrılıyorladı.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.