17 Ağustos depremiyle birlikte binalarımızın depreme dayanıksız olduğunun yanı sıra öğrendiğimiz bir şey daha vardı: Arama kurtarma konusundaki yetersizliğimiz. Depremin ardından emniyet, jandarma ve sivil savunma ekiplerinin arama çalışmalarına vatandaşların verdiği destekle enkazın altında kalan insanlara yardım eli uzatılmaya çalışıldı. Çalışmalara katılan alanında uzman tek sivil toplum örgütü ise ünlü dağcı Nasuh Mahruki'nin başkanlığını yaptığı AKUT'tu.
Birçok uzmana göre İstanbul ve çevresinde deprem riski büyük. Binaların sağlamlığı, dayanaksız binaların sağlamlaştırılması ya da yıkılıp yenilerin yapılması konusunda son derece hazırlıksız olduğumuz da bir gerçek. Ancak afet sonrası için alınan tedbirler konusunda 9 yıl öncesine göre önemli adımlar atıldı. Geçmişte yalnızca AKUT varken, bugün İstanbul'da 200'ün üzerinde arama kurtarma derneği faaliyet yürütüyor. Birçok özel şirket kendi bünyesinde arama kurtarma ekipleri kuruyor. TÜBİTAK bu alandaki teknolojiyi geliştirmek için düzenli çalışmalar yapıyor. Hepsinden önemlisi üretilen teknoloji ve insan malzemesinin sevk ve idaresini sağlayacak İstanbul Valiliği Afet Koordinasyon Merkezi (AKOM) her gün gelişen yapısıyla afet sonrası için devrim niteliğinde çalışmalar imza atıyor. Kapılarını Yeni Şafak İstanbul'a açan AKOM'da, Vali Yardımcısı Ali Bakoğlu ve AKOM müdürlerinden Gökay Atilla Bostan'ın rehberliğinde afet sonrası çalışmalar için yapılan hazırlıkları inceledik.
Afet hazırlıklarını yürütmekle yükümlü olan AKOM ilgili kuruluşlarla koordinasyonu sağlamak üzere 24 saat çalışma esasına göre teşkilatlandırıldı.
650 m2 taban alanlı ve iki katlı bir binada faaliyet gösteren AKOM, 50 kişilik harekât merkezi, 16 operatörün çalışabileceği bir haberleşme ve basın yayın merkezi, 36 kişilik hizmet grupları ve radyo yayını yapan bir üniteyle İstanbul'un başına gelebilecek tüm afetlerde göreve hazır. Harekât merkezinde yer alan 40 m2'lik 32 parçadan oluşan dev küp ekran sistemi ile Büyükşehir Belediyesi'ne ait kameralarla İstanbul'un tüm noktalarından anında görüntü alınabiliyor.
Dev ekranlara hâkim bir şekilde yerleştirilen kumanda koltukları afet anında ilgili müdürlüklerin genel müdürlerinin yerleşeceği ve anında kendi birimlerine bilgi aktarabileceği biçimde tasarlandı.
Harekât merkezinin ortasında yer alan üçlü bölmede afet anında merkeze gelecek ilgili müdürlerin koordinasyonunu sağlayacak ortada vali yanında kuvvet komutanı ve Büyükşehir belediye başkanının oturacağı yerler bulunuyor. AKOM'un harekât merkezinde toplanan bilgililer vakit geçirmeksizin İstanbul'un ilgili kuruluşlarına anında dağıtılıyor.
AKOM'da her gün saat 15.00 ve 16.30 saatleri arasında yayın yapan bir de radyo bulunuyor. Afet anlarında çoğalan spekülasyonların önüne geçilmesi resmi ve doğru bilginin ilk elden aktarılması amacıyla kurulan radyo, yayın süresini artırmak için de çalışmalar yapıyor. Normal zamanlarda hava ve yol durumuyla ilgili yayın yapan radyo, afet anlarında merkezde toplanan bilgileri halka iletmek için bültenler hazırlıyor.
Ayrıca 24 saat çalışan haberleşme merkezi emniyet ve güvenlik birimlerinin telsizlerini dinleyerek devreye girilmesi gereken durumlarda ilgili afet birimlerini harekete geçiriyor. Haberleşme merkezinde diğer haberleşme ve iletişim araçları ortadan kaltığı durumlarda dahi iletişime olanak sağlayan uydu teknolojisi kullanılıyor.
Kısa adı AFİS olan 'Her Mahalleye Afet İstasyonu' projesi kapsamında İstanbul'un hemen her noktasına 38 parçalık arama kurtarma ve ilk yardım malzemelerinin olduğu konteynırlar konulacağını belirten Gökay Atilla Bostan'ın verdiği bilgilere göre, şimdiye kadar 250 noktaya konteynır yerleştirilirken, 2008 yılı içinde bu sayının 500'ü bulması bekleniyor. Olası bir afet sırasında resmi kurtarma görevlileriyle sivil toplum kuruluşlarının ve gönüllü vatandaşların kullanımına açık olan konteynırlar arama-kurtarma ve ilk yardımla ilgili akla gelebilecek her türlü araç ve gereci içeriyor.
AKOM, Mahalle Afet Gönüllüleri (MAG) projesi kapsamında vatandaşların deprem bilincini artırma ve afet sonrası çalışmalara bilinçli bir katılım sağlama amacıyla eğitim çalışması da başlattı. Bugüne kadar İstanbul'un 15 ilçesinde 1771 gönüllüye temel eğitim verilirken bu gönüllülerin tümü her an göreve hazır gönüllüler olarak örgütlendi. Bunun dışında AKOM gerekli hallerde gönüllü sayısına 10 bine çıkarabilecek bir örgütlülük düzeyine sahip.
Çok kısıtlı imkânlarla faaliyet yürüttüklerin belirten AKUT Başkanı ünlü dağcı Nasuh Mahruki, arama kurtarma alanındaki gelişmeleri ve AKUT'un çalışmalarını anlattı. Türkiye'de arama kurtarma bilincini gelişmesinde 99 depremindeki çabalarının etkili olduğunu belirten Mahruki, bugün ağırlıklı olarak İstanbul'da ve Türkiye'nin her yerinde bu tür çalışmaların ağırlık kazandığını, deprem sonrası yaşanan panikle birlikte devletin bu alana ağırlık verdiğini söyledi.
Depreme hazırlıklı olmanın deprem sonrasına hazırlanmak anlamına gelmemesi gerektiğini belirten Mahruki, AKUT'un afet anındaki harekât planını şöyle anlatıyor: “Merkezimiz Esentepe. Ataşehir'de de bir depomuz var. Ayrıca eğitim merkezimiz de orada. Bir de Bakırköy'de mekânımız var. Acil bir durumda olayın boyutlarına bağlı olarak harekete geçiyoruz. İletişim koptuğu taktirde hiç kimseye soru soramadığımız zaman kendi uydu sistemimiz var. Buluşma noktalarımızı Esentepe, Ataşehir, Havaalanı olarak belirledik. Afet anında tüm gönüllülerimiz önce kendi yakınlarına eğer kendi çevresi sağlamsa çıkıp yakın çevresine bakacak. Onlarda da bir şey yoksa AKUT'a gelecek. Biz de ekibimizle AKOM arasında koordinasyonu sağlayarak duruma müdahale edeceğiz.”
Türkiye'de risk yönetimi olmadan kriz yönetimi yapılmaya çalışıldığını belirten Mahruki, şunları söyledi: “Arama kurtarma konusunda bugün çok daha iyi bir noktadayız. Ama asıl önemli olan arama kurtarmaya ihtiyaç duyulacak şartların olmaması. İyi bir kriz yönetimi yapmanın ön şartı iyi bir risk yönetimi yapmaktır. Türkiye'de risk yönetimi yapmadan kriz yönetimi yapılıyor. Bu kadar arama kurtarma ekibini kurduk çok güzel. 99'dan önce arama kurtarmadan anlayan 200 insan varsa şimdi onbinlerce insan var. Yıkılacak, biz de enkazda kalanlara bakacağız elimizden geldiği kadar. Asıl yapılması gereken şey bundan önce önlem almaktır. Zarar azaltıcı tedbirler almaktır. Bununla ilgili bir şeyler yapılmaya çalışılıyor elbette. Yapılan yeni binalarda gereklilikler yerine getiriliyor. Asıl mevcut binalar problemli. İstanbul'daki binaların yüzde 70'inin kaçak olduğu söyleniyor. Bu binaların nasıl yapıldığı belli değil. Ağır hasar alacakların yıkılması gerekiyor. Bunu yapmadan arama kurtarma ekipleri kuralım diyemezsiniz.”
17 Ağustos depreminin ardından TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi can kayıplarını azaltacak teknolojiler üzerine araştırmalar yapan TÜBİTAK, arama kurtarma çalışmalarının seyrini değiştirecek bir sistem geliştirdi. Yüzeyaltı tomografi adı verilen bir sistem geliştiren TÜBİTAK mikrodalga teknolojisine dayanan bir buluş yaptı. Artık enkazın üzerine yerleştirilen taşınabilir bir radar sistemiyle enkaz altındakilerin hem nefes alıp verişi hem de kalp atışları izlenebilecek. Bir deprem sırasında göçük altındakiler baygın bile olsa arama kurtarma ekipleri dünyada ilk kez geliştirilen bu sistem sayesinde enkaz altındaki kişilere ulaşabilecek. TÜBİTAK'ın geliştirdiği diğer bir sistemse, metrelerce duvarın arkasında kalan canlının hem yerini hem de yaptığı hareketleri tam olarak tespit edebiliyor. Deney için birer metre aralıklarla üç beton duvar arka arkaya yerleştiriliyor. Duvarların arkasında yürüyen kişinin hareketleri eş zamanlı olarak bilgisayar ekranına yansıyor.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.