Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
24

Bildirimler

Çağdaş fotoğraf sergileri küratörlüğü ve Türk fotoğraf tarihi ile ilgili araştırmaları ile tanınan Engin Özendes'in küratörlüğünü yaptığı 'Batı'nın Gözüyle Doğu Fotoğrafları' sergisi Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi Dilek Sabancı Sanat Galerisi'nde açıldı. Oryantalist akımın etkili olduğu Osmanlı fotoğrafı üzerine çalışmaları olan Özendes, bu sergi ile izleyiciye farklı bir bakış açısı sunmayı umduğunu söylüyor. Dönemin meşhur Osmanlı fotoğraf stüdyolarının çektikleri fotoğraflardan oluşan sergide; dervişler, dilenciler, satıcılar, sokakların yer aldığı yüzden fazla eser var.

TÜRKLER BAŞTA ÇEKİNDİ

Pictorializm, Sürrealizm vb. gibi farklı sanat akımlarının fotoğraf sanatına da yansıdığını söyleyen Engin Özendes, Oryantalist yaklaşımın ağırlıklı olarak göründüğü Osmanlı fotoğrafının ilk kez bu yönü ile böyle kapsamlı bir biçimde sergilendiğini ve izleyiciye farklı bir bakış açısı getireceğini ifade ediyor. Konu ile ilgili uzun zamandır çalışan Özendes, sergideki fotoğrafçıların içinde yalnızca Max Freiherr, James Robertson, Pierre Loti Batı'dan geldiğini, Müslüman Türklerin fotoğrafçılık gibi yeni ve garantisi olmayan bir ticaret alanına çekinerek baktığı için diğer fotoğrafçıların tümünün Osmanlı'nın Hıristiyan tebasından olduğunu söylüyor.

BATI'NIN HAYALİNDEKİ OSMANLI'YI ÇEKTİLER

Batılı gezgin fotoğrafçıların ardından, portrecilikle birlikte açılan yerli stüdyolarda yine Batılının düşlediği ve istediği sahnelerin yaratılıp fotoğrafların çekildiğini anlatan Engin Özendes, 'Çünkü satış şansı yüksek olan bu sahnelerdi. Doğu'nun portrelerine, ilginç sokaklarına, arkeolojik sit alanlarına, görkemli İslam mimarisine, manzaralarına, çarşılarına ilgi arttıkça, stüdyolar da Batılının hayal ettiği dünyayı daha da çeşitlendirerek göstermek için birbirleriyle yarışıyordu' diyor. Böylece fotoğraflar gitgide gerçek Osmanlı yaşamını değil, Batılının zihnindeki Osmanlı imajını yansıtmaya başlamış.

NARGİLE, DANSÇI, KILIÇ

Engin Özendes, stüdyoda hazırlanan bu fotoğraflarda her tip insanı birlikte görmenin mümkün olduğunu da şu sözlerle anlatıyor: 'Yastığa yaslanan şuh kadınların bir eline dergâh tesbihi, diğer eline de Türk kahvesi fincanı sıkıştırılıyor; hemen yanında elinde nargilesiyle duran adam önüne Kur'an rahlesi alıyor; arka planda ellerinde tef tutan kızlar oryantal dansın temsilcileri olarak bulunuyorlar ve sahneye mutlaka eli kılıçlı cengâver Türk'ü temsil eden bir genç yerleştiriliyordu.' Özendes, tüm fotoğrafları bir düzenleme olarak görmenin bizi yanıltabileceğini de ekliyor ve hiçbir model kullanmadan çekilmiş gerçek sokak görüntülerinin de Batılının dikkatini çekmek için yeterli olduğunu söylüyor. Günümüzde Doğu'nun Batılı için artık bilinmeyen yanı kalmadığını ifade ediyor Özendes fakat yine de Oryantalist bakışın eskisi kadar yoğun olmamakla birlikte sanatta sürdüğünün de altını çiziyor.

Abdülhamit etkisi

Engin Özendes, Sultan II. Abdülhamid'in fotoğrafa verdiği olağanüstü önemin, onun döneminde fotoğraf sanatının süratle gelişmesini sağladığını söylüyor. Abdülhamid'in fotoğrafçılara ülkedeki olayları ve temel kurumları belgeleme görevini verdiğini, ziyarete gelen yabancı devlet adamlarının İmparatorluk'taki gezilerini, hastane ve büyük müesseselerin açılışlarını, çektirdiği bu fotoğraflardan izlediğini anlatan Özendes, 1901'de tahta geçişinin 25. Yılında Osmanlı topraklarında çıkarılacak af için bu albümlere bakarak kararını verdiğini anlatıyor. Sergideki iki adet Mardin fotoğrafı Abdülhamit Han'ın çektirdiği bu fotoğraflardan alınmış.

En çok İstanbul çekilmiş

Sergide yer alan 108 adet fotoğrafın neredeyse tümü Özendes'in 35 yıldır topladığı koleksiyonundan. 2 adet İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Yıldız Albümleri'nden, 14 adet Ziya Ağaoğulları koleksiyonundan, 4 adet Kudüs İsrail Müzesi'nden, 1 adet Semra Öndeş Arşivi'nden, 2 adet de Paris Pierre Loti Photographe, Blue Autour'dan fotoğraf alınmış. Fotoğraflarda kullanılan mekanların başında başkent İstanbul geliyor. Ama stüdyo düzenlemeleri, sokakları, modelleri ile İskenderiye'den Beyrut'a, Kahire'den İzmir'e, Mersin'e v.b. pek çok kentin görüntüleri var. Sergi bir yıl boyunca açık olacak. Mayıs 2013'te Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi Dilek Sabancı Galerisi'nde Hollandalı Oryantalist ressam Marius Alexandre Jacques Bauer'in, 19. Yüzyılda Türkiye'den çizdiği resimleriyle bir sergi açılmıştı. Engin Özendes, Bauer'in görüp izlediği Osmanlı kentlerini çizdiğini, bu sergi ile tam karşısındaki galeride açılan Batının Bakışı İle Doğu Fotoğrafları sergisinin birbiri ile soru cevap gibi tamamlanan sergiler olduğunu söylüyor ve ekliyor: 'Biri Batılının bu topraklardan alıp götürdüğü izlenimler, diğeri Batılının buralardan görmek istedikleri için Osmanlı fotoğrafçılarının düzenlediği sahneler.'

Turistler için üretim

Yastığa yaslanan şuh kadınların bir eline dergâh tesbihi, diğer eline de Türk kahvesi fincanı sıkıştırılıyor; hemen yanında elinde nargilesiyle duran adam önüne Kur'an rahlesi alıyor; arka planda ellerinde tef tutan kızlar oryantal dansın temsilcileri olarak bulunuyorlar ve sahneye mutlaka eli kılıçlı cengâver Türk'ü temsil eden bir genç yerleştiriliyordu.


Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...