Van Gölü'nü bilmeyenimiz yoktur da Erçek Gölü'nü sanırım duyanımız yoktur. Benim de Van Erçek Flamingo Festivali'ne katılıncaya kadar bu gölden haberim yoktu. Van Gölü'nün bir parçasıyken jeolojik hareketlerle ayrı bir göl haline gelen Erçek, Türkiye'nin 6. büyük gölü ve yapı olarak Van Gölü ile aynı içeriği sahip. Ancak sığ olması nedeniyle 213 kuş türüne ev sahipliği yapıyor. Bu kuşlardan biri de flamingo. Asıl amaç bu biyolojik çeşitliliğe dikkat çekmek ama flamingolar görsel bir şölen sunduğu için festival flamingolar adına düzenleniyor.
Erçek Gölü etrafında yer alan köylerden Erçek Beldesi ve Karagündüz Köyü sakinleri flamingolarla içiçe yaşıyorlar. Ancak festivalden önce flamingoların anlamı onlar için daha farklıymış. Köye yakınlarını davet ederken 'Bizim köye gel, beraber ördek vuralım' diyorlarmış. Festival başladıktan sonra flamingoların önemini anlamışlar. Şimdi bu söylem 'Bizim köye gel flamingoları seyredelim'e dönmüş. Anlatılanlara göre köyler arasında 'flamingolar bizim', 'hayır sizin değil bizim' gibi tatlı çekişmeler de yaşanıyormuş. Hatta ben anlatanların yalancısıyım, geçen sene festival sabahı bir köy, flamingoları kendi taraflarına doğru kovalamış. Karagündüz Köyü Muhtarı Özer Polater ise bunları pek kabul etmiyor ve 'Flamingolar gölün ve dolayısıyla hepimizin' diyor.
Muhtar Polater , 'Üniversite hocalarımız yıllardır burada çalışma yapıyordu ama biz anlamıyor, 'Bunlar ne yapıyor' diye bakıyorduk. Ne zamanki buraya insan seli başladı kuşların kıymetini anladık. O günden bu yana da burayı çok iyi koruyoruz ' diyor. Polater, kötülüklerle anılan bir bölgenin güzellikleriyle de anılmasını istediklerini bu nedenle festivalin onlar için ayrı bir önemi olduğunu anlatıyor. Önceden avladıkları kuşların şimdi fotoğraflarını gördüklerinde 'Acaba bu kuşlar bizden mi? Bu kuşlar da bizde miymiş?' diye hayretler içinde kaldıklarını ifade eden Polater, bundan sonraki süreçte hepimiz fotoğraf makinası alacağız diyor. Polater, festival başladıktan sonra sosyal medyaya açılmış ve bölgeyi tanıtmak için facebook ve twitter hesapları açmış.
Flamingoların varlığından haberdar olan ilk isimlerden biri Ali İhsan Öztürk. Anadolu Ajansı'nın bölge muhabirliğini yapan Öztürk yaklaşık 17 yıl önce flamingoların Erçek gölünde olduğunu duyduğunda fotoğraf makinasını kapıp kuş gözlemine başlamış. Öztürk, 'Flamingolar çok güzel bir görsel şölen sunuyor burada. Gelip fotoğraf çekmeye başladım. Bir Van Belgeseli hazırladım ve flamingoları da koydum. Japonya'dan 'Bu kuşları nasıl görebiliriz' diye arayan turist rehberleri oldu.' diye anlatıyor o günleri. Öztürk aynı zamanda festivalin yapılması için ilk adım atanlardan biri.
Doğa Gözcüleri Derneği kurucusu ve başkanı olan Prof. Mustafa Sarı 1992 yılında Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Ürünleri bölümünde asistan olarak çalışmaya başladığında keşfetmiş Erçek Gölü'nü. Sadece Van Gölü'nde yaşayan İnci Kefali üzerine çalışırken kuşların varlığından haberdar olmuş. Önce İnci Kefali Festivali ardından da Flamingo Festivali gelmiş. Prof. Sarı, Erçek gölünde 6-7 bin flamingo olduğunu söylüyor. Mart başında Afrika'dan gelen flamingolar, bir müddet konakladıktan sonra İran Urumiye Gölü'ne geçiyorlar. Oradaki geniş sulak bir alanlarda ürüyorlar çünkü bu gölde bol miktarda Artemia salina / Tuzla karidesi bulunuyor ki bu flamingoların başlıca besini. Kanatlarındaki pembelik de bu besinden kaynaklanıyor. Üremesini tamamlayan flamingolar Haziran'a doğru tekrar Erçek Gölü'ne geliyor ve Ekim ortalarına kadar kalıyor. Sonra tekrar dönüyorlar. Kışların ılık geçtiği yıllarda küçük de olsa bir koloni burada kalabiliyor. Prof. Mustafa Sarı, Türkiye'de bulunan 450 kuş türünün 213'ünün burada olduğunu söyleyerek çeşitliliği hatırlatıyor: '15 bin kadar Angut, 20 bin kadar Ördek var. Su çullukları, Cılıbıklar, Düdükçüller, Uzun bacak, Kılıç gaga, Poyraz kuşu gibi türler var. Su kuşu açısından çok zengin. Bu gölün 100 kilometrekaresinin 30 kilometre karesi sığ. Derinliği 10 metre altında. Bu nedenle kuşlar rahat besleniyorlar. Kış aylarında da 100 civarı kuğu geliyor.' Flamingolar Türkiye'de Kayseri Sultansazlığı, Tuz Gölü, İzmir Gediz Deltası, Trakya'da Gala Gölü gibi bir kaç yerde bulunuyor.
Aslında bu kuşların Anadolu kültüründe geniş bir yeri olduğunu, öteden beri iç içe yaşadığımızı anlatan Prof. Mustafa Sarı, Allı Turnam türküsünden örnek veriyor ve Allı Turna diye adına türkü yakılan kuşun flamingo olduğunu söylüyor. 'Allı turna diye geçen kuşların hepsi flamingo. Flamingo bir turna türü değildir ama halk arasında adı bu. Bu türkülerden anlıyoruz ki flamingoların Anadolu'daki geçmişi çok eski. Ama sonradan her şeyden nazarımızı çektiğimiz gibi kuşlardan da çekmişiz. Nüfus değişimi, savaşlar yüzünden bu kültürü kaybetmişiz. Şimdi bu çabalarımız kültürümüzün içine doğa bilincini tekrar aktarmak için.' Erçek'te tüm su kuşları Nisan'dan Kasım ayına kadar bölgedeki 4 gözetleme kulesinden izlenebiliyor.
Erçek Gölü'nde yaklaşık 7 yıldır çalışma yürüten ve alt yapıyı hazırlayan Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Biyoloji Bölümü'nden Doç Dr. Özdemir Adızel flamingolarla birlikte Erçek Gölü'nde 213 kuş türü olduğunu söylüyor. Ancak yapılacak çalışmalarla bu sayı artabilir. Uluslararası literatürde B sınıfı sulak alan olarak geçen Erçek, gerekli çalışmalar yapılırsa A sınıfı da olabilir. Adızel festivali düzenlemekteki amaçlarının bir farkındalık yaratmak olduğunu anlatıyor. Sonraki hedefleri ise bilimsel anlamda buraya uygun bir tesis kurup ulusal ve uluslararası ornitoloji (kuşbilimsel) kongrelerinin, biyoloji kongrelerinin, ekoloji kongrelerinin buralarda yapılmasını sağlamak. Adızel, 'Hedefimiz doğayı korumak. Çevre insanı hem para kazansın, ekonomik bir girdi elde etsin, hem çevreyi korusun istiyoruz' diyor.
Festival kapsamında Doğa Gözcüleri Derneği ve Vadi Doğa Sporları Derneği kamp yaparak sabah erken saatlerde flamingoları gözlediler. 27 kişinin katıldığı kampta Türkiye Dağcılık Federasyonu Van temsilcisi Fatih Eriş, Doğa Gözcüleri Derneği yöneticilerinden Ayşegül Bitiktaş ve Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş katılımcılara flamingo gözleminde rehberlik ettiler.
Van Valisi Münir Karaloğlu, bölgenin gri havasını dağıtmak için ilde 9 festival düzenlediklerini, Flamingo Festivali'nin de bunlardan biri olduğunu söylüyor. Karaloğlu festivalle ilgili şunları anlatıyor: 'Yüzüncü Yıl Üniversitesi'ndeki hocalarımız senelerdir Erçek Havzası'yla ilgili çalışma yapıyorlarmış. Birgün bize sunum yaptılar. Gördük ki gerçekten kuş türü açısından Türkiye'nin en zengin bölgelerinden biri. Bunu Türkiye gündemine nasıl taşırız diye düşünürken festival fikri ortaya çıktı. Erçek Gölü Türkiye'nin 6. büyük gölü olmasına rağmen pek bilinmez. Hem Erçek Gölü'nü, hem de buradaki biyolojik çeşitliliği gündeme taşıyalım diye bu festivale başladık. Bu sene 3.sünü yapıyoruz. Bölgede 30 yıldır yaşananlar dolayısyla gri bir hava var. Bu havayı dağıtmak için festivaller yapıyoruz. Hayatı renklendirmek, sosyal hayatı çeşitlendirmek istiyoruz. Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü bu festivale sahip çıktı. İnşallah bundan sonraki yıllarda düzenlemek daha kolay olacak. Festivali bilimsel çalışmalarla destekleyip, burada kongreler düzenleyeceğiz. Önceden burada, yerdeki boş fişeklerden gezemiyorduk. Bugün bir tane bile yok. Artık köylü kuşları kendisi koruyor, avcıları buraya sokmuyor.'
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.