Babalar, genellikle kızlarının kişiliğinin oluşmasında miheng taşı görevini üstlenirler. İdeolojilerin, kentlerin, imkanların, hayatın ritminin değiştiği Türkiye'de “kız-baba” ilişkilerinin de ne kadar değiştiği çoğu kez dile getirilir. Küçükken babasının 'prenses kızı' olarak anılan kız çocukları vakti geldiğinde babasının' aslan kızı' oluverirler. Hakeza kız çocuklarının hayalindeki kahraman baba imgesi yeri geldiğinde babaya duyulan pozitif duyguların yerini öfkeye kızgınlığa bıraktığı görülür. Kitabın sayfalarında gezinirken bazen o küçük kız çocuğu siz oluyorsunuz; bazen de okuduğunuz babada kendi babanız vücut buluyor ve unuttuğunuzu sandığınız güzelliklerin hiçbirinin içinizde ölmediğini keşfediyorsunuz. Paradigma Yayıncılığın yeni kitabı Kızlar ve Babaları'nda 56 yazar kah özlemle kah kırgınlıkla, kah tebessümle kah öfkeyle ama hep sevgiyle babalarını arıyorlar. Her biri babasının elinden tutan o küçük kız çocuğunun gözünden yeniden hayatı, babalarını ve kendilerini keşfediyorlar.
Alper Kanca: Benim daha çok isimleri bulma konusunda vaktim vardı. Zaman içinde şöyle bir şey gelişti bende. Konuşma içerisinde geçen bir kelimeden, bir hatırasını anlatırken o hatıranın nasıl vurgulandığından “Evet bu insanın babasıyla bir meselesi var diyorum” Sevmek değil belki ama babasıyla bir meselesi var ve etkilenmiş unutmamış. Televizyon seyrederken bile görüp kitaba kattığımız yazarlar oldu. Kitapta babasıyla meselesi olan, hayatında önemli bir yeri olduğunu düşünen kişilere yer verdik. Bu sevmek de olabilir sevmemek de.
Gökhan Yavuz Demir: Edebiyata olan ilgimden dolayı babasını iyi yazabileceğini düşündüğüm kişilere yöneldim. Babanız çok özel biridir, çok özel bir ilişkiniz vardır ama bunu iyi yazamayabilirsiniz. Dolayısıyla sevdiğiniz tanıdığınız yazarlara yöneliyorsunuz. İkincisi benim bizzat tanıdığım yazarlar. Onların güzel bir yazı yazabileceğini düşünüyorsunuz. Böyle bir his gelişiyor.
GYD: Bu birazda yüz yüze ilişkinin verdiği rahatlık. Onlar da “beğenmezseniz yayınlamayalım” dediler. Denedik ve çok iyi yazılar çıktı. Kızlar babalarını yazmaya çok daha hevesliydiler. Okurlar bu kitapta neden filanca isim yok diyebilirler ama emin olun çok kişiye teklif götürdük. Reddedildiğimiz de çok oldu. Reddetme gerekçeleri de çok ilginç. “Benim babamla ilişkim yok. Hatırlamak bile istemiyorum” diyenler oldu. Babanızı yazmak için illaki kusursuz bir ilişki gerekmiyor. Esasında her oğul yada kız için babası biriciktir. Babanız seri katil olabilir, psikopat olabilir ama yine de iyi bir baba olabilir. Babaları eksileri artıları zaaflarıyla başarısızlıklarıyla anlatmak istedik.
AK: Benim babam dünyanın en iyi insanıydı. Yatmadan bana süt içirirdi gibi yazıları reddettik.
GYD: Ama amatörlerle çalışmanın avantajı profesyonellerden daha çok daha özenerek yazmaları. Kızlar babalarına daha çok özeniyor.
AK : Evet çok doğru.
GYD: Esasında siz babanızı anlatırken kendinizi anlatmaya başlıyorsunuz. Belki kendi geçmişinizle yüzleşiyorsunuz. Bunu göze alamayan çok yazar oldu ve açık açık da söylediler. İlk kitabımızda babası ölen oğullar babalarını yazdılar. Çünkü bir oğul babasını kaybetmeden babasını yazamaz. Ama kızlarda öyle bir şart aramadık.
AK: Oğulla baba arasındaki ilişki ve kızla babası arasındaki radikal ilişkiden kaynaklanıyor. Pratikte babası yaşarken yazmak isteyen pek oğul da yoktu. Baba oğul arasındaki ilişkide babalarını kaybetmeden pek bir şey yazmak istemiyorlar. O ilişkiyi pek sorgulamak istemiyorlar. Kızlar için öyle bir sorun yok. Onlar daha kolay yazıyorlar. Bizim gözlemimiz böyle.
AK: Doğru. Erkeklerin baba ilişkilerinde genellikle pişmanlıklar var, çatışmayla dolu bir ilişki. Ben bunu kendi babamda yaşadım. Bu fikir zaten babam öldükten sonra aklıma geldi. Babam yaşarken bu yazdıklarımın hangisini yazabilirdim? Babam yaşarken yazdığım yazıda mutlaka kendimi daha temize çıkaran bir yazı olurdu. Babam vefat ettikten sonra yazdığım yazı çok daha adaletli dürüst kendimi eleştiren bir tavır sergileyebildim.
GYD: Aslında Kızlar ve Babaları'nda da babası hayatta olanlarda mutlaka bir otosansür olmuştur. Oğul baba ilişkisinde bir oğulun hayatındaki en mahrem şey babasıdır. Kızlarda öyle olduğunu sanmıyorum, bu yazılardan da belli oluyor daha şeffaflar. Babalarıyla olan öfkelerini, küslüklerini kırgınlıklarını çok rahat döküyorlar. Bu oğullarda çok yok. Bana göre babayla oğul arasındaki ilişkide aynılıktan oluşan bir problem var. Bir oğul aynı zamanda potansiyel bir baba, ilişkiyi zorlaştıran bu. Oğullar bazı soruları sormaktan kaçıyorlar. Babasıyla çatışmalarını anlatan çok az yazı vardı.
AK: Kız baba ilişkisinin daha çok bir sevgi bazı var. Kızlar babalarıyla bunları konuşabiliyorlar. Tartışabiliyorlar belki de.
AK: Gökhan haklı olarak çok iyi bir metin olsun önceliğine sahipti. Metin iyi olduktan sonra kendisini okutur diye. Ama sonuçta ödüllü bir edebi eser peşinde değildik. Babaların hikayesinin arkasından bir Türkiye filmi aksın ve bu filmin içerisinde Türkiye'nin dört bir köşesi ve farklı meslek grupları olsun istiyordum. Bu kitabın bana göre böyle bir misyonu var. Bunu okuyan her insan yaşadığı şehirden, bahsedilen tarihten bir şeyler bulabilmeli. İlerde kitapta Türkiye'de baba kız ilişkileri nasılmış, mahalle ilişkileri nasılmış, nasıl bir toplum varmış bunu bile görmek mümkün olacak. Her ideolojiden insanlar Türkiye fotoğrafının gerçek noktalarını gösterdiler.
GYD: Bizim her iki kitabımız Türkiye'deki sosyal değişimin hızına kronometre tutuyor. Bunu yansıtıyor. Köyden çıkan babalar, köy enstitülerinde yetişen babalar, bir taraftan asırlık İstanbullu olan babalar. Her katmandan insan var. En keyiflisi ideolojik çeşitlilik. Aynı kitapta Kemalist de, İslamcı da var. Diğer yandan başörtülü yazarlarımız başörtülü kızların ne gibi mağduriyet yaşadığını anlatıyor. Bir tarafta kızı kapandığı için onunla dalga geçip alay eden bir baba, hemen arkasında modern kızını kapatmaya çalışan bir baba var. Tam bir Türkiye fotoğrafı çekiyor.
“Baba olmak nedir,” “kız-baba ilişkisi nasıl bir ilişkidir” gibi sorularla beraber iç acıtan, tebessüm ettiren, hüzünlendiren “baba-kız” hatıralarının anlatıldığı kitap, hayatımızın merkezinde yer alan “baba” figürünün otoritesinin altında esasında hataları ve sevaplarıyla bir “insan”ın olduğunu gösteriyor. Kah tebessümle kah gözyaşıyla anlatılan hikayelerde baba tasvirleri bir oya gibi özenle işleniyor. Babasının memuriyeti sebebiyle çocukluk yıllarını Anadolu yollarında geçiren gazeteci Berrin Karakaş da babasını mantığın ve şiirin sesi olarak anlatıyor. 'Köklerinde, tepelerden ovaya inildiğinde kaybolmuş bir tarihin saklandığı babam, dağla ovanın, köyle şehrin, sanat musikisiyle türkünün, mantıkla şiirin, “modern”le geleneğin, Hacıvat'la Karagöz'ün arasında duru. Biri, özlemidir diğerinin… Babam bende hepsinden ziyade, mantığın ve şiirin sesidir. İkisini bir arada tutmayı başarmasıyla kahramanım, mantığın sesini bir tokat gibi yüzüme çarptığı zamanlarla düşmanım, cebime yazdığı şiir gibi mektupları koyduğunda canımdır.“ Bu kitapla ilişkinizde neyin yolunda gittiğini veya neyin eksik olduğunu gerçek baba hikayeleri üzerinden anlayabilirsiniz.
Babaların genellikle kızlarının hayatında idol olmaları hasebiyle güven konusunda benzersiz bir role sahiptirler. Çoğu zaman kız çocukları için baba, karşı cinse ilişkin imgeleri yayan, fikirleri oluşturan ilk kaynaktır. Onun yokluğu ya da kaybı güven duygusunun kökten zedelenmesine yol açar. Babasını yaşama güvenle baktığı bir kapı olarak betimleyen yazar Nevval Sevindi 'babasının kızı' olanların hayatta daha çok başarılı olduğunu söylüyor ve şunları dile getiriyor: 'Ülkemizde kızları “babasının kızı” olmaktan alıkoyan ve onların babadan güç alarak topluma girmelerini engelleyen “Evin eşiğini geçme” yasası kadar yetersiz babalık olmasın? Babanın bir “idol” olmaması, çocukların sadece anneye emanet edilmesi kızların babayla kendini eşitlemesini imkansız kılıyor. “Babam idolümdü” diyen kızlara “baba kızı” diyorum ve çoğunluğu başarılı kadınlardır. Babanın kız çocuğu üstündeki zayıf etkisi onu kendine güvensiz kılarken, annenin ağır ve biricik etkisi de kadına dair gelenek ve tabuların devamlılığını sağlamaktadır. Kendini erkekten-babadan-aşağıda ve ast konumunda gören bir kız nasıl özgüven geliştirir ki?
Hiçbir hastalığımda babam yanımda değildi... Hiçbir zaman da telefon etmedi, geçmiş olsun demek için... Sadece bazen mektuplarını yolluyordu. Gittiği yerleri anlatıyordu, idrak ettiği konular, tanıştığı kişiler; bazen plaklar, bazen senfonik partisyonlar çıkıyordu zarflardan ve paketlerden... Bir 'adam' vardı uzaklarda bir yerde... Annem yeniden evlenmeden önce babam geldi. Fotoğraflar çekildi... Babamın ilk kez ağladığını gördüm... Meğer onunla yaşamayı annem istememiş. 10 yaşımda iken bundan ne anlayabilirdim? 'Çok meşguldüm, kendime çok fazla zaman ayırıyordum, hiç evle, seninle, annenle ilgilenmeyip, sadece kendimi düşünüyordum. Annen uyardı, rica etti, değişmedim... sonra annen dayanamadı. Ve ben gittim...'- dedi o zaman.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.