Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
23

Bildirimler

Kendimi Yahya Kemal'in torunu sayarım

Emeti Saruhan01:00, 02/12/2012, Pazar
Yeni Şafak
Kendimi Yahya Kemal'in torunu sayarım

Prof. Orhan Okay 40 yıllık öğretmenlik hayatında sayısız öğrenci yetiştirdi. Ahmet Hamdi Tanpınar, Mehmet Kaplan, Celalettin Ökten, Nurettin Topçu gibi isimlerin öğrencisi olan Okay, bu gelenek içinde olduğu için kendini ders alamadığı Yahya Kemal'in torunu saydığını söylüyor.

Ömrünün kırk yılını Anadolu''da öğretmenliğe veren Orhan Okay, Ahmet Hamdi Tanpınar, Mehmet Kaplan, Celalettin Ökten, Nurettin Topçu gibi isimlerin öğrencisi. Altın zincir diye de anılan bu öğretmen öğrenci geleneği içinde yetişen ve Türk Edebiyatı''nın en büyük isimlerinden biri olarak tanınan Orhan Okay, eserleri ve yetiştirdiği sayısız talebeyle kültür hayatımızda müstesna bir yere sahip. 1940''lı 50''li yıllarda Anadolu''da öğretmenlik yapmak zordu. Ancak Anadolu''da hizmet vermek isteyen genç ve idealist öğretmenler, doğu şehirlerine tayin edildiklerinde seviniyorlardı. Bunlardan biri de Orhan Okay''dı. Bir yıl Artvin, bir yıl Merzifon, bir buçuk yıl Diyarbakır, 36 yıl da Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyat Fakültesi''nde hocalık yaptı. Edebiyat dünyasında isim yapmış çok sayıda yazar ve şairin hocası olan Okay, '''yeniden dünyaya gelsem yine bu mesleği seçerim'' diyecek kadar mesleğini seviyor.

YAHYA KEMAL''İN HOCALIĞI EFSANE

Orhan Okay''la sohbetimize altın zincir diye anılan öğretmen öğrenci geleneği hakkında konuşarak başladık. Zamandan uzaklaştıkça eskilerin bize birer efsane gibi geldiğini ifade eden Okay, Yahya Kemal''in Tanpınar''a hocalığının da böyle bir efsane olduğunu söylüyor. Hoca-öğrenci ilişkilerinin çoğunun tesadüfî olduğunu, Tanpınar''ınkinin ise iradî olduğunu anlatıyor Okay; ''Düşünün, 1918 yılı Ağustosunda 17 yaşında bir genç, Antalya''dan kalkıp İstanbul''a geliyor ve baytarlık okulu öğrencisi oluyor. Bu okula devam edip bitirseydi bir Tanpınar olabilir miydi? Kader dediğimiz şeyin bize neler hazırlamış olduğunu bilmiyoruz. Bu delikanlı bir yıl sonra Darülfünun edebiyat fakültesinin tarih veya felsefe şubelerine geçmek niyetinde iken şiirlerinden tanıdığı Yahya Kemal''in edebiyat şubesinde ders verdiğini öğrenince bu bölüme kaydını yaptırıyor." Tanpınar'ın daha ilk derste farklı bir hocayla karşılaştığını anladığını ifade eden Okay, Yahya Kemal'in o derste Divan şiirinden başlayıp oradan Vigny''nin ''Kurdun Ölümü''ne geçtiğini anlatıyor: "Mütareke devridir. İstanbul caddelerinde işgal ordusunun askerleri gezmektedir. Anadolu''da Millî Mücadele başlamıştır. Korku ve endişeden heyecan ve şevke gelişen duygular birden sınıfı sarar. ''Kurdun Ölümü'', birdenbire anne vatanın ölümü olmuştur. O derslerde kimler yoktur ki. Tanpınar''la beraber belki daha on, on beş isim sayabiliriz, hepsi yarının ünlü şairi, romancısı, tenkitçisi, tarihçisi olacaktır.''

İYİ HOCA KENDİNE BENZETMEZ

O dönemde derslerin sınıfta bitmediğini, akademi gibi ortamları olan kıraathanelerde, şehrin tarihî semtlerinde, sokaklarında devam ettiğini ifade ediyor Okay. Tanpınar''ın bazı jestlerine varıncaya kadar Yahya Kemal''den etkilendiğini, asıl Divan şiirinin, Fransız şiirinin, tarih kültürünün lezzetini ondan aldığını söylüyor. Fakat Tanpınar''ın, Yahya Kemal''den çok farklı bir başka şahsiyet olduğuna da dikkat çekiyor ve ''Hoca öğrenci ilişkilerinde veren hoca kadar alan öğrenci de önemlidir. İyi hoca kendine benzeyen değil, farklılığını ortaya koyan öğrenciye yol açandır.'' diyor.

YAHYA KEMAL''İN TORUNUYUM

Mehmet Kaplan''ın Tanpınar''ın kısa bir süre asistanı olması hasebiyle çok da öğrencisi sayılmayacağını ancak saygıyla hep hocası olduğunu anlattığını söylüyor Okay; ''1949-1962 yılları arasında aynı kürsüde ders vermişlerdir. Kaplan büyük bir saygıyla ondan hep hocası olarak bahsetmiştir. Tanpınar gibi sanatkâr bir akademisyenle 13 yıl beraber olmak şüphesiz Kaplan''a çok şeyler kazandırmıştır. Ama ikisi çok farklı şahsiyetlerdir. Kaplan''ın ne yetişmesinde ne de eserlerinde Tanpınar''dan bir etki taşıdığını zannetmiyorum''.

Tanpınar''ın da, Mehmet Kaplan''ın da öğrencisi olan Orhan Okay, daha çok Kaplan''dan olmakla beraber her ikisinden de etkilendiğini ifade ediyor. ''Kaplan''ın disiplinli çalışması ile Tanpınar''ın sanatkâr üslûbundan bir şeyler elde etmeğe gayret ettim. Etkilendim diyemiyorum, belki ikisi arasında kaldım. Ama size bir şey daha söyleyeyim, bu zincirin halkaları dolayısıyla kendimi biraz da öğrencisi olamadığım Yahya Kemal''in torunu saydım. Tanpınar''ın hocalığının ve ilim adamı oluşunun arkasındaki sanatkârlığı, resim ve musiki kültürü beni sarardı. Ama o, bu tarafıyla o kadar yüksek bir yerde dururdu ki'' diyor.

Öğretmenlerinin hepsinden bir yaşama ve insan ilişkileri âdâbı öğrendiğini belirten Orhan Okay, öğretmenlerinden neler öğrendiğini şöyle sıralıyor: ''Celâl Hoca geleneğin yetiştirdiği bir insan olmakla beraber çağının düşüncesine de açık bir hocaydı. Benim Arapça hocam oldu. Arapça''yı gelenekten farklı olarak ezbere dayanmayan bir metotla, çocuğun dil öğrenmesi gibi bir usulle öğretiyordu. Dinî konularda da objektif ve metotlu bir ilim adamı olarak davranırdı. Fakat benim asıl hayranlığım ondaki öğretmek azmi idi. Bütün ömrü hocalıkla geçmişti. Emekli olur olmaz da İmam-Hatip Okulları''nın yeniden açılması için yaşından umulmayacak olağanüstü bir gayret göstermiş ve bunda da başarılı olmuştu. Son yıllarında Arapça öğreten bir kolej açma teşebbüsündeydi. Nurettin Topçu''dan felsefenin insan için gerekliliğini, olmazsa olmazlığını öğrendim. Anadolu''yu bana sevdiren, belki ömrümün yarısını Anadolu''ya hizmetle geçirme azmini aşılayan o oldu. Gerçek millet sevgisine, dinî, ahlâkî değerlere dayanan milliyetçiliği de ondan öğrendim.'' Bu zincir içinde yetişen Prof. Orhan Okay, 40 sene içinde sayısız öğrenci yetiştirdi. Nazan Bekiroğlu, Mustafa Kutlu, Turan Karataş Okay'ın öğrencilerinden sadece birkaçı.

Sınıfa mabet gibi giren öğretmendir

Öğrencilik yıllarında, öğretmenin özellikle ilkokulda büyük bir otorite olduğunu anlatan Orhan Okay, o zamanlar öğretmenin anne babadan bile farklı bir yerde durduğunu söylüyor. Okay, ''Öğretmen her şeyi bilen, her bildiği de doğru olan bir insandı. Şimdi bu otoritenin başka faktörlerle paylaşıldığını görüyorum. Mesela sokak, televizyon, bilgisayar vb.nin çocuk üzerinde anne babadan da, öğretmenden de daha çok sözü geçiyor'' diyor. Lisede, özellikle üniversitede hoca öğrenci ilişkilerinde saygı sınırlarını aşmadan bir çeşit dostluk diyebileceğimiz yakınlıkları olduğunu da anlatan Okay, genç asistanlarla, yaş yakınlığı dolayısıyla ağabey-kardeş gibi olduklarını, evlerinde ziyaret ettikleri, beraber uzun seyahatlere çıktıkları olduğunu söylüyor.

YAPMAYAN ANLAYAMAZ

Okay''ın ağabeyi olarak saydığı isimler Faruk Timurtaş, Muharrem Ergin, Faruk Akün, Nihat Çetin. Ev ziyaretlerinde bulunduğu daha büyük hocaları ise Mehmet Kaplan, Ahmet Ateş, Sadettin Buluç, Rahmeti Arat.

Bir daha dünyaya gelsem yine öğretmen olurum diyen Orhan Okay, sebep olarak da meslekler arasında doğrudan doğruya insan yetiştirmeyi hedef alan, bu sebeple karşısındaki insanın ruhu ile en çok haşır neşir olan meslek olmasını gösteriyor. Okay, ''Şüphesiz her meslek insana hizmet içindir. Ama çoğunda belli bir işin görülmesinden, bir hizmetin yerine getirilmesinden sonra o insanla ilişki kesilir. Fakat öğretmen hayatımız boyunca öğretmen olarak kalır. Hemen her hoca, sınıfta bıraktığı öğrencisinin bile yıllar sonra eline sarılıp öptüğünün şahidi olmuştur. Öğretmenlik yapmamış olanlar bu duyguyu bilemezler. Ben, sınıfa bir mabede girer gibi giren, öğretme zevkini, insan yetiştirmeyi bir ibadet telakki eden hocalar gördüm'' sözleriyle anlatıyor öğretmenlik mesleğine olan sevgisini.

ÖĞRETMEN DE YETİŞİR

40 yıl öğretmenlik yapan Orhan Okay, öğretmen öğrenciyi yetiştirirken öğrencinin de güzel soru sorarak, hocayı değişik konulara yönelterek yetiştirdiğini söylüyor. İnsan tanımanın en güzel alanının yine öğretmenlik olduğunu ifade eden Okay, "Her insan ayrı bir ruhtur. Ayrı bir kabiliyettir. Mekanik değildir. Yani her zaman ektiğinizi biçemezsiniz. Bütün bunları öğrenmemi öğrencilerime borçluyum'' diyor.

Derslerin dışında, derslerin üzerinde herhangi bir alanda, özellikle sanat alanında kabiliyeti olan öğrencilerin hep dikkatini çektiğini ve onları teşvik ettiğini anlatan Orhan Okay, ''Böylelerinden bazılarının ders durumu vasat seviyede de olsa onlara müsamaha gösterdim. Şiir, roman, hikâye gibi edebiyatla ilgili alanlarda olduğu kadar resim ve musikiye olan kabiliyetlerini de hep takdir ettim ve takip etmeğe gayret ettim. Keşfetmek kelimesini kullanmak istemiyorum. Çünkü bu kabiliyet nasıl olsa yolunu bulup bir tarafa akacaktır. Olsa olsa bu yolu kolaylaştırmaktır yaptığımız.'' diyor. Orhan Okay ''akademisyen ve yazarlığından çok kelimenin tam anlamıyla bir hoca'' sözleriyle tarif edilmekten mutlu. "Yazdıklarımın ilgi görmesinden hoşlandığımı neden itiraf etmeyeyim? Ama hoca olarak anılmak benim için daha büyük bir zevk. Genç veya yaşlı bir ağızdan çıkan ''Hocam!'' sesi bana her zaman büyük bir haz vermiştir'' diyor.


Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...