2007'de İran'da çektiği kısa filmi Kayıp Zaman Düşleri bir çok festivalden ödülle dönen yönetmen Faysal Soysal'ın ilk uzun metrajlı filmi 3 Yol 25 Ekim'de gösterime girecek. Çocukluğunda kardeşi Yusuf'un sevdiği kızın ölümüne sebep olan ve bu nedenle sürekli kendisiyle hesaplaşma halindeki Hasankeyfli şair Bünyamin ile ailesini ve yakınlarını kaybetmenin acılarıyla yüzleşmeye çalışan yarı Boşnak yarı Sırp psikolog Zrinka'nın yolları Mostar köprüsünde kesişir. İkisi arasında başlayan ve birbirlerine açıklamadıkları aşk, Bünyamin'i Hasankeyf'e dönüp ailesiyle yüzleşmeye iter. Bünyamin, Zrinka ve Yusuf kendi iç yolculuklarında hem gerçeği hem de ölümsüz aşkı bulur. Film, senaryosu, 5 dil konuşulması, 8 ayrı mekan ve 4 farklı ülkeden oyuncuları bir araya getirmesiyle dikkat çekiyor. Filmde Züleyha'yı Hırvat oyuncu Kristina Krepela, Bünyamin'i Arnavut oyuncu Nik Xhelilaj, Yusuf'u Turgay Aydın, babayı Rıza Akın, kayıp oğlunu arayan Bosnalı Anne Hatice'yi Boşnak oyuncu Faketa Salihbegovic-Avdagic canlandırıyor. 3 Yol'un yabancı oyuncuları ile aynı sette buluşmayı konuştuk. İlk başta Türk yemeklerine alışmakta ve farklı bir ülkelerde çalışıp, hikayenin içine girmekte zorlanan oyuncular için bir süre sonra set ortamı farklılıkların avantaja döndüğü bir ortam haline gelmiş.
Yönetmen Faysal Soysal, oyuncuların yabancı olmasının avantajının insanların birbirlerine daha optimist davranmaları olduğunu söylüyor. Arnavut oyuncu Nik Xhelilaj, senaryoyu eline ilk aldığında bir şiir dünyası gördüğünü söylüyor. Bu merakını kamçılamış. Yusuf kıssasını daha önce bilmediğini anlatan genç oyuncu, senaryoyu tam olarak Türkiye'ye geldikten sonra anlamaya başlamış. Türkiye'ye çekimlerden bir hafta önce gelen Xhelilaj, Hasankeyf'i de ilk defa görmüş. 'Çok çekici, acayip bir yer. Çok güzel bir huzur hissettim. Orada yürürken, otururken o sakinliği hissediyordun. Bence karakteri de buradan aldığım dinginlikle verebildim' diyor. Bünyamin karakterinin zorlu ve çekici olduğunu anlatan Xhelilaj, 'Şair olmak benim için çok önemli. Şairlerin dünyası daha duygusal ve çevresini öyle kurguluyor. Kendimi çok şanslı buluyorum çünkü çok güzel insanlarla çalıştım. Kristina ile çalışmak çok güzeldi. Oyuncu olarak çok hırslı. Filmden geriye bana güzel dostluklar, Hasankeyf ve bir şair dünyası bana kaldı' diyor. Xhelilaj, farklı bir dilde oynuyor olmasından dolayı acaba yapabilir miyim endişesi taşımış.
Genç oyuncu Xhelilaj, 'Ben hep yönetmenlerin ilk uzun metrajlı filmlerinde oynadım. Daha önce rol aldığım proje de Alman yönetmenin ilk uzun metrajlı filmiydi ve ödül aldık. İlk projeler daha heyecanlı oluyor. Hem de yönetmen projenin arkasında daha güçlü duruyor' diyor. Filmde en zorlandığı sahnenin, yeni bulunan bir toplu mezar sahnesi olduğunu anlatan Xhelilaj, 'Çevrede gerçek kemikler vardı. Büyük bir yük taşıyorsun üzerinde. Savaş bence hiçbir zaman, hiçbir şekilde doğru değil' diyor. Nik Xhelilaj şu an dilini geliştirmek için ders alıyor. Daha sonra bir dizi projesinde yer alacak. 'Türkiye'yi sevdim. Belki burada kalırım' diyor.
Filmde Kayıpları Bulma Bürosunda görevli Adnan rolünü oynayan Bosnalı Reshad Strik, 3 Yol filmini çok mistik, metafizik ve şiirsel bulduğunu ifade ediyor. Bosna savaşını bizzat yaşayan Strik, 'Bunun neresinde olursanız olun katlanmak çok zor. Canlandırmak da zor. Bu rolü üstlenen kişinin o insanların acısını hafifletmek ve onlara doğru yaklaşmak konusunda çok sempatik ve iyi niyetli olması lazım. Karakterde bunu yakalamaya çalıştım' diyor. Bugüne kadar çekilen filmler ve dizilerde Bosna'da yaşananların yansıtılamadığını anlatan Reshad Strik, 'Filmler soykırımın etrafında dolanıyor. Maalesef doğrudan bu konuya eğilen bir film yok. 3 Yol konuya derin ve cesurca yaklaşıyor' diyor. Bosnalıların soykırımı unutmak istediğini söyleyen Strik, 'Avrupa yaşananları ciddiye almadı. BM de daha tam olarak kabul etmiş değil. Eğer kabul etseler suçlu konumuna düşecekler çünkü onların kontrolü altında bir bölgede meydana geldi bu soykırım.' diyor. Reshad Strik bir film ve dizi için bir anlaşma imzalamış durumda. Şimdi o projeler için Türkçe öğreniyor.
Yönetmen Faysal Soysal, 8 ayrı mekanda ve yabancı oyuncularla gerçekleştirilen 3 Yol'un ilk film için riskli bir proje olduğunu söylüyor. Bu nedenle ortak bulamamış ve yapımcılığını kendisi üstlenmek zorunda kalmış. Çekimlere daha kolay olur düşüncesiyle Türkiye'de başladıklarını fakat bekledikleri gibi olmadığını anlatan Soysal, 'Oyuncularımız Türkiye şartlarına, yemeklerine alışamamıştı. Rüya sahnelerinin büyük kısmı Malabadi köprüsü Hasankeyf gibi kırsalda geçtiği için zor sahnelerdi. At sahnesi, Malabadi köprüsünden düşüş, Dicle nehrinde tabutların yüzdürülmesi, figüranların sudan çıkma sahnesi, Züleyha ve Yusuf'un Dicle üzerinde salla gidişi… Bunlar kolay tekrarı yapılamayacak sahnelerdi. İyi hazırlık yapamasaydık sorun çıkabilirdi' diyor. Yönetmen, projenin 8 ayrı mekanda geçmesi ve farklı dillerde olması nedeniyle de zorlandıklarını söylüyor. Soysal tüm bu zorluklara rağmen 'Hayata bir kere geliyoruz ve belki de bir kere film yapma şansım olacak. Bu nedenle bu riski aldım' diyor.
Faketa Salihbegovic Avdagic evinden yurdundan ayrı kalan Bünyamin'i kaybolan oğlu yerine koyan Hatice'yi canlandırıyor. Hatice rolünü oynarken büyük bir sorumluluk hissettiğini ifade eden Avdagic, 'Çünkü pek çoğu hala kayıp oğullarını arayan Serebrenitza, Zepa ve Sarajevo'daki tüm anneler adına konuşuyordum. Birçoğu hala ailesini arıyor' diyor. Filmin çekiminde yaşadığı en zor şeyin soykırımda katledilmiş ve hala kimliklerinin tespit edilmesini bekleyen insanların kemiklerinin yanından geçip gitmek olduğunu anlatan Avdagic duygularını şöyle ifade ediyor: 'O esnada artık rol yapmıyordum çünkü Hatice olmuştum. Taa kalbimin ortasından ağladım ve tüm film ekibi de benimle birlikte ağladı. Bu konuyu konuşmaya devam etmemiz gerektiğini düşünüyorum. Çünkü doğruluk, adalet ve barış adına, bunun herhangi bir yerde ve herhangi birine bir daha asla olmayacağını umut ediyoruz.'
Faysal Soysal aynı zamanda filmin senaristi. Şair olduğu için çok fazla kelimeler ve şiir üzerine düşünen Faysal Soysal görselle şiir yazabilir miyiz sorusunun peşinde. 3 Yol'un da şiirsel bir dili var. 3 Yol'un hikayesinin 2003 yılı ortalarından beri zihninde bir kısa film olarak durduğunu anlatan Soysal, ilk esin kaynağının İran'da sinema üzerine master yaptığı yıllarda Batman'dan İran'a gidebilmek için otobüs beklediği 3 yol olduğunu söylüyor. 2003 yılında Bosna'ya Mostar köprüsü ile ilgili bir belgesel çekimine gittiği zaman da hikayenin ucu Bosna'ya bağlanmış. Filminde Türk sineması açısından özelde Atıf Yılmaz'ın Ah Belinda'daki rüya sahnelerinin, gerçeküstü anlamda ise Ömer Kavur'un filmlerinden nasiplendiğini ifade eden Soysal, farklı bir biçim denemek istediğinin de altını çiziyor ve minimalizme meydan okuduğunu ifade ediyor. Filmde Hasankeyf'ten Poçitel'e, ya da Mostar Köprüsü'nden Malabadi'ye geçerken yadırgamıyoruz. Soysal da Poçitel'le Hasankeyf'in kaderini bağdaştırmış zihninde. Poçitel ve Hasankeyf mimarisinin çok benzer olduğunu, Malabadi ve Mostar köprülerinin de kardeş olduğunu ifade ediyor.
Kristina Krepela, Yusuf ve kardeşlerinin hikayesini çocukluğundan beri İncil'den bildiğini söylüyor. Senaryoyu ilk kez okuduğunda gözyaşlarını tutamamış. Krepela senaryoda günümüzde mahrum olduğumuz derin, saf, insani duygularla karşılaştığını söylüyor. 3 Yol'un hepimizin içimizde onunla yaratıldığı aşk, aşkın gücü hakkında bir film olduğunu düşünen Krepela, 'Benim için bu hikaye rüyalarımızı kalbimizi ve aşkı takip edebilme cesaretini anlatıyor. Kalplerindeki aşkı takip etme yürekliliğini gösteren iki cesur kadın. Ben o kadar cesur değilim. Fakat aynı zamanda yaşadığı savaşla derinden yaralanmış bir ülkeden olmam, savaşın korkunçluğunu çocukluğumda tecrübe etmem ve Vukovar'da Hırvatların soykırıma uğradığını bilmem hikayeyi daha fazla anlamama yardım etti' diyor ve ekliyor 'Tek ihtiyacımız kalbimizin bize rehbelik etmesine izin verecek kadar cesur olmak' Çekimlerde Zirinka'nın kederini daha fazla taşıyamayacağını düşündüğü anlar olduğunu söyleyen Kristina Krepela, 'Sanki ben Zirinka olmuştum, Zirinka da ben' diyor. Krepela ekibin yorulduğunda yaslandığı bir destek olduğunu ve onunla ağlayıp, onunla güldüklerini, teselli ve huzuru onlarda bulduğunu söylüyor. En başta farklı diller olduğu için iletişimde zorluk yaşadıklarını anlatan Krepela 'Herşey alıştığımdan farklıydı. Sesler, kokular, renkler farklıydı, gökyüzü bile farklı gözüküyordu bana. Bu karakterimi oluşturmakta bana yardımcı oldu. Çok şanslıydım, sevdiğim, yetenekli ve inanılmaz insanlarla karşılaştım' diyor.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.